Trong phần cuối của loạt bài về những lỗi thường gặp của Người sử dụng lao động trong quan hệ lao động, chúng ta sẽ tập trung vào những lỗi của Người sử dụng lao động khi kết thúc, chấm dứt hợp đồng lao động.

Người sử dụng lao động và người lao động có thể chấm dứt kết thúc quan hệ lao động theo các phương thức quy định của Bộ luật Lao động.

Tuy nhiên, khi kết thúc việc làm, các nghĩa vụ liên quan đến quyết toán tài chính với người lao động sẽ phát sinh. Hơn nữa, Người sử dụng lao động có nghĩa vụ đáp ứng các yêu cầu về thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật hiện hành.

Ngoài  lỗi nộp muộn các giấy tờ, Người sử dụng lao động còn thường sai sót về các số liệu theo quy định.

Hoàn trả tiền nghỉ phép chưa sử dụng
Trong trường hợp chấm dứt việc làm, người lao động có quyền được bồi thường tiền cho những ngày phép chưa sử dụng. Khoản bồi thường này tùy theo mức lương trung bình của người lao động

Người sử dụng lao động cũng mắc sai lầm trong trường hợp có thêm phép không sử dụng cho dù Người sử dụng lao động cũng bồi thường trả tiền cho lần nghỉ phép này. Tuy vậy thủ tục này trái với luật pháp, vì việc nghỉ phép này luôn phải được ưu tiên sử dụng trước.

Nếu Người lao động chấm dứt công việc của mình với Người sử dụng lao động hiện tại và ngay lập tức làm việc với Người sử dụng lao động mới, Người sử dụng lao động mới có thể cho Người lao động nghỉ phép hoặc một phần thời gian nghỉ phép đã có quyền với Người sử dụng lao động hiện tại. Nếu nhân viên yêu cầu như vậy trước khi công việc ban đầu bị chấm dứt, Người sử dụng lao động sẽ thỏa thuận về mức bồi thường cho tiền lương ngày lễ hoặc một phần số đó.

Quyền được trợ cấp thôi việc
Người lao động bị sa thải hoặc chấm dứt việc làm theo thỏa thuận vì lý do tổ chức được hưởng trợ cấp thôi việc theo luật khi :
– Người sử dụng lao động hoặc bộ phận bị hủy bỏ ,
– Người sử dụng lao động hoặc một phần công việc bị chuyển giao, dôi dư do Người sử dụng lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định thay đổi nhiệm vụ, trang thiết bị kỹ thuật, giảm số lượng lao động để tăng hiệu quả công việc hoặc các thay đổi khác về tổ chức.

Mức trợ cấp thôi việc tối thiểu được xác định theo số năm làm việc cho cùng một Người sử dụng lao động:
– Nhân viên có thời gian làm việc trên hai năm được hưởng gấp 3 lần thu nhập trung bình của họ ,
– Nhân viên có thời gian làm việc dưới hai năm được hưởng gấp 2 lần thu nhập trung bình 
– Người lao động có thời gian làm việc dưới một năm chỉ được trợ cấp thôi việc bằng một lần mức lương bình quân.

Ví dụ 1
Người lao động đã làm việc cho Người sử dụng lao động của mình trong 13 năm và vào ngày 31.1.2019, anh ta đã chấm dứt công việc của mình theo một thỏa thuận khi anh ta quyết định thay đổi công việc. Tuy nhiên, người lao động không hài lòng với công việc mới của mình và đã kết thúc thời gian thử việc và quay lại với người sử dụng lao động ban đầu vào ngày 1.4.2019 . Tuy nhiên, Người sử dụng lao động ban đầu đã gặp rắc rối và vào ngày 1.1.2020, công ty đã ngừng các hoạt động kinh doanh của mình .

Lỗi: Người sử dụng lao động đã trả cho Người lao động trợ cấp thôi việc bằng một lần mức lương bình quân với lý do quan hệ lao động kéo dài dưới một năm.

Giải pháp: Thời hạn của mối quan hệ lao động được xem xét và thời gian làm việc trước đó với cùng một Người sử dụng lao động, nếu khoảng thời gian từ khi chấm dứt hợp đồng lao động tiếp theo không quá sáu tháng . Do đó, Người lao động phải  được trợ cấp thôi việc bằng ba lần mức lương bình quân.

Người sử dụng lao động có nghĩa vụ trả trợ cấp thôi việc sau khi chấm dứt quan hệ lao động trong kỳ trả lương gần nhất , trừ trường hợp người lao động có thỏa thuận khác.

Người sử dụng lao động đôi khi nhầm lẫn việc đưa tiền trợ cấp thôi việc vào căn cứ đánh giá đóng góp bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.

Tuy nhiên, trợ cấp thôi việc không thuộc đối tượng đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế .
– Bằng chứng về việc làm – bảng tín dụng
– Phát hành báo cáo thu nhập  là một trong những nhiệm vụ cơ bản của người sử dụng lao động, người sử dụng lao động phải tự động cấp giấy chứng nhận việc làm mà không phải có bất kỳ yêu cầu nào từ người lao động.

Người sử dụng lao động thường nhầm tưởng rằng nghĩa vụ này chỉ áp dụng cho những nhân viên có hợp đồng lao động và bỏ qua việc phát cấp giấy xác nhận khi kết thúc hợp đồng làm việc hoặc công việc .

Một ​​sai lầm khác của Người sử dụng lao động là thẻ tín dụng chỉ được cấp với điều kiện tham gia BHYT. Một giả định như vậy cũng sẽ không phù hợp với các thể chế nhà nước.

Theo các quy định  §313 đoạn 1 của Bộ luật Lao động, Người sử dụng lao động có nghĩa vụ cấp giấy chứng nhận đã làm việc cho Người lao động khi kết thúc hợp đồng lao động, thỏa thuận về việc thực hiện công việc trong đó nêu rõ:
– thông tin về việc đã làm , cho dù đó là một mối quan hệ lao động, một thỏa thuận thực hiện hay một thỏa thuận lao động, và thời hạn mối quan hệ lao động đó
– loại công việc được thực hiện, đã đạt được trình độ ra sao ,
– thời gian làm việc và các yếu tố quyết định khác, có khấu trừ lương của nhân viên hay không, nếu có, thì cho ai, khoản phải thu để khấu trừ tiếp, số tiền khấu trừ đã thực hiện cho đến nay và thứ tự các khoản phải thu là bao nhiêu,
– dữ liệu về thời gian làm việc trong nhóm loại việc I. và II.  trong thời gian trước ngày 1 tháng 1 năm 1993 cho mục đích tính thời gian bảo hiểm hưu trí.
– Thời điểm cấp giấy kết thúc làm việc (Zápočtový list) là thời điểm Kết thúc Hợp đồng  lao động. Do đó, Người sử dụng lao động thường mắc lỗi khi cho rằng có 8 ngày hoặc nhiều hơn kể từ ngày kết thúc việc để làm giấy tờ kết thúc làm việc !!!

Nếu không cấp giấy chứng nhận việc làm (Zápočtový list) hoặc không  cung cấp các thông tin theo quy định, Người sử dụng lao động sẽ khiến Người lao động cũ gặp khó khăn trong việc làm thêm hoặc tại văn phòng lao động để đăng ký vào Danh sách người tìm việc.

Trong các số liệu quy định, Người sử dụng lao động thường không nêu chuyên môn đạt được trong giấy chứng nhận làm việc vì không chắc chắn thông tin nào được yêu cầu. Theo một số ý kiến, thông tin này chỉ được ghi trong Giấy chứng nhận lao động nếu trong mối quan hệ lao động, Người lao động đạt được trình độ chuyên môn cao hơn hoặc khác với trình độ đã tham gia công việc.

Tuy nhiên, nếu Người sử dụng lao động muốn tránh rủi ro thì cần nêu rõ chuyên môn đạt được vào ngày chấm dứt việc làm trong Xác nhận việc làm cho Người lao động .

Ngược lại, Người sử dụng lao động không nên đưa các thông tin khác vào Giấy chứng nhận làm việc quá phạm vi luật định mà không được sự đồng ý của Người lao động. Đôi khi, giấy chứng nhận làm việc ghi sai các số liệu đánh giá công việc của một nhân viên cũ, điều đó có nghĩa là Người sử dụng lao động vi phạm pháp luật .

Bảng hồ sơ bảo hiểm hưu trí (ELDP)
Trong trường hợp chấm dứt tham gia bảo hiểm hưu trí, người sử dụng lao động có nghĩa vụ gửi bảng hồ sơ bảo hiểm hưu trí trong vòng 01 tháng sau Báo cáo thu nhập cuối cùng , tức là không muộn hơn ngày 31 tháng 1 năm sau (trong trường hợp chấm dứt việc làm tính đến ngày 31 tháng 12). Người sử dụng lao động thường mắc lỗi bỏ qua nghĩa vụ này hoặc bàn giao ELDP hàng loạt vào năm sau.

Một sai lầm phổ biến khác là người sử dụng lao động chỉ lập ELDP cho nhân viên có hợp đồng lao động đã ký kết và quên mất nghĩa vụ cấp ELDP cho nhân viên làm việc theo thỏa thuận lao động hoặc về việc thực hiện công việc nếu nhân viên tham gia bảo hiểm hưu trí trong thời gian có quan hệ việc làm.(thu nhập từ thỏa thuận về việc thực hiện công việc vượt quá 10.000 CZK /tháng nào đó  hoặc 3.000 CZK cho thỏa thuận về thực hiện công việc).
Ví dụ 2
Người lao động chấm dứt hợp đồng lao động vào ngày 30 tháng 4 năm 2020 . Người sử dụng lao động có nghĩa vụ gửi ELDP trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 1 năm 2020 đến ngày 30 tháng 4 năm 2020, trước ngày 31 tháng 5 năm 2020 .

Đồng thời, Người sử dụng lao động có nghĩa vụ sao hai bản ELDP , một bản cho Người lao động ký và lưu vào hồ sơ của Người sở hữu lao động, 01 bản còn lại có chữ ký và đóng dấu nộp cho Người lao động không muộn hơn ngày nộp hồ sơ báo cho cơ quan quản lý an sinh xã hội.

Nghĩa vụ Báo cáo cho công ty bảo hiểm sức khỏe
Người sử dụng lao động có nghĩa vụ thông báo cho công ty bảo hiểm y tế có liên quan về việc nhân viên của mình chấm dứt việc làm của mình trong vòng 08 ngày , theo mẫu quy định “Thông báo của Người sử dụng lao động”.

Đây là hình thức giống nhau cho cả nhân viên bắt đầu và kết thúc Hợp đồng lao động. Người sử dụng lao động phải chỉ ra trong biểu mẫu các mã thay đổi khác nhau và giải thích theo hướng dẫn của biểu mẫu này.

Thông báo cho cơ quan quản lý an sinh xã hội
Người sử dụng lao động phải báo cáo chấm dứt kết thúc hợp đồng lao động theo mẫu quy định, trong vòng 15 ngày .

Thông báo cho tòa án hoặc thừa phát lại
Trong trường hợp Người lao động chịu các khoản phải cưỡng chế trừ lương hoặc bị trừ lương , Người sử dụng lao động có nghĩa vụ thông báo cho tòa án hoặc thừa phát lại, hoặc cơ quan hành chính đã ra lệnh thi hành trong vòng 15 ngày kể từ ngày chấm dứt việc làm . Đồng thời, Người sử dụng lao động nên gửi một báo cáo về các khoản khấu trừ đã thực hiện .

Qua loạt bài của chúng ta thấy rõ rằng Người sử dụng lao động có nhiều trách nhiệm liên quan đến quan hệ lao động. Các lỗi thường phát sinh do thiếu hiểu biết về Bộ luật Lao động và các quy định pháp luật khác. Tuy nhiên, trong trường hợp nghi ngờ, Người sử dụng lao động có thể hỏi các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan để  thực hiện các nghĩa vụ của mình.

Biên dịch: Ing. Doãn Dân

Nguồn: https://portal.pohoda.cz/zakon-a-pravo/pracovni-pravo/chyby-zamestnavatelu-pri-ukonceni-pracovnepravniho/#:~:text=Proplacen%C3%AD%20nevy%C4%8Derpan%C3%A9%20dovolen%C3%A9,poskytnou%20n%C3%A1hradu%20mzdy%20%C4%8Di%20platu.