Kho dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) chỉ đạt 28% công suất vào đầu mùa bơm tích trữ mùa hè, song các cơ quan quản lý năng lượng vẫn tin tưởng hệ thống đủ sức chống chịu nhờ năng lực tái hóa khí.

Liên minh châu Âu sẽ cần tăng đáng kể nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trong mùa hè này để bổ sung lượng khí đốt dự trữ đã suy giảm trước mùa đông, theo đánh giá mới nhất của Cơ quan Hợp tác các nhà điều tiết năng lượng của EU (ACER).

Trong bối cảnh khối này vẫn đang chật vật trước biến động của thị trường khí đốt do xung đột ở Trung Đông và nguy cơ đóng - mở thất thường của eo biển Hormuz, báo cáo triển vọng nguồn cung mùa hè của ACER cảnh báo rằng kho khí đốt của EU chỉ đầy 28% vào ngày 1/4, thời điểm bắt đầu mùa bơm tích trữ mùa hè. Đây là mức thấp nhất trong vòng 4 năm.

Con số này làm dấy lên lo ngại rằng EU có thể gặp khó khăn trong việc đạt mục tiêu lấp đầy 90% dung lượng kho dự trữ vào ngày 1/11 - mức tối thiểu theo luật được ban hành sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine. Mùa xuân năm nay, Ủy ban châu Âu đã đề nghị các nước thành viên duy trì dự trữ ở mức 80% “trong trường hợp điều kiện khó khăn”, đồng thời cho phép linh hoạt nhất định để tránh tình trạng mua gom hoảng loạn. Một số quốc gia thành viên sẽ được phép chỉ cần bơm đầy ở mức thấp tới 70%.

ACER cho biết, để đạt mục tiêu dự trữ nói trên, lượng LNG nhập khẩu sẽ phải tăng khoảng 13% so với mức của năm 2025. Dù EU vẫn có thể đạt mức lưu trữ 80% với khối lượng nhập khẩu của năm ngoái, việc nâng lên 90% sẽ đòi hỏi nhiều chuyến hàng hơn đáng kể.

Giá khí đốt tăng cao
Điều kiện thị trường đang khiến nhiệm vụ này trở nên phức tạp hơn, khi giá khí đốt tăng - một phần do cuộc chiến với Iran - làm suy giảm động lực tài chính để các nhà giao dịch bơm khí vào kho.

“Đối với EU, tác động trực tiếp lên nguồn cung tương đối hạn chế - LNG từ Qatar chỉ chiếm khoảng 8% tổng nhập khẩu trong năm 2025, dù một số quốc gia thành viên vẫn dễ bị tổn thương hơn các nước khác - nhưng thị trường vẫn rất nhạy cảm trước biến động giá toàn cầu và sự cạnh tranh giành nguồn hàng, đặc biệt là với châu Á,” báo cáo của ACER nêu rõ.

Ông Ronald Pinto, chuyên gia phân tích năng lượng tại công ty tình báo thị trường Kpler, cho biết do xung đột ở Trung Đông, các khách hàng châu Á đã nhập khẩu khối lượng LNG từ lưu vực Đại Tây Dương cao nhất trong tháng 5 và tháng 6 nhằm bù đắp một phần nguồn cung LNG bị gián đoạn qua eo biển Hormuz.

Theo ông Pinto, nhu cầu tăng gần đây chủ yếu đến từ nhu cầu tái tích trữ LNG ngày càng lớn ở Trung Quốc và sức cầu duy trì vững tại Nam Á, đặc biệt là Ấn Độ.

“Nhu cầu LNG mạnh hơn ở châu Á đã khiến lượng LNG nhập vào EU-27 giảm xuống,” ông nói với Euronews. “Mặc dù mức dự trữ khí đốt ngầm của châu Âu vẫn thấp hơn khoảng 10 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái, người mua ở châu Âu chưa tích cực trả giá để giành thêm nguồn cung LNG.”

Theo dữ liệu của Kpler, lượng LNG nhập khẩu của EU trong tháng 5 và 6/2025 cao hơn 2,37 triệu tấn so với cùng kỳ năm nay.

“Quan điểm của chúng tôi là các bên tham gia thị trường vẫn kỳ vọng xuất khẩu LNG từ Trung Đông sẽ dần được nối lại trong mùa hè. Điều này sẽ giúp hạ nhiệt giá cả và giải phóng thêm nguồn cung LNG toàn cầu, cho phép châu Âu mua được hàng với giá thấp hơn trong tháng 9 và 10, thậm chí cả trong mùa đông,” ông Pinto nhận định.

Việc EU theo luật định sẽ từng bước chấm dứt các hợp đồng ngắn hạn mua LNG và khí đốt đường ống của Nga cũng được dự báo sẽ khiến nguồn cung thêm thắt chặt.

Kể từ tháng 6, EU đã cấm nhập khẩu khí đốt đường ống của Nga theo các hợp đồng ngắn hạn hiện có, sau khi trước đó ngừng nhập khẩu theo hợp đồng mới cũng như cấm LNG Nga theo các hợp đồng ngắn hạn - dù lượng LNG từ Moscow vào EU trong năm nay vẫn tăng so với năm ngoái.

“Chúng tôi đang từng bước loại bỏ toàn bộ lượng khí đốt Nga còn lại khỏi hệ thống năng lượng của mình,” Ủy viên Năng lượng Dan Jørgensen tuyên bố vài tuần trước. “Mục tiêu rất rõ ràng: đưa con số này về 0. Đây là điều then chốt đối với an ninh năng lượng và sự độc lập của chúng ta, đối với khả năng chống chịu của thị trường, đồng thời tiếp tục ủng hộ Ukraine trong cuộc đấu tranh vì tự do.”

Hệ thống khí đốt vẫn có khả năng chống chịu
Bất chấp những thách thức trên, ACER kết luận rằng hệ thống khí đốt của châu Âu vẫn duy trì được khả năng chống chịu, nhờ năng lực tái hóa khí LNG mở rộng, có thể giúp EU bù đắp mức dự trữ thấp hơn và đáp ứng nhu cầu mùa đông - với điều kiện thị trường toàn cầu có đủ nguồn cung LNG.

“Cơ sở hạ tầng khí đốt hiện có của châu Âu, bao gồm các cảng LNG mới được đưa vào vận hành, đang tăng cường năng lực nhập khẩu và tính linh hoạt của hệ thống, qua đó cho phép dòng LNG vào lớn hơn và cải thiện hợp tác giữa các quốc gia thành viên,” báo cáo cho biết.

Tuy vậy, các cơ quan điều tiết năng lượng châu Âu lưu ý rằng tốc độ bơm tích trữ hiện vẫn thấp hơn cả mức trung bình theo mùa trong 10 năm và tốc độ của năm ngoái, với mức đầy kho hiện vào khoảng 49% công suất - tương tự mức từng ghi nhận trong năm 2021.

Các cơ quan quản lý kêu gọi các nước thành viên EU theo dõi sát tiến độ bơm đầy kho dự trữ và có biện pháp can thiệp khi cần thiết nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trước mùa đông.

Tranh cãi quanh quy định về methane
Trong khi đó, các nhà sản xuất năng lượng và nhiều quốc gia EU đang sốt ruột chờ đợi tuyên bố sắp tới của Ủy ban châu Âu gửi tới nhà chức trách các nước về việc áp dụng các quy định phát thải methane - một loại khí nhà kính cực mạnh, có khả năng gây nóng lên toàn cầu cao gấp hơn 80 lần khí CO2 trong chu kỳ 20 năm.

Các bên chỉ trích cho rằng cơ chế miễn phạt trong 3 năm, được đề cập trong một dự thảo mà Euronews tiếp cận, sẽ đe dọa nguồn cung năng lượng của khối. Trong khi đó, những người ủng hộ bác bỏ lập luận này, viện dẫn lợi ích khí hậu trong bối cảnh các đợt nắng nóng ngày càng gia tăng cũng như sự rõ ràng về mặt pháp lý.

Ít nhất 12 quốc gia EU đã kêu gọi Ủy ban châu Âu hủy bỏ các quy định về methane, trong khi các nước xuất khẩu lớn sang EU như Mỹ, Qatar, Algeria và Nigeria cảnh báo có thể cắt giảm hoặc thu hẹp nguồn cung nếu các quy định này làm tăng chi phí cho bên xuất khẩu.

Hiệp hội Quốc tế các nhà sản xuất dầu khí (IOGP) cho biết trọng tâm vận động của họ chủ yếu xoay quanh các yêu cầu với bên nhập khẩu về giám sát, báo cáo và xác minh, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

“Ngành của chúng tôi được kỳ vọng phải tuân thủ một khuôn khổ hành chính, trong khi những yếu tố then chốt như giải pháp chứng nhận có thể mở rộng, các quy trình xác minh được thống nhất, các cơ quan kiểm định vận hành đầy đủ và các thủ tục liên quan vẫn còn thiếu, dù chỉ còn chưa đầy 6 tháng trước thời hạn tuân thủ,” người phát ngôn IOGP nói với Euronews.

Nguồn Euronews