Cuộc chiến Iran không chỉ làm gián đoạn thị trường năng lượng, mà còn tạo ra tác động dây chuyền ít được chú ý tới: khủng hoảng nguồn cung nhựa phục vụ đóng gói thực phẩm.

Theo Hãng tin Bloomberg ngày 25-6, giới chuyên gia cảnh báo người tiêu dùng châu Á có thể sẽ còn phải đối mặt với giá thực phẩm tăng cao trong nhiều tháng tới khi chi phí bao bì tăng mạnh do cuộc chiến ở Iran.

Thiếu nguyên liệu sản xuất nhựa

Nguyên nhân của làn sóng tăng giá bắt nguồn từ việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa trong thời gian xung đột Iran, khiến dòng chảy năng lượng đến châu Á gần như bị gián đoạn nghiêm trọng.

Không chỉ dầu mỏ, nguồn cung naphtha - nguyên liệu hóa dầu quan trọng để sản xuất nhựa - cũng bị thiếu hụt nghiêm trọng.

Việc khan hiếm naphtha khiến giá các loại nhựa dùng trong bao bì thực phẩm tăng nhanh, buộc nhiều doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí sản xuất.

Trong bối cảnh chỉ số giá lương thực toàn cầu đã ở gần mức cao nhất trong ba năm, đợt tăng chi phí mới này có nguy cơ tiếp tục đẩy giá thực phẩm lên cao, trong khi người dân cũng đang phải chịu áp lực từ giá nhiên liệu tăng.

Mặc dù Mỹ - Iran đã đạt được một số tiến triển hướng tới thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến bùng phát từ cuối tháng 2, giới doanh nghiệp cho rằng phải mất khá lâu nguồn cung nguyên liệu mới có thể trở lại mức bình thường.

Doanh nghiệp châu Á chật vật ứng phó

Tại Malaysia, thương hiệu sữa nổi tiếng Farm Fresh đã tăng giá một số sản phẩm sữa từ tháng 6, đánh dấu lần đầu tiên điều chỉnh kể từ năm 2023.

Theo Giám đốc tài chính Mohd Khairul Mat Hassan, đây là lần đầu tiên trong 17 năm hoạt động công ty phải đối mặt với tình trạng đứt gãy nguồn cung bao bì, buộc doanh nghiệp phải sử dụng các hộp giấy nhỏ hơn trong khi tìm nguồn thay thế.

Ông cho biết cả ba nhà cung cấp nhựa của Farm Fresh đều phụ thuộc vào nhựa HDPE được sản xuất từ naphtha có nguồn gốc Trung Đông.

Trong khi đó, nhu cầu của người tiêu dùng đối với chai nhựa vẫn rất lớn do tính tiện dụng và độ bền cao, khiến việc thay thế bằng vật liệu không hề dễ dàng.

Áp lực cũng lan sang các nhà sản xuất bao bì. Chai Heng Plastic, doanh nghiệp cung cấp hộp nhựa cho thị trường Malaysia và Singapore, đã tăng giá một số sản phẩm lên tới 20%.

Tại Nhật Bản, Kurihara Seisakusho - nhà cung cấp khay đựng trứng lớn nhất cả nước - cũng phải tăng giá trong tháng 6, sau thời gian dài chấp nhận chi phí thu mua nguyên liệu ở mức "không thể tưởng tượng nổi trong điều kiện bình thường".

Ngành gạo Thái Lan cũng chịu ảnh hưởng nặng nề khi chi phí bao bì tăng tới 40%. Theo Chủ tịch Hiệp hội Đóng gói gạo Thái Lan Yongyut Phurkmahadamrong, các doanh nghiệp vẫn đang cố gắng tự hấp thụ phần chi phí phát sinh, nhưng khả năng cầm cự sẽ không kéo dài nếu giá nguyên liệu tiếp tục neo cao.

Không chỉ lĩnh vực chế biến thực phẩm, nông dân cũng là bên chịu đựng mức phí gia tăng này.

Tại vùng đông bắc Úc, Daintree Fresh - doanh nghiệp từng xuất khẩu khoảng 200.000 thùng dưa lưới sang Nhật Bản trong năm 2025 - đang chật vật trước giá màng phủ nhựa dùng để ngăn cỏ dại tăng cao, theo Giám đốc Shaun Jackson.

Ông cho biết ngoài chi phí nhựa, doanh nghiệp còn phải đối mặt với giá nhiên liệu và phân bón tăng mạnh.

"Chúng tôi đang bị bào mòn từng ngày", ông Jackson nói, ước tính tổng chi phí hoạt động của công ty trong năm 2026 có thể tăng tới 50%.

"Điều đáng buồn nhất là tôi có nhu cầu rất lớn từ phía Nhật Bản. Tôi đã phải sang đó và nói với họ rằng năm nay tôi không thể trồng để cung cấp cho họ nữa vì chi phí đã quá cao", ông chia sẻ.

Nguồn tuoitre