Các doanh nghiệp Việt tại Séc cần làm gì trước làn sóng tấn công mạng vào hệ thống làm lạnh?

Ngày 2/11, tin tặc tiếp tục tấn công hệ thống điều khiển tủ lạnh, tủ đông tại nhiều siêu thị ở châu Âu, khiến hàng tấn thực phẩm hư hỏng. Dù chưa có thông tin xác nhận hệ thống làm lạnh tại các cửa hàng ở Cộng hòa Séc bị ảnh hưởng trong đợt này, các tiểu thương và doanh nghiệp Việt cần chủ động kiểm tra, tăng cường bảo mật để phòng ngừa rủi ro.

Các vụ tấn công được ghi nhận tại Bỉ, Luxembourg, Thụy Điển, Ireland và Estonia, ảnh hưởng đến hàng chục siêu thị thuộc hoặc liên quan các chuỗi như Ahold Delhaize, Carrefour, Spa và IKEA.

Theo thông tin ban đầu, tin tặc xâm nhập hệ thống điều khiển từ xa của thiết bị làm lạnh, sau đó chuyển dàn bay hơi sang chế độ rã đông hoặc thay đổi thông số nhiệt độ. Tại Thụy Điển, nhiệt độ của một số tủ lạnh và tủ đông bị đẩy lên tới 50 độ C, khiến lượng lớn thực phẩm không còn bảo đảm an toàn và phải tiêu hủy.

Phương thức này được cho là tương tự cuộc tấn công nhằm vào hàng trăm siêu thị tại Pháp trong nửa đầu tháng 10. Thiệt hại trong vụ việc tại Pháp có thể lên tới hàng chục triệu euro.

Ủy viên châu Âu phụ trách nông nghiệp và thực phẩm Christophe Hansen nhận định đây là hành động có tính toán nhằm gây gián đoạn nguồn cung thực phẩm và làm suy giảm niềm tin của khách hàng đối với các chuỗi bán lẻ. Ông khẳng định Liên minh châu Âu không đứng trước nguy cơ thiếu thực phẩm, song lượng hàng hóa bị hủy hoại và thiệt hại đối với doanh nghiệp là vấn đề đáng lo ngại.

Doanh nghiệp tại Séc không nên chủ quan
Nhiều cửa hàng thực phẩm, nhà hàng, kho hàng và cơ sở bán buôn của người Việt tại Cộng hòa Séc đang sử dụng tủ lạnh, tủ đông hoặc kho lạnh có khả năng giám sát và điều khiển từ xa qua internet. Nếu tài khoản quản trị bị lộ, phần mềm chưa được cập nhật hoặc thiết bị vẫn sử dụng mật khẩu mặc định, tin tặc có thể thay đổi nhiệt độ mà chủ cơ sở không phát hiện kịp thời.

Sự cố không chỉ gây thiệt hại hàng hóa mà còn có thể dẫn đến nguy cơ mất an toàn thực phẩm, gián đoạn hoạt động kinh doanh và ảnh hưởng uy tín của doanh nghiệp. Các cơ sở kinh doanh thực phẩm vì vậy cần kiểm tra ngay hệ thống, đặc biệt khi xuất hiện cảnh báo nhiệt độ bất thường, thiết bị tự chuyển chế độ hoặc tài khoản quản trị có lịch sử đăng nhập lạ.

Những biện pháp cần thực hiện ngay
Các tiểu thương và doanh nghiệp Việt tại Séc nên chủ động:

- Kiểm tra nhiệt độ thực tế của từng tủ lạnh, tủ đông và kho lạnh, không chỉ dựa vào thông số hiển thị trên phần mềm điều khiển từ xa.
- Đối chiếu dữ liệu nhiệt độ trong những giờ gần nhất, lưu lại nhật ký và thiết lập cảnh báo khi nhiệt độ vượt giới hạn cho phép.
- Thay toàn bộ mật khẩu mặc định; sử dụng mật khẩu dài, riêng biệt cho từng tài khoản và bật xác thực hai bước nếu hệ thống hỗ trợ.
- Kiểm tra danh sách tài khoản được quyền truy cập, xóa tài khoản cũ hoặc không còn sử dụng, hạn chế quyền quản trị từ xa.
- Cập nhật phần mềm, chương trình điều khiển và firmware của thiết bị theo hướng dẫn từ nhà sản xuất hoặc đơn vị bảo trì.
- Không để bảng điều khiển thiết bị làm lạnh truy cập trực tiếp từ internet nếu không thực sự cần thiết. Nên tách hệ thống làm lạnh khỏi mạng Wi-Fi dành cho khách và các thiết bị văn phòng.
- Liên hệ đơn vị kỹ thuật để kiểm tra cổng truy cập từ xa, nhật ký đăng nhập và các thay đổi cấu hình bất thường.
- Sao lưu cấu hình hệ thống, danh sách hàng hóa và dữ liệu nhiệt độ để có thể khôi phục, đối chiếu khi xảy ra sự cố.
- Nhắc nhân viên không mở đường link, tệp đính kèm hoặc cung cấp mật khẩu qua email, tin nhắn và cuộc gọi không rõ nguồn gốc.
- Chuẩn bị phương án vận hành dự phòng, bao gồm nhiệt kế độc lập, nguồn điện thay thế và địa điểm chuyển hàng khi thiết bị gặp sự cố.
- Doanh nghiệp không nên tự ý xóa dữ liệu hoặc khôi phục toàn bộ hệ thống ngay khi nghi ngờ bị tấn công, bởi nhật ký truy cập có thể là bằng chứng quan trọng. Trước khi ngắt kết nối hay thay đổi cấu hình, cần liên hệ đơn vị kỹ thuật hoặc nhà cung cấp thiết bị để được hướng dẫn, trừ trường hợp phải xử lý khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn.

Không bán thực phẩm nghi mất an toàn
Nếu phát hiện nhiệt độ tăng bất thường, cơ sở cần lập tức cô lập khu vực hàng hóa bị ảnh hưởng, ghi lại thời gian, nhiệt độ và danh sách sản phẩm liên quan. Không nên tiếp tục bán hoặc chế biến thực phẩm khi chưa xác định được điều kiện bảo quản có còn đáp ứng yêu cầu hay không.

Việc đánh giá phải căn cứ vào loại sản phẩm, thời gian mất lạnh, nhiệt độ thực tế, hướng dẫn của nhà sản xuất và quy trình HACCP của cơ sở. Không nên cho rằng thực phẩm vẫn an toàn chỉ vì bao bì còn nguyên hoặc sản phẩm chưa có mùi bất thường.

Khi có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng, doanh nghiệp cần liên hệ cơ quan kiểm soát thực phẩm, cơ quan vệ sinh dịch tễ hoặc đơn vị chuyên môn có thẩm quyền tại địa phương. Hàng hóa không bảo đảm an toàn phải được xử lý theo đúng quy định, tuyệt đối không đông lạnh lại để tiếp tục bán.

Cần làm gì khi nghi bị tấn công?
Khi phát hiện dấu hiệu xâm nhập, doanh nghiệp nên nhanh chóng:

- Ghi lại màn hình, thời gian xảy ra sự cố, nhiệt độ và mọi thay đổi bất thường.
- Liên hệ ngay nhà cung cấp hoặc đơn vị đang quản lý hệ thống làm lạnh.
- Cô lập thiết bị khỏi internet theo hướng dẫn kỹ thuật nhưng vẫn ưu tiên duy trì chức năng làm lạnh an toàn.
- Đổi mật khẩu từ một thiết bị sạch và kiểm tra các tài khoản quản trị.
Bảo toàn nhật ký hệ thống, email, tin nhắn hoặc yêu cầu đòi tiền chuộc.
- Thông báo cho cơ quan chức năng tại Cộng hòa Séc nếu xác định hoặc nghi ngờ có hành vi tấn công mạng, phá hoại hay tống tiền.
- Trong trường hợp khẩn cấp, doanh nghiệp có thể liên hệ cảnh sát qua số 158 hoặc số khẩn cấp chung 112. Các sự cố an ninh mạng nghiêm trọng cũng cần được thông báo tới Cơ quan An ninh mạng và Thông tin quốc gia Cộng hòa Séc (NÚKIB) theo kênh chính thức.

Làn sóng tấn công hiện nay cho thấy các hệ thống làm lạnh kết nối internet có thể trở thành mục tiêu trực tiếp của tin tặc. Kiểm tra nhiệt độ thường xuyên, siết quyền truy cập và chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm sẽ giúp các tiểu thương, nhà hàng, siêu thị và doanh nghiệp Việt tại Séc hạn chế thiệt hại, đồng thời bảo vệ an toàn cho người tiêu dùng.

BBT TamdaMedia