Theo các nhà kinh tế, việc áp trần biên lợi nhuận đối với nhiên liệu là một bước đi tốn kém và rất nguy hiểm. Nếu mức trần giá quá thấp, điều này có thể khiến các nhà cung cấp ngần ngại nhập khẩu nhiên liệu. Những người hưởng lợi nhiều nhất từ việc áp trần sẽ là tài xế ở Praha và trên các tuyến đường cao tốc chính, nơi giá hiện đang cao. Chuyên gia kinh tế của BHS, Štěpán Křeček, cũng cảnh báo rằng do giá bị khống chế, các trạm xăng có thể tăng giá các sản phẩm phụ trợ.

Chính phủ của Andrej Babiš (ANO) đã quyết định đối phó với giá nhiên liệu tăng. Biên lợi nhuận tối đa của các nhà kinh doanh nhiên liệu sẽ là 2,50 korun mỗi lít cho cả xăng và dầu diesel. Đối với dầu diesel, thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ giảm 2,35 korun. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây không phải là giải pháp hiệu quả và nỗ lực giảm giá nhiên liệu có thể không đạt kết quả.

Chuyên gia kinh tế của XTB, Pavel Peterka, cho rằng việc giảm thuế tiêu thụ là một bước đi vội vàng và tốn kém. “Các biện pháp áp dụng đại trà có nhược điểm lớn là chi phí cao. Chúng giúp tất cả mọi người, nhưng chỉ ở mức rất nhỏ, và ở những nơi cần nhất như công nghiệp và vận tải thì lại không đủ. Do đó, có thể sẽ cần thêm các hỗ trợ khác trong lĩnh vực này, gây áp lực tiêu cực lên ngân sách nhà nước. Một nhược điểm lớn khác là một phần việc giảm thuế sẽ không phản ánh vào giá bán mà nằm lại trong biên lợi nhuận của các trạm xăng – điều mà chính phủ đang cố gắng chống lại,” ông nói.

Theo ông, việc áp dụng mức trần giá và biên lợi nhuận chung cho toàn thị trường cũng là một sai lầm lớn. “Nếu trần giá quá thấp, sẽ xảy ra thiếu hụt và ở một số trạm xăng, đơn giản là không thể đổ nhiên liệu vì việc bán không còn có lợi. Nếu trần giá cao, thì sẽ không có tác động đáng kể,” ông Peterka nói.

Ông cũng cho rằng không hợp lý khi nhà nước áp đặt một mức lợi nhuận chung cho một thị trường đa dạng. Các trạm xăng có chi phí thấp và doanh số cao vốn đã có biên lợi nhuận thấp hơn mức trần nên sẽ không bị ảnh hưởng. Ngược lại, các trạm có chi phí cao và doanh số thấp sẽ không thể tồn tại với mức trần này và có thể phải giảm hoạt động. “Nhiều người tiêu dùng có lẽ vẫn muốn mua nhiên liệu với giá cao hơn còn hơn là không có để mua. Đồng thời, không ai buộc họ phải đổ xăng tại các trạm đắt tiền,” ông nói thêm.

Trạm xăng có thể tăng giá dịch vụ khác

Chuyên gia kinh tế của BHS, Štěpán Křeček, cho biết những người hưởng lợi nhiều nhất sẽ là tài xế sử dụng dầu diesel. “Tuy nhiên, việc áp trần biên lợi nhuận có thể dẫn đến đóng băng toàn bộ thị trường nhiên liệu. Các biện pháp này không tính đến sự khác biệt về chi phí giữa các trạm xăng. Những trạm ở Praha và trên cao tốc sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất. Ngoài ra, tài xế sẽ gần như mất động lực so sánh giá giữa các trạm,” ông nói.

Theo ông, các chủ trạm xăng sẽ tìm cách bù đắp lợi nhuận ở nơi khác, do đó có thể xảy ra việc tăng giá các sản phẩm và dịch vụ phụ trợ. “Trước đây, tài xế còn cân nhắc nơi nào đổ xăng. Bây giờ họ sẽ không kiểm tra giá nữa, và điều đó sẽ làm thị trường bị đóng băng. Các trạm sẽ không còn cạnh tranh để thu hút khách hàng,” ông nói thêm.

Nguy cơ thiếu nhiên liệu

Chuyên gia kinh tế của Argos Capital, Kryštof Míšek, cho rằng các biện pháp của chính phủ có vẻ như là giải pháp nhanh cho tài xế, nhưng thực tế có thể gây tác dụng ngược.

“Các nguồn tin gần đây cảnh báo rằng không thể loại trừ việc căng thẳng với Iran leo thang, bao gồm cả rủi ro đối với eo biển Hormuz và cơ sở hạ tầng xuất khẩu. Điều này có thể đẩy giá dầu tăng mạnh và làm gián đoạn nguồn cung năng lượng. Trong tình huống đó, việc áp trần giá hoặc hạn chế biên lợi nhuận có thể khiến các nhà phân phối không muốn nhập khẩu hoặc bán nhiên liệu trong điều kiện kinh tế hợp lý,” ông nói.

Kết quả có thể là giá cả bị méo mó trên thị trường và thiếu nhiên liệu tại các trạm xăng. “Nếu không có cơ chế thị trường hoạt động, nguy cơ là nhiên liệu sẽ đắt trên thị trường thế giới nhưng lại không đáng để đưa đến tay người tiêu dùng với số lượng cần thiết,” ông kết luận.

(Theo CNN Prima NEWS)