Bộ Y tế Séc đang chuẩn bị một dự luật sửa đổi nhằm thưởng hàng nghìn korun vào tài khoản cho những người dân tham gia đầy đủ các cuộc khám sức khỏe định kỳ được khuyến nghị. Dù các bác sĩ đánh giá chính sách này sẽ thu hút được một số nhóm đối tượng, các chuyên gia kinh tế lại cảnh báo về áp lực tài chính lên hệ thống y tế, nơi vốn đã ghi nhận chi phí chăm sóc sức khỏe vượt quá 515 tỷ korun vào năm 2025.

Theo các bác sĩ, mỗi người dân nên khám sức khỏe định kỳ đều đặn với bác sĩ đa khoa, nha sĩ, còn phụ nữ cũng cần đi khám phụ khoa. Bên cạnh đó, người dân không nên bỏ qua các chương trình tầm soát ung thư đặc biệt từ một độ tuổi nhất định, như ung thư vú, đại trực tràng, tuyến tiền liệt hoặc phổi.

Tuy nhiên, theo khảo sát mới nhất, có tới 24% người dân Séc không tham gia bất kỳ đợt khám dự phòng nào. Vì vậy, Bộ Y tế muốn các quỹ bảo hiểm y tế thưởng cho những bệnh nhân chủ động đi khám định kỳ đều đặn.

“Nói đơn giản, nếu bệnh nhân thực hiện đầy đủ những gì mình cần làm, họ sẽ tự động nhận được khoản thưởng. Chúng ta đang nói tới mức tiền vào khoảng vài nghìn korun mỗi năm,” Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch (ANO) cho biết. Khoản tiền này dự kiến sẽ được chuyển thẳng vào tài khoản của bệnh nhân. Mức thưởng cụ thể sẽ do các quỹ bảo hiểm y tế tự quyết định.

“Chúng tôi từ lâu đã ủng hộ ý tưởng về những khoản thưởng đáng kể dành cho những người biết chăm sóc sức khỏe của mình,” Nghị sĩ phe đối lập Štěpán Slovák (ODS) cho biết.

Trong một cuộc khảo sát ý kiến, người dân có quan điểm khác nhau về việc dùng tiền để khuyến khích đi khám dự phòng. Một số người hoan nghênh biện pháp này và thừa nhận rằng tiền thưởng có thể thúc đẩy họ đến gặp bác sĩ. Ngược lại, một số khác cho rằng khám định kỳ là phần hiển nhiên trong việc tự chăm sóc sức khỏe, không cần phải được trả thưởng.

“Đối với ung thư đại tràng và trực tràng — loại bệnh mà tôi cho là chương trình tầm soát có ý nghĩa lớn nhất — tỷ lệ tham gia chỉ vào khoảng 30 đến 35%. Như vậy, mức độ hưởng ứng vẫn chưa cao. Theo tôi, trong bối cảnh hiện nay, động lực tài chính là hướng đi đúng,” bác sĩ ung bướu Luboš Petruželka thuộc Hội Ung thư học Séc nhận định. Các bác sĩ nhìn chung hoan nghênh việc khuyến khích tài chính cho khám dự phòng, nhưng cũng chỉ ra những bất cập trong hệ thống hiện nay.

“Nhìn chung, công tác dự phòng sẽ được hỗ trợ tốt hơn nếu có sự hệ thống hóa rõ ràng hơn, để bệnh nhân biết rằng mình đến khám là có quyền được hưởng. Hiện nay hệ thống này vẫn còn khá rời rạc,” bác sĩ đa khoa Cyril Mucha nói.

“Bác sĩ sẽ vẫn báo cáo dịch vụ đã thực hiện cho quỹ bảo hiểm y tế như trước đây, tức là cung cấp thông tin về loại xét nghiệm hay khám mà người tham gia bảo hiểm đã trải qua,” ông Jan Zapletal, Tổng giám đốc Vụ Bảo hiểm y tế và các quỹ châu Âu thuộc Bộ Y tế, cho biết.

Tuy vậy, các nhà kinh tế cảnh báo chi phí đối với ngân sách nhà nước sẽ không nhỏ. “Nếu chẳng hạn mức thưởng được chi ở mức 6.000 korun, thì gánh nặng hằng năm đối với ngân sách công sẽ vào khoảng 21 tỷ korun, đó thực sự là một con số rất lớn,” nhà kinh tế Lukáš Kovanda nói.

Dự thảo sửa đổi hiện đang trong quá trình lấy ý kiến. Tuy nhiên, Bộ trưởng Vojtěch mong muốn quy định này có thể bắt đầu có hiệu lực từ đầu năm 2028.

Ngay từ hiện nay, các quỹ bảo hiểm đã hỗ trợ chi phí cho những hoạt động như thể thao, vệ sinh răng miệng hay trại hè cho trẻ em. Tuy nhiên, với một số khoản hỗ trợ, người tham gia bảo hiểm vẫn gặp khó khăn do thủ tục nộp đơn phức tạp, nhiều nơi vẫn yêu cầu hồ sơ giấy hoặc phải đến trực tiếp. Vì thế, không ít người chọn bỏ cuộc thay vì xin hoàn trả chi phí. Việc nhận tiền thưởng từ khám dự phòng được kỳ vọng sẽ đơn giản hơn.

Hỗ trợ cho vận động thể chất, thể thao, chăm sóc răng miệng hay trại hè chỉ là một số trong nhiều khoản mà các quỹ bảo hiểm hiện đang chi trả. “Khách hàng của chúng tôi có thể xử lý nhiều thủ tục thông thường hoàn toàn qua hình thức trực tuyến, chẳng hạn như nộp đơn xin hỗ trợ từ quỹ dự phòng,” bà Lucie Krausová, phát ngôn viên của Quỹ Bảo hiểm Y tế Bộ Nội vụ, cho biết.

“Hệ thống sẽ thẩm định đơn, và nếu người tham gia đủ điều kiện, tiền sẽ tự động được chuyển vào tài khoản ngân hàng của họ,” bà Viktorie Plívová, phát ngôn viên của Quỹ Bảo hiểm Y tế Tổng hợp (VZP), cho biết.

Tuy nhiên, với một số khoản hỗ trợ khác, các quỹ bảo hiểm vẫn yêu cầu giấy xác nhận từ bác sĩ hoặc chuyên gia, buộc người dân phải quét tài liệu, gửi email, gửi qua đường bưu điện hoặc mang trực tiếp đến chi nhánh.

Điều khiến nhiều người không hài lòng chính là sự rườm rà trong quá trình nhận một số khoản hỗ trợ. Họ đặc biệt phàn nàn về việc phải nộp đủ loại giấy xác nhận và đóng dấu từ bác sĩ hoặc thậm chí từ nhà trường. Vì vậy, một số người cho rằng toàn bộ quy trình quá phức tạp so với lợi ích thực tế mà họ nhận được.

Nhiều người cũng than phiền rằng việc giải quyết hồ sơ mất quá nhiều thời gian. Tuy nhiên, các quỹ bảo hiểm lập luận rằng đây là một hệ thống đã vận hành ổn định, và việc yêu cầu giấy tờ xác minh giúp bảo đảm người dân không gian lận trong quá trình xin hỗ trợ. Vì thế, ngay cả trong thời đại số hóa hiện nay, họ vẫn chưa có ý định thay đổi.

“Cần phải chứng minh rõ ràng khoản chi mà người tham gia bảo hiểm đã bỏ ra. Nếu quỹ bảo hiểm không nhận được thông tin cụ thể về việc khoản hỗ trợ được sử dụng vào mục đích gì và liệu có đáp ứng đủ điều kiện hay không, thì không thể giải quyết được,” ông Martin Balada, Chủ tịch Liên minh các Quỹ Bảo hiểm Y tế, cho biết.

Tuy nhiên, với khám sức khỏe dự phòng, cơ chế sẽ khác. Khi các thay đổi chính thức có hiệu lực, khách hàng sẽ không còn phải nộp đơn hay gửi giấy xác nhận.

“Theo dự kiến, toàn bộ quá trình sẽ diễn ra theo hình thức tự động. Điều đó có nghĩa là thông tin sẽ được lấy từ dữ liệu dịch vụ khám chữa bệnh mà bệnh nhân đã sử dụng, bởi quỹ bảo hiểm đều ghi nhận đầy đủ những dữ liệu này, vì đây là các dịch vụ được chi trả từ bảo hiểm y tế công,” ông Balada nói thêm. Tuy vậy, người tham gia bảo hiểm vẫn phải cung cấp số tài khoản để quỹ biết nơi chuyển tiền thưởng.

Trong tương lai, các quỹ bảo hiểm cũng sẽ phải hỗ trợ sắp xếp bác sĩ chuyên khoa cho bệnh nhân trong trường hợp bác sĩ đa khoa cấp giấy giới thiệu. Thay đổi này dự kiến sẽ trở thành nghĩa vụ bắt buộc đối với các quỹ bảo hiểm từ tháng 1 năm 2028.

(Theo TN Nova)