Bỏ án tử hình với 6 tội danh
Từ ngày 1/3/2027, mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi và 4 tội danh khác có mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, thay vì tử hình.

Chiều 20/11, Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh.
Sáu tội được bỏ hình phạt tử hình gồm mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, bạo loạn, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân.
Bốn tội còn giữ hình phạt tử hình là phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Theo Chính phủ, việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình nhằm thực hiện chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, bảo đảm sự tương quan về mức độ nghiêm khắc của hình phạt giữa các tội danh, phù hợp với xu hướng quốc tế. Việc duy trì mức án cao nhất là tù chung thân với 6 tội nêu trên vẫn bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Người phạm một trong 6 tội danh nêu trên, dù thực hiện hành vi phạm tội trước ngày 1/3/2027, cũng không bị tuyên án tử hình khi xét xử từ ngày Bộ luật mới có hiệu lực.
Người tự nguyện nhận tội có thể được xử dưới khung hình phạt
Bộ luật Hình sự bổ sung chính sách khoan hồng đối với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị, bên cạnh các trường hợp như tự thú, đầu thú, thành khẩn khai báo, tố giác đồng phạm, tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả.
Để được hưởng chính sách mới, người phạm tội phải tự nguyện nhận tội, chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi phạm tội và những tình tiết liên quan mà mình biết ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra; đồng thời chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố, xét xử sơ thẩm.
Khi đáp ứng các điều kiện này, người phạm tội có thể được tòa án tuyên mức hình phạt thấp hơn mức tối thiểu của khung đang áp dụng, nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn.
Nếu đã bồi thường, khắc phục ít nhất 2/3 hậu quả, thiệt hại gây ra, người phạm tội còn có thể được hưởng mức hình phạt thấp hơn nữa, không giới hạn trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn.
Cơ chế khoan hồng đặc biệt không áp dụng với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng; phạm tội rất nghiêm trọng thuộc các nhóm xâm phạm an ninh quốc gia, tính mạng, sức khỏe, ma túy, tham nhũng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng khác với vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy. Riêng trường hợp giảm xuống khung hình phạt liền kề nhẹ hơn, nhóm tội rất nghiêm trọng xâm phạm tính mạng, sức khỏe bị loại trừ là những tội do cố ý.
Nếu điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung đang áp dụng đã là nhẹ nhất, tòa án có thể quyết định mức hình phạt thấp hơn mức tối thiểu của khung hoặc chuyển sang loại hình phạt nhẹ hơn. Lý do giảm nhẹ phải được ghi rõ trong bản án.
Theo Chính phủ, chính sách mới nhằm khuyến khích người phạm tội hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng, chủ động bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả. Đây cũng là cơ sở pháp lý để áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn, giúp giải quyết vụ án nhanh chóng nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.
Người phạm tội không đương nhiên được hưởng mức án nhẹ hơn khi nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị. Quyền quyết định hình phạt vẫn thuộc về tòa án.
Doanh nghiệp có thể chịu trách nhiệm hình sự về 57 tội danh
Bộ luật mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại từ 33 lên 57 tội danh, đồng thời thay đổi cách xác định trách nhiệm hình sự của chủ thể này.
Cá nhân được xác định là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội, còn pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ ba điều kiện: hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân và có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của pháp nhân.
Theo Chính phủ, cách tiếp cận mới nhằm khắc phục bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành khi coi pháp nhân thương mại là chủ thể độc lập của tội phạm, trong khi hành vi phạm tội do cá nhân trực tiếp thực hiện.
Việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại được cân nhắc trên cơ sở đánh giá tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh, người lao động và an sinh xã hội, đồng thời đáp ứng các yêu cầu, khuyến nghị quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.
Bộ luật Hình sự năm 2026 gồm 25 chương, 417 điều, thay thế Bộ luật Hình sự năm 2015 đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung.
Sơn Hà
(Theo VnExpress)











