Khảo sát mới cho thấy chỉ 1% doanh nghiệp Séc đánh giá sinh viên mới ra trường “sẵn sàng đi làm”, trong khi chính các cử nhân lại cho rằng doanh nghiệp thiếu chuyên nghiệp trong khâu hội nhập nhân sự, thiết lập kỳ vọng và hỗ trợ ban đầu.

Một khảo sát với 1.500 nhân viên và 324 công ty vừa công bố đã phác họa khoảng cách đáng kể giữa hệ thống giáo dục Séc và thực tế thị trường lao động.

Khảo sát, do các công ty tuyển dụng Grafton Recruitment và Gi Group thực hiện đầu năm 2026, cho thấy chỉ 1% doanh nghiệp nhận định sinh viên mới ra trường là thực sự sẵn sàng cho công việc.

Hơn một nửa cho rằng nhân sự trẻ chưa đủ chuẩn, tỷ lệ này tăng lên 60% tại các doanh nghiệp sản xuất và công nghiệp – nơi người lao động phải nhanh chóng nắm bắt các quy trình phức tạp.

Vấn đề lớn nhất – theo cả phía cử nhân lẫn nhà tuyển dụng – không phải là thiếu kỹ năng chuyên môn, mà là thiếu hiểu biết về cách một doanh nghiệp vận hành.

“Khâu tuyển dụng đóng vai trò then chốt, đặc biệt là mức độ ‘thực tế’ trong cách doanh nghiệp mô tả công việc. Nếu kỳ vọng được vẽ ra quá lạc quan so với thực tế, sự đứt gãy là điều tất yếu,” bà Jitka Kouba, giám đốc marketing Grafton Recruitment và Gi Group, nhận định.

Sinh viên mới tốt nghiệp “vỡ mộng”  
Gần một nửa sinh viên mới tốt nghiệp (48%) cho biết họ gặp khó khăn trong việc hiểu quy trình vận hành của công ty ở công việc đầu tiên, trong khi giới chủ còn bi quan hơn, ước tính tỷ lệ này khoảng 65%. Nhân sự khối văn phòng là nhóm gặp nhiều khó khăn nhất (55%).

Ngược lại, lao động trẻ trong các vị trí tay nghề như sản xuất, kho bãi hay xây dựng lại báo cáo ít vấn đề hơn (36%).

Theo bà Kouba, chất lượng quy trình “onboarding” – hội nhập nhân sự mới – vẫn là yếu tố then chốt để giữ chân người lao động. “Không chỉ nội dung công việc, mà cách doanh nghiệp dẫn dắt nhân viên qua vài tháng đầu tiên mới là chìa khóa.”

Ngoài khâu hội nhập, 35% sinh viên mới ra trường cho biết họ bị “sốc” trước nhịp độ và khối lượng công việc; khoảng một phần tư nói có sự lệch pha giữa mô tả ban đầu và thực tế công việc.

Ngay cả những người có nền tảng học thuật tốt cũng thừa nhận cảm giác bất an trong giai đoạn đầu, do thiếu kinh nghiệm, nhịp làm việc nhanh và kỳ vọng từ phía doanh nghiệp không rõ ràng.

Doanh nghiệp: Thiếu tự chủ, yếu trong việc sắp xếp ưu tiên  
Giới chủ nhìn nhận khắt khe hơn về sự sẵn sàng của thế hệ Gen Z. Gần một nửa (46%) phàn nàn về khả năng sắp xếp ưu tiên kém, trong khi khoảng hai phần ba cho rằng sinh viên mới tốt nghiệp thiếu tự chủ và gặp khó khi làm việc dưới áp lực.

Chỉ 1% doanh nghiệp coi sinh viên mới tốt nghiệp là hoàn toàn đáp ứng yêu cầu công việc; hơn một nửa đánh giá họ là “chưa sẵn sàng”.

Dù thừa nhận thế hệ trẻ thường có nền tảng lý thuyết tốt, các công ty cho rằng họ thiếu hiểu biết về cách đưa ra quyết định, cách “nói không” hay phản biện, cũng như kỹ năng “quản lý cấp trên”.

Ngược lại, kỹ năng số và giao tiếp với khách hàng (12%) hay quản lý thời gian (13%) lại được xem là vấn đề tương đối nhỏ.

Khảo sát nhấn mạnh rằng kinh nghiệm thực tập trong thời gian học là yếu tố đơn lẻ quan trọng nhất giúp quá trình chuyển tiếp từ ghế nhà trường sang môi trường làm việc diễn ra suôn sẻ hơn – một dữ kiện mà các doanh nghiệp được khuyến nghị đưa vào chiến lược tuyển dụng của mình.

Theo expats