AI không thay nhà báo, nhưng nhà báo không biết dùng AI có thể bị thay thế
Tọa đàm tại Lâm Đồng đặt ra yêu cầu đổi mới đào tạo báo chí, từ làm chủ AI đến tác nghiệp thực tế và tham gia phản biện chính sách ngay từ giai đoạn dự thảo.
Sáng 12-11, tọa đàm "Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực báo chí đáp ứng yêu cầu thực tiễn" do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức đã diễn ra tại tỉnh Lâm Đồng.
Tọa đàm mở đầu chuỗi diễn đàn toàn quốc do Hội Nhà báo Việt Nam chỉ đạo tổ chức, nhằm lắng nghe tiếng nói từ cơ sở và đề xuất giải pháp cho từng loại hình cơ quan báo chí. Các đại biểu cũng bàn về đào tạo thực chiến và liên kết bồi dưỡng với các tòa soạn.
AI không thay thế nhà báo không biết sử dụng AI
Liên quan đến vai trò của AI trong báo chí hiện đại, nhà báo Nguyễn Hoàng Nhật - Phó Trưởng ban Nhân Dân điện tử (Báo Nhân Dân ) - cho rằng AI không thay thế nhà báo nhưng nhà báo thành thạo AI sẽ thay thế nhà báo không tiếp cận AI. Ông Nhật nhìn nhận nên đào sâu tính năng của AI.
Nhà báo Nguyễn Thị Kim Hải - Phó Trưởng phòng Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số, Ban Thời sự (Đài Truyền hình Việt Nam), lưu ý ứng dụng AI kéo theo rủi ro sai lệch thông tin, bản quyền, bảo mật dữ liệu. Do đó, khâu kiểm duyệt cuối phải là con người.
Bà cũng lưu ý: AI có thể bào mòn năng lực ngôn ngữ báo chí, tạo nên sự lệ thuộc nhưng không vì thế mà quay trở lại câu hỏi: có nên sử dụng AI? Theo bà, giải pháp cho báo chí hiện đại quan trọng hơn.
Còn nhà báo Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhận định công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi cách sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin.
Điều này đòi hỏi người làm báo phải đổi mới tư duy, nâng cao năng lực chuyên môn và bản lĩnh nghề nghiệp.
Theo ông, AI có thể tổng hợp dữ liệu, tạo ra lượng lớn nội dung nhưng không thể thay thế lòng trắc ẩn, sự cẩn trọng trước số phận con người cũng như trách nhiệm pháp lý, đạo đức của nhà báo. Nhiều cơ quan báo chí địa phương còn thiếu nhân lực làm chủ công nghệ. Phóng viên gặp khó trong khai thác dữ liệu số, nhận diện tin giả và chịu áp lực về tốc độ tác nghiệp.
Nhà báo tham gia xây dựng chính sách khi còn dự thảo
Tại tọa đàm, nhà báo Lê Xuân Trung, Phó Tổng biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ, đặt vấn đề: Nhà báo muốn làm truyền thông chính sách thì phải hiểu như người làm chính sách, mà muốn hiểu thì phải tham gia ngay từ khi chính sách còn là dự thảo.
"Lẽ ra người làm truyền thông chính sách phải tham gia vào quá trình dự thảo chính sách", ông Trung nói.
Lâu nay các tòa soạn vẫn xem truyền thông chính sách là công đoạn cuối cùng. Chính sách ban hành xong mới truyền thông dựa vào thông cáo báo chí và văn bản của cơ quan nhà nước.
Muốn nâng chất, theo ông Trung, nhà báo phải vào cuộc từ giai đoạn dự thảo, đủ sức phân tích, góp ý và phản biện chính sách. Có vậy nhà báo mới tường thuật đúng bản chất vấn đề chứ không chép lại lời người phát biểu.
Ông cũng cho rằng cần đào tạo truyền thông chính sách cho cả người làm chính sách, để khi trao đổi với báo chí họ nói được thứ ngôn ngữ người dân hiểu.
Từ hướng đó, ông đề xuất chuyển khóa học thành dự án đào tạo ba pha: Lấy đề tài thật làm gốc, học viên phải tham gia tác nghiệp thật và xuất bản những nội dung đó chứ không phải làm bài tập trả bài cho giảng viên.
Sản phẩm đầu ra của đào tạo truyền thông cũng không còn đơn lẻ. Một tờ báo điện tử như Tuổi Trẻ hiện có cả nội dung chữ, video, audio và mạng xã hội. Tuổi Trẻ đào tạo cơ bản rồi giao bài tập, hai tuần sau quay lại xử lý và xuất bản, hai tuần sau nữa củng cố và nâng cao. Ở pha cuối, sản phẩm được đánh giá qua cách công chúng tiếp nhận và qua việc chính sách đi vào cuộc sống tới đâu, thay vì chấm điểm khóa học.
(Theo Tuổi Trẻ)
