Tổng thư ký NATO hiểu ông Trump cần gì cả về chính sách lẫn tâm lý, từ đó đưa ra lập luận phù hợp để Tổng thống Mỹ dịu giọng về Greenland.

Căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu xoay quanh Greenland những tuần gần đây leo thang đáng kể, khi Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra những tuyên bố cứng rắn nhằm giúp Washington sở hữu hòn đảo tự trị của Đan Mạch. Ông không loại trừ biện pháp quân sự, dọa áp thuế nhằm buộc các đồng minh NATO phải nhượng bộ, khiến mọi thứ tưởng chừng đã vượt tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, chỉ sau một cuộc gặp bên lề hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ, ông Trump bất ngờ tuyên bố thu hồi kế hoạch áp thuế 8 nước châu Âu. Cùng với việc ông nhấn mạnh Mỹ sẽ không dùng vũ lực trong bài phát biểu trước đó, tình hình đã hạ nhiệt đáng kể.

"Nhờ cuộc gặp rất hiệu quả giữa tôi và Tổng thư ký NATO Mark Rutte, chúng tôi đã hình thành khuôn khổ cho một thỏa thuận tương lai liên quan đến Greenland và toàn bộ khu vực Bắc Cực. Giải pháp này, nếu được hoàn tất, sẽ mang lại lợi ích lớn cho Mỹ và tất cả thành viên NATO", ông Trump thông báo.

Các nhà phân tích cho rằng bước ngoặt này cho thấy vai trò đáng kể của ông Rutte trong nỗ lực hóa giải sức ép từ Tổng thống Trump. Tổng thư ký NATO giờ đây được giới ngoại giao châu Âu ví là "người thì thầm với ông Trump", có thể "bắt đúng sóng" lãnh đạo Mỹ vốn nổi tiếng khó đoán để đưa ra những giải pháp tháo gỡ tình hình.

Rutte, 58 tuổi, trở thành Tổng thư ký NATO, liên minh quân sự 32 nước do Mỹ dẫn dắt, hồi tháng 10/2024. Ông trước đó là thủ tướng tại nhiệm lâu nhất lịch sử Hà Lan, với 14 năm đương chức, có nhiều biệt danh, như "Mark bền bỉ" vì khả năng trụ vững sau nhiều sóng gió và quan hệ tốt với Tổng thống Trump từ nhiệm kỳ đầu.

Simon Otjes, phó giáo sư chính trị Hà Lan tại Đại học Leiden, mô tả ông Rutte là mẫu chính trị gia luôn tìm cách đạt được thỏa hiệp, kết nối các bên và khiến đối phương cảm thấy mình được coi trọng để có thể tiếp tục tiến lên.

"Ông ấy thực sự cố gắng hiểu không chỉ những gì ông Trump cần về mặt chính sách để có thể dịch chuyển lập trường, mà còn cả những nhu cầu mang tính tâm lý của ông Trump", ông Otjes nói với Reuters.

Ông Rutte tiếp tục dựa vào chiến thuật vừa khéo léo tán dương ông Trump, vừa giữ bản thân ở thế luôn sẵn sàng tiếp cận ông chủ Nhà Trắng khi cần, để xây dựng quan hệ với Tổng thống Mỹ trong nhiệm kỳ hai. Ông có hành động ngoại giao "xoa dịu" Tổng thống Trump đáng chú ý nhất khi hai người trao đổi tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở The Hague, Hà Lan hồi tháng 6/2025.

Sau khi ông Trump ví cuộc xung đột Israel - Iran giống như "hai đứa trẻ đánh nhau ở sân trường", ông Rutte đã nói đùa trước ống kính truyền thông thế giới rằng "người làm cha đôi lúc phải dùng ngôn từ mạnh mẽ". Đoạn trao đổi này lập tức lan truyền mạnh trên mạng xã hội và lên trang nhất nhiều tờ báo, khiến không ít người sửng sốt. Chi tiết này cũng để lại ấn tượng với ông Trump.

Ông Rutte còn tán dương ông Trump trong nhiều vấn đề khác, như vụ Mỹ không kích Iran, nỗ lực hòa đàm chiến sự Nga - Ukraine, thậm chí cả việc Washington gây sức ép để châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng. Trước khi khởi hành đến Davos dự WEF, ông Trump ngày 20/1 đăng nội dung tin nhắn từ ông Rutte, trong đó Tổng thư ký NATO ca ngợi thành tựu của Mỹ ở Syria, Dải Gaza và Ukraine.

"Tôi sẽ nêu bật điều này khi tiếp xúc truyền thông ở Davos", ông Rutte viết trong tin nhắn. "Tôi cam kết tìm cách tiến về phía trước trong vấn đề Greenland. Rất mong được gặp ông. Thân ái, Mark".

Về Greenland, ông Rutte trước đó tránh chọn phe, không đứng về phía Mỹ hay Đan Mạch. Thay vào đó, ông tìm cách thu hẹp khác biệt trong lập trường của hai bên. Tổng thư ký NATO cũng lý giải cho lãnh đạo Mỹ về những hậu quả mà bất kỳ chiến dịch quân sự nào nhằm vào một đồng minh NATO có thể gây ra và năng lực của châu Âu trong bảo đảm an ninh cho Bắc Cực.

Hiện chưa rõ nội dung cụ thể của khuôn khổ mà ông Rutte nhất trí với ông Trump, nhưng Tổng thống Mỹ tuyên bố thỏa thuận mang lại "tất cả những gì chúng tôi muốn" và sẽ có hiệu lực "mãi mãi". Trong khi đó, vấn đề chủ quyền của Đan Mạch với Greenland dường như không bị ảnh hưởng.

Ông Rutte không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào về chủ quyền của Đan Mạch, theo phát ngôn viên NATO.

Matthew Kroenig, phó chủ tịch kiêm giám đốc cấp cao Trung tâm Chiến lược và An ninh Scowcroft thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng những diễn biến kịch tính tại Davos đã cho thấy rõ khả năng của ông Rutte trong việc thuyết phục Tổng thống Mỹ.

"Tôi cho rằng Tổng thư ký Rutte đã trở thành một trong những nhà ngoại giao hiệu quả nhất của châu Âu, là 'người thầm thì với ông Trump' điển hình", ông Kroenig nói với AP. "Rutte dường như có cách trò chuyện hiệu quả với Tổng thống Trump, giúp Mỹ và chính quyền ông ấy tiếp tục gắn bó với NATO theo hướng mang tính xây dựng".

Chiến lược ngoại giao của Tổng thư ký NATO cũng khiến ông hứng nhiều chỉ trích ở châu Âu và ông biết rõ điều đó.

"Tôi không được các bạn ưa thích vì tôi chiều theo Tổng thống Trump. Nhưng tôi thực sự tin rằng chúng ta có thể hài lòng khi ông ấy vẫn ở đó", ông Rutte nói với khán giả trong phiên thảo luận về quốc phòng châu Âu tại Davos ngày 21/1.

Tuy nhiên, giới ngoại giao vẫn đánh giá cao công sức của ông Rutte trong việc giữ NATO không bị chia rẽ và xử lý những mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đầy sóng gió với ông Trump.

"Ông ấy không phải là người hoàn hảo. Các đồng minh có thể có những đánh giá khác nhau về ông và phong cách điều hành của ông. Nhưng ông ấy rất giỏi trong việc giữ liên minh này đứng vững trong những thời điểm khó khăn", một nhà ngoại giao châu Âu nhận xét. "Tổng thống Trump đã sẵn sàng cho những nhượng bộ, và ông Rutte chính là người đối thoại phù hợp nhất".

Nguồn: VNE