Sau khi chi trả các nhu cầu thiết yếu, một bà mẹ đơn thân nuôi một con ở CH Séc trung bình chỉ còn lại 106 korun/người/ngày. Với số tiền này, họ phải lo thêm quần áo, đi lại, chăm sóc sức khỏe và việc học hành của con, nên gần như không thể dành dụm. Những bất lợi đó vì thế tiếp tục ảnh hưởng đến con cái họ ngay cả khi đã trưởng thành.

Tuy nhiên, vấn đề này không chỉ giới hạn ở con của các gia đình đơn thân. “Tại Séc hiện có khoảng 300.000 trẻ em lớn lên trong các hộ gia đình có nguy cơ bị loại trừ xã hội hoặc rơi vào nghèo đói. Tình trạng này không xảy ra một cách ngẫu nhiên mà đang được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác một cách có hệ thống,” ông Michael Fanta từ Trung tâm Phân tích Kinh tế và Thị trường nhận định. Cơ quan này đã tổng hợp dữ liệu cùng với dự án Neviditelní (Những người vô hình).

Những thiệt thòi mà trẻ em phải gánh chịu là kết quả của sự kết hợp từ nhiều yếu tố. Trong nhiều gia đình, tình trạng thu nhập thấp, bấp bênh tài chính, nợ nần, căng thẳng, khó tiếp cận nhà ở, cùng với trình độ học vấn thấp hơn của cha mẹ, sự hỗ trợ hạn chế cho việc học tập và ít cơ hội phát triển cho trẻ thường xuất hiện đồng thời.

Một vấn đề đặc biệt đáng lo ngại là nợ từ thời thơ ấu. “Chúng tôi đang xử lý các trường hợp người trẻ phải gánh những khoản nợ phát sinh từ khi còn nhỏ. Dù luật hiện hành đã siết chặt đáng kể vấn đề nợ trẻ em, chúng tôi vẫn gặp những khoản nợ tăng lên từ việc đi xe không vé khi còn nhỏ, giấy nhắc nộp phạt từ thư viện hoặc bảo hiểm y tế chưa thanh toán sau khi theo cha mẹ ra nước ngoài sinh sống,” ông Karel Křivánek, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Công dân, cảnh báo. “Hiện chúng tôi đang hỗ trợ một nữ khách hàng giải quyết khoản nợ như vậy, số tiền đã lên tới 280.000 korun. Đó là gánh nặng khổng lồ ngay từ đầu cuộc đời,” ông nói thêm.

Các tác động tiêu cực này thường cộng hưởng và làm trầm trọng thêm lẫn nhau. Trẻ em trong hoàn cảnh khó khăn thường nhận được ít hỗ trợ hơn khi chọn trường, ít cơ hội học phụ đạo hơn và khó tiếp cận các hoạt động ngoại khóa. Các em không bước vào cuộc sống với cùng một vạch xuất phát như bạn bè đồng trang lứa. Khi áp lực kiếm tiền trở nên cấp bách, cứ sáu người trẻ thì có một người chọn nghỉ học trung học sớm để đi làm càng nhanh càng tốt.

“Tôi lớn lên trong một gia đình mà gần như không có gì vận hành ổn thỏa. Quần áo là đồ xin lại từ họ hàng, các chuyến đi cùng trường thì không có, tôi thậm chí còn không học hết trung học. Tôi luôn mong các con mình sẽ không phải trải qua điều đó,” chị Martina, sống tại khu vực Žatec và là mẹ của hai con, chia sẻ.

“Sau ly hôn, tôi làm ba công việc cùng lúc, nhưng vì thế lại càng ít thời gian cho con. Khi con trai vào lớp Một, mọi thứ sụp đổ và chúng tôi thậm chí không còn đủ tiền mua thực phẩm hay trả chi phí đi học,” chị nói thêm.

Gánh nặng hàng trăm triệu đối với nhà nước
Những bất lợi từ nhỏ có thể dẫn tới trình độ học vấn thấp hơn, cơ hội việc làm kém hơn và thu nhập thấp hơn trong tương lai. Theo Trung tâm Phân tích Kinh tế và Thị trường, mỗi năm có gần 6.000 người bước vào tuổi trưởng thành mà tình trạng học vấn thấp của họ có liên quan đến môi trường sống nhiều thiệt thòi.

Chi phí mà nhà nước phải gánh, dưới hình thức trợ cấp xã hội hoặc thất thu thuế và bảo hiểm, lên tới 374,1 triệu korun mỗi năm.

Theo ông Michael Fanta, điều then chốt là phải tăng cường giáo dục mầm non dễ tiếp cận tại các khu vực có nguy cơ cao, đồng thời triển khai các chương trình ngăn ngừa tình trạng bỏ học sớm. Bên cạnh đó, cần đơn giản hóa việc tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ, tư vấn nợ và tư vấn xã hội, đồng thời huy động nhiều hơn khu vực tư nhân thông qua các hình thức như cố vấn nghề nghiệp, thực tập và tạo cơ hội việc làm đầu tiên cho người trẻ.

Nguồn Novinky