Cứ trong gần hai người được trả tự do thì có một người quay lại tù trong vòng 7 năm. Rủi ro tái phạm được cho là có thể giảm nhờ các chương trình quản chế, vốn mất chi phí thấp hơn nhiều so với việc giam giữ trong tù. Chi phí giam giữ đối với một tù nhân vượt quá 680.000 korun mỗi năm, trong khi một chương trình quản chế chỉ khoảng 40.000 korun cho mỗi người tham gia. Tuy nhiên, năm nay nhà nước đã không cấp hỗ trợ cho các tổ chức phi lợi nhuận thực hiện dịch vụ cải tạo dành cho người phạm tội trưởng thành.

“Phòng ngừa rẻ hơn rất nhiều lần. Nó có thể dẫn đến giảm số lượng tù nhân và đồng thời tiết kiệm chi phí cho nhà nước,” người phát ngôn Hiệp hội các tổ chức trong lĩnh vực nhà tù bà Barbora Kiliesová nói với Novinky.

Bà nhắc đến chi phí của các chương trình gọi là “chương trình quản chế”, dành cho người bị kết án — cả những người được hưởng án treo thay vì vào tù, lẫn những người vừa chấp hành xong án và đang cố gắng trở lại cuộc sống bình thường. Mục tiêu là thay đổi hành vi của họ trước khi họ lại vi phạm pháp luật.

Theo dữ liệu của Cơ quan Quản lý Trại giam, năm 2025 chi phí cho một tù nhân là 1.873 korun mỗi ngày, tức hơn 680.000 korun mỗi năm. Trong khi đó, toàn bộ chương trình quản chế trung bình chỉ khoảng 40.000 korun mỗi người mỗi năm. Như vậy, chi phí nhà tù đắt hơn khoảng 17 lần so với chương trình hỗ trợ.

“Chi phí cho một khách hàng tham gia toàn bộ chương trình trị liệu vào khoảng 28.000 korun. Ngoài ra còn có các chi phí như thuê mặt bằng, điện nước và hành chính,” bà Věra Víchová từ tổ chức Diakonie cho biết.

Nhà nước thiếu năng lực tài trợ

Bộ Tư pháp năm nay đã cắt hoàn toàn ngân sách hỗ trợ các tổ chức phi lợi nhuận cung cấp dịch vụ tái hòa nhập cho người trưởng thành phạm tội, tổng cộng 2 triệu korun. Điều này khiến các chương trình hiện tại chịu áp lực tồn tại lớn.

“Nhiệm vụ của nhà nước không phải là tài trợ hoạt động của các tổ chức phi lợi nhuận nếu không có tác động rõ ràng đến xã hội,” Bộ trưởng Tư pháp Jeroným Tejc nói.

Theo hiệp hội, các chương trình này có hiệu quả cao: khoảng 70% người tham gia hoàn thành chương trình kéo dài 6–12 tháng và không tái phạm trong năm đầu tiên — giai đoạn rủi ro cao nhất.

Thiếu chương trình ở nhiều khu vực

Ở một số tỉnh, dịch vụ này hoàn toàn không tồn tại, ví dụ như vùng Ústecký, nơi có tỷ lệ tội phạm cao. Các khu vực khác như  Zlínský, Plzeňský hay Karlovarský cũng thiếu chương trình. Trung bình mỗi tỉnh chỉ có khoảng 17 chỗ cho người tham gia chương trình. Một số nơi như Vysočina chỉ có 10 chỗ, vùng Olomoucký khoảng 15.

Theo hiệp hội, khi không có chương trình hỗ trợ, tòa án thường chỉ áp dụng án treo, và khoảng một nửa trong số đó vi phạm điều kiện và phải vào tù. Ngược lại, khi kết hợp án thay thế với chương trình quản chế, tỷ lệ bị chuyển thành án tù giảm xuống còn khoảng 26%.

Gần một nửa tái phạm trong 7 năm

Theo nghiên cứu của nhóm nghiên cứu Česká priorita dựa trên dữ liệu của Cơ quan Trại giam, 29% người được thả quay lại tù trong vòng 2 năm, và 46,7% — tức gần một nửa — quay lại trong vòng 7 năm.

Trong năm 2025, có 5.165 người từng đi tù quay lại chấp hành án, hơn một nửa trong số đó quay lại trong vòng 2 năm sau khi được thả.

Hiện các chương trình quản chế được thực hiện bởi Cơ quan Quản chế và Hòa giải và 17 tổ chức phi chính phủ, với tổng năng lực vài trăm người mỗi năm, nhưng vẫn bị đánh giá là không đủ so với nhu cầu thực tế.

(Theo Novinky)