Ngày càng ít người Đức lựa chọn học nghề trong lĩnh vực khách sạn, nhà hàng. Trong khi đó, theo Phòng Công nghiệp và Thương mại (IHK) vùng Trung Franken, số học viên nghề người Việt trong ngành dịch vụ ăn uống tại khu vực này đã tăng hơn gấp bốn lần kể từ năm 2022. Tuy nhiên, trên hành trình đến Đức, không ít người đã rơi vào tay những đơn vị môi giới không minh bạch và bị bóc lột.

Học viên phải trả phí môi giới rất cao
Phần lớn học viên nghề người Việt đến Đức thông qua các công ty môi giới. Nhưng dịch vụ này không hề rẻ.

Ông Son Pham, Giám đốc công ty môi giới V-Unite tại Regensburg, cho biết: “Mức giá thị trường thông thường dao động từ 6.000 đến 10.000 euro.” Đối với người dân ở Việt Nam, đó tương đương khoảng hai năm lương. Nhiều nguồn tin còn cho biết có những trường hợp học viên phải trả tới 20.000 euro.

Một học viên tên Van Anh, sang Đức năm 2023 để học nghề tại một nhà hàng, cho biết cô thực ra mang tên khác nhưng muốn giấu danh tính. Cô đã trả 7.500 euro để được môi giới và kể: “Gia đình tôi đã phải vay ngân hàng. Vì vậy bây giờ tôi phải gửi tiền về Việt Nam để trả nợ.” Điều đó cũng có nghĩa là Van Anh và gia đình cô phụ thuộc tài chính rất lớn vào việc học nghề ở Đức.

Cơ chế vận hành của các công ty môi giới
Quy trình thường diễn ra như sau: người trẻ tại Việt Nam học tiếng Đức đến trình độ B1. Các công ty môi giới, làm việc theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp Đức để tìm học viên, sẽ đến các trường ngôn ngữ để tuyển người phù hợp. Sau đó, bên môi giới hỗ trợ ứng viên hoàn tất thủ tục hành chính, đưa họ sang Đức và — trong trường hợp lý tưởng — tiếp tục đồng hành, hỗ trợ họ trong quá trình học nghề.

Tuy nhiên, theo ông Stefan Kastner từ IHK Trung Franken: “Đáng tiếc là ở đây cũng có những công ty môi giới thiếu uy tín, chỉ nhắm đến tiền bạc.”

Hợp đồng giả, học viên trắng tay
Trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, ứng viên có thể rơi vào cảnh mất tiền mà vẫn không có hợp đồng học nghề.

Một vụ việc như vậy đã xảy ra tại khách sạn Arvena ở Nürnberg. Vào tháng 3, có 5 người Việt Nam đến trình diện với những bản hợp đồng học nghề được cho là của khách sạn này.

Tuy nhiên, các hợp đồng đó hóa ra là giả mạo. Giám đốc khách sạn Jörg Schlag nói: “Đây là mức độ gian lận mà trước đây chúng tôi chưa từng gặp.” Một trong các nạn nhân cho biết trong cuộc phỏng vấn rằng công ty môi giới đã cấm anh tự liên hệ trực tiếp với khách sạn trước đó. Những người Việt này được cho là đã trả vài nghìn euro.

Nguy cơ biến học viên thành lao động giá rẻ
Theo đánh giá của IHK, những trường hợp như trên vẫn là ngoại lệ. Phần lớn học viên nghề người Việt tại Đức có tình hình ổn định. Ông Stefan Kastner cho biết: “Ngay cả tỷ lệ bỏ học của học viên Việt Nam cũng ở mức rất thấp.”

Tại Trung Franken, các trường hợp có vấn đề được xem là cá biệt, nhưng vẫn tái diễn nhiều lần. Van Anh là một trong số đó.

Cô kể rằng mình được đưa sang học nghề tại một quán ăn châu Á. Tại đó, cô phải làm việc 14 tiếng mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần, gần như không có thời gian nghỉ.

Bà Laura Savelsberg từ Công đoàn Thực phẩm – Dịch vụ – Nhà hàng (NGG) nhận định: “Đó là những vi phạm nghiêm trọng đối với luật bảo vệ lao động.” Bà kêu gọi tăng cường kiểm tra các cơ sở sử dụng học viên nghề và thiết lập những quy định rõ ràng hơn đối với hoạt động môi giới. “Bởi cách mà việc này đang diễn ra hiện nay, ở một số trường hợp, đã tiệm cận với buôn người.”

Kiểm soát hiện tượng này không dễ
BR24 cho biết đã gửi câu hỏi đến khoảng 30 công ty môi giới, nhưng chỉ có một số rất ít phản hồi, trong đó có V-Unite.

Các đơn vị trả lời đều phàn nàn về những “đồng nghiệp” thiếu uy tín và mong muốn có một cơ chế chứng nhận của nhà nước. Họ cũng cho rằng cần tăng cường thông tin minh bạch, vì theo họ, một dịch vụ môi giới “miễn phí” hoàn toàn chắc chắn không thể là nghiêm túc. Lý do là chi phí môi giới dù sao cũng vẫn tồn tại; nếu doanh nghiệp không trả thì khoản tiền đó buộc phải được lấy từ nơi khác.

Theo pháp luật Đức, doanh nghiệp chứ không phải học viên mới là bên phải chi trả chi phí môi giới. Tuy nhiên, một số công ty đã lách quy định bằng cách đặt trụ sở tại Việt Nam.

Bộ Lao động Liên bang Đức cũng thừa nhận đã biết đến những vấn đề này. Tuy nhiên, theo bộ, “việc kiềm chế hoạt động môi giới thiếu minh bạch thông qua điều chỉnh pháp luật từ phía Đức là khó khăn, do nhiều công ty dạng này đặt trụ sở tại Việt Nam.”

Vì vậy, phía Đức đang cố gắng phối hợp với cơ quan chức năng Việt Nam, đồng thời tăng cường cung cấp thông tin và nâng cao nhận thức cho cả doanh nghiệp lẫn học viên nghề tại Đức.

Lưu ý đính chính từ ban biên tập
BR24 cho biết trong phiên bản đầu tiên của bài viết đăng ngày 18/5/2026 lúc 5:15, có nêu tên một số công ty môi giới. Trong ngữ cảnh của phát biểu từ đại diện IHK, điều này có thể khiến người đọc hiểu nhầm rằng các công ty được nêu tên là những đơn vị thiếu uy tín. Tòa soạn khẳng định không có bằng chứng nào cho thấy điều đó.

Bài viết này chỉ nhằm phản ánh một vấn đề đang xuất hiện ngày càng nhiều trong lĩnh vực đào tạo nghề ngành nhà hàng – khách sạn, chứ không hề khẳng định rằng mọi công ty môi giới đều hoạt động theo cách như vậy.

Theo br.de