Chính phủ Séc cân nhắc tăng hoặc áp dụng một số loại thuế, phe đối lập phản đối

Sau phong trào ANO, các đối tác trong liên minh cầm quyền là SPD và Motoristé cũng bắt đầu để ngỏ khả năng thảo luận về việc tăng thuế. Các đảng trong chính phủ đang cân nhắc tăng hoặc áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với một số sản phẩm có hại và hoạt động cờ bạc. Ngay trong tuần trước, nội các đã thông qua thuế ngành đối với các nhà máy lọc dầu và muốn bắt đầu thu khoản thuế này ngay trong năm nay.

Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) cũng xác nhận với Đài Truyền hình Séc rằng ANO đang cân nhắc tăng thuế đối với một số lĩnh vực khác, như các doanh nghiệp quốc phòng, năng lượng hoặc ngân hàng. Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) cũng đề cập đến mức lợi nhuận cao của những ngành này.

“Tôi cho rằng đây là những cân nhắc hoàn toàn chính đáng, bởi trong những năm gần đây, các lĩnh vực này thực sự thu được lợi nhuận khổng lồ, hoàn toàn không tương xứng. Khó có thể loại trừ khả năng tình hình vẫn sẽ như vậy trong tương lai gần,” bà Schillerová nhận định.

“Nếu thảo luận về thuế đối với từng lĩnh vực, cần hiểu rằng tăng thuế không đồng nghĩa với việc giá dành cho người tiêu dùng sẽ giảm. Nhà nước có thể thu thêm được một khoản cho ngân sách, nhưng vấn đề luôn là thu được bao nhiêu và bằng cách nào, sau đó là sử dụng số tiền đó vào việc gì,” ông Benjamin Činčila, Phó chủ tịch thứ nhất đảng đối lập KDU-ČSL, phát biểu.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Tài chính, chính phủ không thể giảm thâm hụt ngân sách nếu không tăng thuế. Bộ trưởng Lao động và Các vấn đề xã hội Aleš Juchelka (ANO) cũng xác nhận điều này trong chương trình tranh luận ngày Chủ nhật.

Trong khi đó, ngày 13/1, khi đề nghị Hạ viện bỏ phiếu tín nhiệm cho chính phủ, Thủ tướng Babiš từng nhấn mạnh rằng ưu tiên của nội các là khôi phục ổn định ngân sách mà không tăng thuế đối với người dân và doanh nghiệp. Chính phủ cũng đưa cam kết tương tự vào phần mở đầu của tuyên bố chương trình hành động. “Chúng tôi cam kết không tăng bất kỳ loại thuế nào,” văn kiện nêu rõ.

Tuy nhiên, cam kết này không còn được duy trì. Theo các lãnh đạo liên minh, chính phủ dự định tăng một số loại thuế, đồng thời thúc đẩy việc áp dụng các sắc thuế mới. Chẳng hạn, Bộ trưởng Tài chính cho rằng đề xuất gần đây về việc áp thuế ngành ở mức 50% đối với phần gia tăng biên lợi nhuận gộp của các nhà máy lọc dầu so với năm 2025 là cần thiết.

“Giá nhiên liệu trên thị trường đang biến động lên xuống,” bà Schillerová cho biết và nhận định nguyên nhân là xung đột tại eo biển Hormuz.

“Cuộc xung đột này đã khiến chúng ta thiệt hại khoảng 3,7 tỷ korun. Các biện pháp trong tháng 10 - hiện mới chỉ tính riêng tháng 10 - sẽ tiêu tốn khoảng 1,1 tỷ korun. Vì ngân sách nhà nước phải chi các khoản này, đương nhiên chúng tôi muốn tìm cách thu hồi tiền về ngân sách,” Bộ trưởng Tài chính giải thích.

“Thuế ngành không hiệu quả. Chắc chắn chúng không mang lại số thu như chính phủ kỳ vọng và thực sự có thể dẫn đến tình trạng dòng vốn cũng như doanh nghiệp rời khỏi đất nước,” Chủ tịch đảng đối lập ODS Martin Kupka phản bác.

Bộ trưởng Schillerová phủ nhận việc thất hứa, phe đối lập không đồng tình

Theo bà Schillerová, việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với kratom hoặc HHC, cũng như tăng thuế cờ bạc - những biện pháp Bộ Tài chính đang cân nhắc - không vi phạm cam kết không tăng thuế.

“Trong tuyên bố chương trình hành động, chúng tôi cũng cam kết đấu tranh chống nghiện ngập và nền kinh tế ngầm. Vì vậy, theo tôi, đây không phải là hành động vi phạm cam kết,” bà nói.

Tuy nhiên, phe đối lập có quan điểm khác. “Chính phủ đã hứa một điều mà họ không thể thực hiện. Điều đó vốn đã rõ ràng, bởi họ biết mình sẽ phải đối mặt với những gì,” bà Věra Kovářová (STAN), Phó chủ nhiệm Ủy ban Ngân sách Hạ viện, nhận định.

“Vấn đề của chính phủ này là họ đang làm hoàn toàn ngược lại những gì đã hứa với người dân. Họ đơn giản là đã lừa dối cử tri,” Chủ tịch đảng Piráti Zdeněk Hřib tuyên bố.

Các đảng nhỏ hơn trong liên minh cầm quyền cũng bắt đầu để ngỏ khả năng thảo luận về việc tăng một số loại thuế, dù trước bầu cử họ từng đưa ra quan điểm khác.

“Không chỉ SPD mà cả Motoristé, đối tác còn lại trong liên minh, sẽ đánh giá mức độ cần thiết của các sắc thuế này và xem xét liệu chúng tôi có ủng hộ biện pháp nào hay không,” Chủ tịch nhóm nghị sĩ SPD Radim Fiala cho biết.

“Tuy nhiên, việc tăng nguồn thu ngân sách phải đi đôi với cắt giảm chi tiêu,” Ngoại trưởng kiêm lãnh đạo Motoristé Petr Macinka nhấn mạnh từ ngày 3/9.

Theo ông Radim Fiala, liên minh có thể tận dụng việc tỷ lệ tổng số thuế đã nộp trên GDP được dự báo giảm nhẹ trong năm tới nhờ tăng trưởng kinh tế. Chính phủ có thể cân nhắc bù lại phần sụt giảm này.

“Có thể thảo luận theo hướng giữ nguyên tỷ lệ tổng thu thuế, đồng nghĩa mức độ đánh thuế nói chung không thay đổi. Một số khoản có thể tăng, trong khi những khoản khác được giảm,” ông Fiala nêu phương án.

SPD và Motoristé thận trọng với kế hoạch đánh thuế nhà ở đầu tư

Bà Schillerová cũng dự kiến đánh thuế đối với nhà ở được mua để đầu tư, song chưa tiết lộ nhóm đối tượng nào sẽ chịu sắc thuế mới.

“Chúng tôi không muốn dựa vào số lượng bất động sản mà muốn căn cứ vào mức thuế, sau đó ước tính mức này dựa trên một số lượng nhất định,” bà cho biết.

Tuy nhiên, cả hai đối tác nhỏ hơn trong liên minh đều tỏ ra rất thận trọng với kế hoạch này.

“Cũng có khả năng quy định sẽ bị lách, vì vậy cần có một cuộc thảo luận nghiêm túc về cách thiết lập các thông số,” ông Macinka nhận định hồi tháng 9 về khả năng đánh thuế nhà ở đầu tư.

Nhờ việc tăng một số loại thuế cùng các biện pháp khác, chính phủ muốn giảm 20 tỷ korun trong mức thâm hụt ngân sách nhà nước dự kiến vào năm 2027. Nội các đặt mục tiêu đạt thỏa thuận về gói dự luật liên quan trước cuối năm nay.
 

(Theo ČT24)