Các nghị sĩ của liên minh chính phủ Séc muốn sửa đổi Hiến pháp để điều chỉnh quyền hạn của Tổng thống, cụ thể là phần liên quan đến việc bổ nhiệm các thành viên chính phủ. Tổng thống Petr Pavel đã từ chối bổ nhiệm nghị sĩ Filip Turek làm bộ trưởng. Chủ đề này đã được đưa ra thảo luận vào thứ Tư vừa qua tại Ủy ban Hiến pháp và Pháp luật của Hạ viện.

Tâm điểm gây tranh cãi là đoạn: “Thủ tướng do Tổng thống bổ nhiệm, và theo đề xuất của Thủ tướng, Tổng thống bổ nhiệm các thành viên khác của chính phủ và giao họ điều hành các bộ hoặc cơ quan khác”.

Nghị sĩ Libor Vondráček (SPD) nhận định: “Cho đến nay, đã có vài tình huống xuất hiện, khi Tổng thống thiếu quyền quyết định mang tính bắt buộc, nhưng chưa bao giờ nghiêm trọng như tình huống hiện tại. Cần phải đưa các chuyên gia vào để xem xét”.

Tổng thống Petr Pavel phản hồi: “Nếu việc không bổ nhiệm có thể được coi là điều gần như vi phạm Hiến pháp, tôi nhận thức được điều đó. Trong trường hợp này, tôi xin nhắc lại rằng nếu Tổng thống là “bảo đảm cuối cùng”, thì ông ấy phải thực hiện. Có lẽ sẽ không tốt nếu định nghĩa phạm vi quyền hạn theo hướng tăng cường quyền Tổng thống hoặc ngược lại, tăng quyền Thủ tướng. Phạm vi này được để lại một cách có chủ ý”.

“Chúng ta, với tư cách nghị sĩ và thượng nghị sĩ, cần điều chỉnh cách diễn đạt này. Ví dụ, thêm từ ‘bắt buộc’ — Tổng thống bổ nhiệm theo đề xuất bắt buộc, còn nơi nào không có từ ‘bắt buộc’, thì điều đó ngụ ý rằng Tổng thống có một mức độ xem xét riêng, có thực hiện hay không,” nghị sĩ ANO Helena Válková nói.

“Một số việc phải tuân theo chính trị và được giải quyết bằng các biện pháp chính trị, chứ không phải bằng cách tinh chỉnh Hiến pháp. Trong 20 năm qua, đã có nhiều ý tưởng như vậy, nhưng không cái nào thành công,” nghị sĩ Marek Benda (ODS) phản bác.

“Có một số điểm có thể cải thiện về lâu dài. Nhưng chắc chắn chúng ta không nên thay đổi những tham số cơ bản,” nghị sĩ STAN Karel Dvořák nhận xét.

Bộ trưởng Tư pháp cũng tỏ ra hoài nghi. “Theo tôi, điều khoản này khá rõ ràng: Tổng thống không có lựa chọn nào khác ngoài việc chấp thuận đề xuất của Thủ tướng. Việc ông ấy chưa làm điều đó, thì ông ấy phải tự biện minh,” Bộ trưởng Tư pháp Jeroným Tejc (ANO) cho biết.

“Bạn sẽ cần đa số hiến pháp ở cả hai viện của Quốc hội, phải có sự đồng thuận giữa đa số cầm quyền và phe đối lập ở Hạ viện, cũng như với một số thượng nghị sĩ,” nhà chính trị học Milan Školník bổ sung.

Cuộc thảo luận về đạo luật cơ bản của nhà nước sẽ tiếp tục tại Hạ viện vào tháng Hai, trong phiên họp của Ủy ban thường trực về Hiến pháp. Việc sửa đổi Hiến pháp để biến việc bổ nhiệm thành viên chính phủ thành nghĩa vụ của Tổng thống, hoặc xác định thời hạn cụ thể để Tổng thống thực hiện, đã được một số luật sư đề xuất trước đây. Tuy nhiên, đến nay chưa có đề xuất nào được thông qua.

(Theo TN Nova)