Thủ tướng kiêm chủ tịch phong trào ANO Andrej Babiš cùng các bộ trưởng trong chính phủ của ông nhiều lần đặt nghi vấn đối với thống kê về đóng góp và chi tiêu liên quan đến người tị nạn Ukraine tại Séc. Trước đây, Bộ Lao động và Xã hội (MPSV) dưới thời chính phủ tiền nhiệm là cơ quan công bố các số liệu này. 

Thủ tướng hiện nay gọi những con số đó là “bịa đặt” và đã nhiều lần, ngay từ trước bầu cử, kêu gọi người dân đừng tin vào thống kê, với lý do chẳng hạn như “không tính đến chi phí bảo hiểm y tế”. Trong khi đó, thống kê thực tế có bao gồm khoản này. Babiš vẫn khẳng định ông không tin các số liệu trên và tuyên bố muốn đưa ra bộ “thống kê thuần” của riêng chính phủ mình.

“Tôi nhớ rất rõ là bộ đã thuê thêm một cố vấn nào đó, ném tiền qua cửa sổ, rồi đưa ra những con số khủng khiếp, hoàn toàn bịa đặt,” Babiš trả lời câu hỏi của trang Novinky về việc liệu chính phủ hiện tại có tiếp tục, giống như chính phủ trước, công bố thống kê thu–chi liên quan đến người tị nạn Ukraine hay không.

Bộ Lao động và Xã hội lần cuối công bố thống kê này hôm 9/11 (dưới thời bộ trưởng Marian Jurečka, KDU-ČSL), khi đó là dữ liệu cho quý III năm 2025. Theo đó, khoản thu vào ngân sách nhà nước từ người tị nạn Ukraine là 8,2 tỷ korun, trong khi chi phí hỗ trợ họ là 3,9 tỷ korun. Như vậy, theo thống kê, ngân sách Séc “lãi ròng” 4,3 tỷ korun.

Tuy nhiên, các thành viên chính phủ hiện tại không tin vào kết quả này. Từ tháng 6 năm ngoái, Babiš trên mạng xã hội đã phát biểu: “Và đừng tin họ rằng từ (người tị nạn Ukraine – chú thích) chúng ta thu được nhiều hơn chi, điều đó không đúng. Chỉ cần tự tính xem chi phí cho các đối tượng do nhà nước đóng bảo hiểm y tế là bao nhiêu.”

Khi nhắc đến “státní pojištěnci” (đối tượng do nhà nước đóng bảo hiểm y tế, như trẻ em, sinh viên, người chăm sóc...), Babiš tạo cảm giác rằng MPSV không tính khoản chi này vào thống kê. Trang Novinky đã bác bỏ điều đó từ trước, vì có trong tay văn bản mô tả phương pháp tính toán. Bộ nêu rõ: “Trong cân đối có bao gồm chi phí cho chỗ ở khẩn cấp, trợ cấp nhân đạo, chi phí giáo dục và thanh toán bảo hiểm.”

Chính phủ mới: Thuế của người Ukraine chỉ là ước tính

Hiện tại, Babiš và các bộ trưởng sử dụng một lập luận khác: họ cho rằng, chẳng hạn với thuế giá trị gia tăng (DPH) hay thuế tiêu thụ đặc biệt mà người Ukraine cũng gián tiếp nộp khi tiêu dùng tại Séc, thì con số đưa ra chỉ dựa trên mô hình và ước tính. “Làm sao mà các anh biết được ai đổ xăng ở trạm, ai mua bánh mì trong siêu thị?” – khi còn là bộ trưởng Nội vụ, Lubomír Metnar (ANO) đã nói với Novinky hồi cuối tháng 12, ám chỉ sự thiếu chính xác của thống kê.

Lập luận tương tự cuối tuần qua cũng được Bộ trưởng Lao động và Xã hội đương nhiệm Aleš Juchelka (ANO) nhắc lại trong chương trình “Otázky Václava Moravce” trên kênh Truyền hình Séc. “Mỗi chiếc xe dừng ở cây xăng đổ nhiên liệu đều phải trả thuế tiêu thụ đặc biệt. Theo ông Marian Jurečka thì chúng ta biết ai là người bơm xăng đó,” ông nói mỉa. “Đó là những thứ hoàn toàn có thể tính toán được,” Jurečka phản bác và nhắc lại phương pháp luận đã xây dựng.

Theo tài liệu phương pháp, các chuyên gia thống kê của bộ khẳng định họ cố gắng để không thổi phồng đóng góp của người tị nạn. Ví dụ, trong văn bản có đoạn: “Thuế giá trị gia tăng được tính trên cơ sở dữ liệu của Cơ quan Thống kê Séc về chi tiêu tiêu dùng của các hộ gia đình Séc – cụ thể là chi tiêu của 20% hộ nghèo nhất, tức là theo cách rất thận trọng.”

Tương tự, với thuế tiêu thụ đặc biệt: “Chúng tôi tính mức thuế tiêu thụ đặc biệt trung bình trên mỗi người trưởng thành (không tính, chẳng hạn, thuế cồn ở trẻ em). Mức thuế trung bình này được nhân với số người tị nạn trưởng thành,” tài liệu nêu rõ.

Tuy vậy, Babiš và các bộ trưởng vẫn không hài lòng. “Chúng tôi sẽ làm một bộ thống kê thuần. Người dân muốn biết, thì chúng tôi sẽ nói cho họ biết,” Thủ tướng nói, đồng thời bổ sung rằng chắc chắn họ sẽ xem xét vấn đề này, nhưng hiện chưa phải ưu tiên hàng đầu.

Nếu ban lãnh đạo mới của MPSV tuân theo lịch công bố mà chính phủ trước đã áp dụng, thống kê cho quý IV năm trước có thể được công bố trong tháng 2. Năm ngoái, bộ đã công bố số liệu vào ngày 24/2.

Theo Novinky