Bộ Xây dựng cho rằng đề xuất kéo dài thời gian bảo hành công trình giao thông từ tối thiểu 2 năm lên 10 năm là chưa phù hợp thực tiễn, có thể làm tăng chi phí đầu tư và không đúng bản chất bảo hành.

Trong văn bản trả lời kiến nghị của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải, Bộ Xây dựng không đồng tình với nhiều đề xuất liên quan kéo dài thời gian bảo hành công trình, cắm biển công khai tên nhà thầu trên tuyến và cơ chế không giữ tiền hoặc bảo lãnh bảo hành.

Trước đó tháng 4, Tập đoàn Sơn Hải kiến nghị nâng thời gian bảo hành công trình giao thông tối thiểu từ 2 năm lên 10 năm. Doanh nghiệp cho rằng mức bảo hành hiện nay quá ngắn so với tuổi thọ công trình và nếu kéo dài thêm một năm, riêng Cục Đường bộ Việt Nam có thể tiết kiệm hơn 12.500 tỷ đồng chi phí bảo trì mỗi năm. Nếu tăng thêm 8 năm, số tiền tiết kiệm có thể vượt 100.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng cách tính này chưa phản ánh đúng bản chất giữa bảo hành và bảo trì công trình. Khoản kinh phí hơn 12.500 tỷ đồng mà Cục Đường bộ Việt Nam dự kiến sử dụng năm 2025 chủ yếu dành cho quản lý, bảo trì định kỳ, sửa chữa hư hỏng trong quá trình khai thác, khắc phục thiên tai và duy tu hệ thống quốc lộ, không phải toàn bộ là chi phí xử lý lỗi của nhà thầu sau bảo hành.

Cơ quan này nhấn mạnh bảo hành chỉ áp dụng với các khiếm khuyết phát sinh do lỗi thi công của nhà thầu trong một khoảng thời gian nhất định, còn bảo trì là hoạt động diễn ra thường xuyên trong suốt vòng đời công trình. Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam cũng cho rằng nếu áp dụng cứng thời gian bảo hành 10 năm với mọi dự án giao thông, chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu sẽ tăng đáng kể.

Trong bối cảnh doanh nghiệp xây dựng đang chịu áp lực lớn từ giá vật liệu, nhiên liệu, lãi vay và chi phí vận tải, quy định này có thể khiến tổng mức đầu tư dự án tăng cao.

Ngoài ra, Bộ cho rằng thời gian bảo hành 10 năm cũng không phù hợp với chu kỳ sửa chữa công trình giao thông hiện nay. Theo quy trình bảo trì, mặt đường bêtông nhựa thường sửa chữa sau khoảng 5 năm khai thác và sau 2 lần trung tu sẽ thực hiện đại tu. "Việc kéo dài thời gian bảo hành lên 10 năm sẽ không đúng với bản chất của công tác bảo hành công trình", Bộ Xây dựng nêu.

Cơ quan này cũng cho biết mỗi loại công trình có quy mô, tính chất và đặc điểm kỹ thuật khác nhau nên không thể áp dụng một mức bảo hành cứng cho tất cả dự án. Tại Nhật Bản, thời hạn trách nhiệm hợp đồng với công trình xây dựng thông thường là 2 năm kể từ ngày bàn giao, còn thiết bị, máy móc thường là một năm. Mốc 10 năm chỉ áp dụng đặc thù với nhà ở mới, chủ yếu cho kết cấu chính và chống thấm, không phải chuẩn chung với công trình giao thông.

Không đồng tình cắm biển tên nhà thầu

Ngoài đề xuất kéo dài bảo hành, Tập đoàn Sơn Hải cũng kiến nghị bắt buộc cắm biển công khai tên nhà thầu trên tuyến để người dân giám sát chất lượng công trình. Bộ Xây dựng cho biết pháp luật hiện hành đã yêu cầu chủ đầu tư lắp biển thông tin công trình trong quá trình thi công, trong đó có tên chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị thiết kế và giám sát. Bộ không đồng tình với việc duy trì biển tên nhà thầu sau khi công trình hoàn thành.

Nguyên nhân là việc nâng cao chất lượng công trình cần giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, siết quản lý thiết kế - thi công, tăng giám sát thực tế đến nâng năng lực nhà thầu, thay vì chỉ nhằm "nâng cao ý thức" qua biển công khai.

Bộ Xây dựng cũng cho rằng việc bổ sung các biển thông tin bảo hành trên tuyến có thể gây nhiễu với người tham gia giao thông vì đây không phải biển phục vụ an toàn đường bộ. Hiện Bộ chưa ghi nhận quốc gia nào bắt buộc nhà thầu phải cắm biển công khai tên sau khi hoàn thành công trình.

Với các dự án có nhiều nhà thầu tham gia, Bộ cho rằng trách nhiệm chất lượng cần được cơ quan chuyên môn đánh giá thay vì để người dân tự xác định. Thay vì cắm biển trên đường, Bộ sẽ nghiên cứu công khai thông tin nhà thầu, chất lượng và thời gian bảo hành công trình trên cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng và các cổng thông tin điện tử.

Tiếp tục giữ tiền hoặc bảo lãnh bảo hành

Một đề xuất khác của Sơn Hải là không giữ lại tiền hoặc bảo lãnh bảo hành tự nguyện của nhà thầu sau thời gian bảo hành theo quy định. Bộ Xây dựng cho biết pháp luật hiện hành quy định mức bảo hành tối thiểu từ 3-5% giá trị hợp đồng tùy cấp công trình. Khoản bảo đảm này có thể bằng tiền hoặc bảo lãnh ngân hàng và chỉ được hoàn trả sau khi hết thời hạn bảo hành.

Theo Bộ, đa số cơ quan quản lý, chủ đầu tư và doanh nghiệp xây dựng lớn đều cho rằng việc giữ tiền hoặc bảo lãnh bảo hành là cần thiết để ràng buộc trách nhiệm nhà thầu và bảo đảm có nguồn kinh phí xử lý khiếm khuyết nếu phát sinh. "Việc không khắc phục kịp thời hư hỏng do lỗi của nhà thầu sẽ gây rủi ro cho chủ đầu tư và người sử dụng công trình, đặc biệt với đường cao tốc", Bộ Xây dựng nêu.

Tuy nhiên, cơ quan này cho biết nếu nhà thầu tự nguyện cam kết bảo hành dài hơn quy định, chủ đầu tư và nhà thầu có thể thương thảo trong hợp đồng về phạm vi trách nhiệm, cơ chế xử lý và xem xét không tiếp tục giữ tiền hoặc bảo lãnh trong phần thời gian kéo dài thêm.

Nguồn: VNE