Tuần trước, Hungary đã đột kích 2 xe bọc thép của Ukraine gần Thủ đô Budapest, thu giữ hàng chục triệu USD tiền mặt và 9kg vàng, đồng thời tuyên bố mở cuộc điều tra về rửa tiền. Vụ việc gây ra một trong những cuộc đối đầu ngoại giao căng thẳng nhất giữa 2 nước trong những tháng gần đây.

Vụ chặn bắt bất ngờ

Ngày 5-3, Trung tâm Chống khủng bố (TEK) của Hungary đã chặn bắt 2 xe bọc thép tại một trạm xăng gần Thủ đô Budapest. Đoàn xe thuộc Ngân hàng nhà nước Oschadbank của Ukraine đang chở 40 triệu USD, 35 triệu euro tiền mặt, cùng 9kg vàng từ Ngân hàng Raiffeisen Bank International của Áo. Chính quyền Hungary đã tạm giữ 7 công dân Ukraine, sau đó trục xuất họ về nước. Tuy nhiên, tiền mặt, vàng và các phương tiện vẫn bị tịch thu làm bằng chứng trong cuộc điều tra hình sự.

Bộ trưởng Ngoại giao Hungary Peter Szijjarto yêu cầu Kiev “trả lời ngay lập tức” về các lô hàng tiền mặt lớn đi qua nước này, đồng thời cho rằng chúng “làm dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về khả năng các mạng lưới tội phạm có tổ chức liên quan đến chiến sự đang diễn ra ở Ukraine. Theo ông Szijjarto, chỉ riêng trong năm 2026, hơn 900 triệu USD, 420 triệu euro và 146kg vàng thỏi đã được vận chuyển qua lãnh thổ Hungary vào Ukraine. “Cho đến khi Kiev đưa ra lời giải thích rõ ràng về nguồn gốc và mục đích của các khoản tiền, Hungary sẽ tiến hành một cuộc điều tra kỹ lưỡng” - ông nói thêm.

Cả Ukraine và Hungary đều chưa chính thức công bố tên của những người liên quan đến vụ chuyển tiền. Tuy nhiên, ông Zoltan Kovacs - Người phát ngôn chính phủ Hungary, cho biết trưởng đoàn là một cựu tướng lĩnh thuộc Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) và cấp phó là một cựu Thiếu tá Không quân. Một số người khác cũng được cho là có lý lịch quân sự. Nhà báo điều tra người Ukraine Vitaly Glagola đã trích dẫn các nguồn tin và xác định vị tướng này là Gennady Kuznetsov - cựu lãnh đạo Trung tâm Hoạt động đặc biệt chống khủng bố của SBU. Dư luận đặt câu hỏi, tại sao những cá nhân có lý lịch quân sự lại tham gia vận chuyển tài sản ngân hàng qua biên giới quốc tế?

Một chi tiết nữa là số tiền mặt và vàng không được đóng gói trong các container an toàn tiêu chuẩn (vốn thường được sử dụng trong các giao dịch chuyển tiền quốc tế giá trị cao). Nhà báo người Ukraine Anatoly Shariy trích dẫn nguồn tin khác cho rằng số tiền này không thuộc trực tiếp về Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky mà thuộc về “những cá nhân cụ thể” có liên hệ với giới chính trị ở Brussels: “Số tiền đó thuộc về những người rất cụ thể. Ở Brussels, họ biết nó thuộc về ai. Và Hungary đã “đánh vào chỗ hiểm này”.

Mâu thuẫn bùng phát

Mặc dù những cáo buộc này vẫn chưa được xác minh, nhưng chúng đã làm gia tăng suy đoán và thúc đẩy các luận điểm chính trị từ cả 2 phía. Ukraine đã mạnh mẽ bác bỏ cáo buộc của Hungary, đồng thời cáo buộc Budapest chiếm đoạt các tài sản ngân hàng hợp pháp. Hôm 8-3, Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Andrii Sybiha đã kêu gọi Hungary trả lại số tiền và vàng bị tịch thu. “Số tiền này không thuộc về Hungary, nó thuộc sở hữu của Oschadbank (Ngân hàng nhà nước Ukraine) và do đó thuộc về người đóng thuế Ukraine. Chúng tôi yêu cầu trả lại ngay lập tức và kêu gọi toàn châu Âu lên án hành vi cướp bóc, tống tiền nhà nước chưa từng có này. Tôi khuyến khích tất cả các đối tác châu Âu lên tiếng” - ông Andrii Sybiha nói.

Thông thường, các lô hàng tiền mặt và vàng có giá trị lớn như vậy sẽ được vận chuyển bằng đường hàng không. Tuy nhiên, sau khi xung đột Ukraine leo thang vào năm 2022, không phận Ukraine đã bị đóng cửa, các đoàn xe bọc thép đã trở thành phương tiện phổ biến để vận chuyển tiền tệ giữa các tổ chức tài chính châu Âu và các ngân hàng Ukraine. Theo một nguồn tin nội bộ của ngân hàng Oschadbank, các chuyến hàng tương tự đã được thực hiện “trong nhiều năm, gần như mỗi tuần, với cùng một đối tác là ngân hàng Raiffeisen (Áo) và với một bộ giấy tờ tiêu chuẩn”.

Vụ việc đoàn xe chở tiền trùng hợp với một sự leo thang khác trong mâu thuẫn giữa Thủ tướng Hungary Viktor Orban và Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky. Cùng ngày chính quyền Hungary bắt giữ đoàn xe, ông Zelensky đã công khai chỉ trích quyết định của Hungary về việc chặn gói cho vay khẩn cấp trị giá 90 tỷ euro của Liên minh châu Âu nhằm hỗ trợ nỗ lực chiến tranh và ổn định kinh tế của Ukraine. Ông Zelensky hy vọng “một người” trong EU đang chặn khoản vay sẽ xem xét lại lập trường của mình. “Nếu không, chúng tôi sẽ cung cấp địa chỉ của người này cho lực lượng vũ trang… để họ có thể liên lạc với người đó bằng ngôn ngữ của họ” - Tổng thống Ukraine cảnh báo. Lời nhận xét đó được hiểu rộng rãi là một lời đe dọa trực tiếp nhằm vào ông Orban.

Thủ tướng Hungary đã phản ứng gay gắt, tuyên bố rằng không lời đe dọa nào có thể khiến ông nao núng và ủng hộ các chính sách mà ông tin là gây hại đến lợi ích quốc gia của Hungary.

Chia rẽ trong lòng châu Âu

Cuộc xung đột ngoại giao mới nhất diễn ra trong bối cảnh tranh chấp kéo dài về nguồn cung năng lượng. Hungary cáo buộc Ukraine cố tình làm gián đoạn dòng chảy dầu của Nga qua đường ống Druzhba từ thời Liên Xô, chạy qua lãnh thổ Ukraine và cung cấp năng lượng cho Hungary, Slovakia. Cuối tháng 1-2026, Ukraine đã ngừng vận chuyển dầu qua đường ống này, tuyên bố rằng cơ sở hạ tầng đã bị hư hại do các cuộc tấn công của Nga. Moscow phủ nhận trách nhiệm về thiệt hại, cả Hungary và Slovakia đều cáo buộc Kiev sử dụng việc vận chuyển năng lượng như một vũ khí chính trị. Budapest lập luận rằng Ukraine đang thực chất áp đặt một “lệnh phong tỏa dầu mỏ” đe dọa an ninh năng lượng của Trung Âu. Để đáp trả sự gián đoạn này, Hungary đã phủ quyết vòng trừng phạt mới của EU đối với Nga và chặn gói hỗ trợ tài chính khổng lồ của EU dành cho Ukraine. Ông Orban cũng ra lệnh cho quân đội Hungary bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng.

Các quan chức ở Kiev cho biết họ đang chuẩn bị trả đũa bằng cách kêu gọi EU áp đặt lệnh trừng phạt đối với Hungary. Cảnh sát quốc gia Ukraine đã mở các thủ tục tố tụng hình sự chống lại Hungary với cáo buộc bắt giữ con tin và tước đoạt tự do trái pháp luật, đồng thời gửi yêu cầu tới Europol. Ngân hàng quốc gia Ukraine cũng đang xem xét các biện pháp chống lại OTP Bank Ukraine (một công ty con của tập đoàn OTP của Hungary và là một trong những ngân hàng chủ chốt của nước này). Tuy nhiên, các chuyên gia tài chính cảnh báo rằng việc nhắm mục tiêu vào một tổ chức lớn như vậy có thể gây phản tác dụng đối với nền kinh tế thời chiến vốn đã mong manh của Ukraine.

Budapest luôn có lập trường thận trọng hơn đối với cuộc xung đột với Nga so với nhiều thành viên khác của Liên minh châu Âu. Hungary đã từ chối gửi vũ khí cho Ukraine và nhiều lần bày tỏ sự hoài nghi về tham vọng gia nhập NATO và EU của Kiev. Ngoài ra, Hungary từ lâu đã cáo buộc Ukraine phân biệt đối xử với cộng đồng thiểu số người Hungary sống ở miền Tây Ukraine. Những bất đồng này đã dẫn đến những xung đột ngoại giao thường xuyên, nhưng việc thu giữ đoàn xe chở tiền là một trong những cuộc đối đầu kịch liệt nhất cho đến nay.

Vụ việc này cho thấy chia rẽ ngày càng tăng trong châu Âu về cuộc chiến Ukraine và những hậu quả kinh tế của nó. Khi Ukraine tiếp tục dựa vào sự hỗ trợ tài chính khổng lồ từ các đối tác phương Tây, các vấn đề về tính minh bạch và tham nhũng vẫn là những vấn đề nhạy cảm về chính trị. Đồng thời, lập trường ngày càng đối đầu của Hungary đối với Kiev và Brussels nhấn mạnh sự rạn nứt ngày càng sâu sắc bên trong Liên minh châu Âu về cách ứng phó với xung đột và tác động địa chính trị rộng lớn hơn của nó.

Liệu tranh chấp về đoàn xe bị thu giữ sẽ leo thang hơn nữa hay cuối cùng sẽ được giải quyết thông qua ngoại giao vẫn còn chưa chắc chắn. Tuy nhiên, điều rõ ràng là vụ việc này đã phơi bày những căng thẳng đáng kể giữa 2 quốc gia láng giềng vốn đã phải vật lộn để duy trì mối quan hệ chính trị mong manh giữa cuộc xung đột nghiêm trọng nhất ở châu Âu trong nhiều thập kỷ.

Theo ANTĐ