Chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš đang chuẩn bị hạn chế các khoản vay đắt đỏ. Đối với các khoản vay tiêu dùng, sẽ có một mức trần mới cho tổng chi phí vay hằng năm, bao gồm cả lãi suất và phí.

Thủ tướng Babiš cho biết sau cuộc họp chính phủ: “Bản sửa đổi luật phản ứng trước tình trạng mà người dân có thể rơi vào bẫy nợ do các khoản vay cực kỳ đắt đỏ. Theo yêu cầu của Liên minh châu Âu, các mức trần rõ ràng được thiết lập để ngăn chặn các hành vi không công bằng của các nhà cung cấp tín dụng và đồng thời duy trì khả năng tiếp cận tín dụng, đặc biệt cho những người tiêu dùng có rủi ro cao hơn”.

Một số chuyên gia cảnh báo rằng mức trần về khoản vay có thể gây ra hiệu ứng ngược. “Nếu mức giới hạn quá thấp, sẽ có nguy cơ một phần người tiêu dùng bắt đầu tìm kiếm các lựa chọn bên ngoài thị trường được điều chỉnh,” chuyên gia phân tích của Trung tâm Phân tích Kinh tế và Thị trường Michael Fanta cho biết.

Theo dự thảo, hạn mức này sẽ luôn tương ứng với gấp 4 lần mức lãi suất chậm trả theo luật định, nhưng tối thiểu phải ở mức 4%. Lãi suất chậm trả theo luật định được xác định bằng lãi suất Repo do Ngân hàng Trung ương Séc (ČNB) công bố, cộng thêm 8 điểm phần trăm.

Đề xuất của chính phủ đưa ra các quy định khác nhau tùy theo loại khoản vay. Đối với các khoản vay trên 20.000 Kč với thời hạn trả trên 12 tháng, tỷ lệ lãi suất hàng năm (RPSN) hiện không được vượt quá 48%.

Đối với các khoản vay dưới 20.000 korun với thời hạn dưới một năm, chi phí sẽ bao gồm một khoản cố định 2.000 korun cho việc cấp khoản vay, cộng với số tiền tính dựa trên công thức: số tiền vay × hệ số phần trăm × thời hạn khoản vay. Giá trị hệ số phần trăm cũng được tính lại bằng bốn lần lãi suất repo cộng thêm 8 điểm phần trăm.

Theo ông Fanta, nhà nước chỉ điều chỉnh nguồn cung các khoản vay mà không kiểm soát được cầu. Nhu cầu vẫn cao. Khoảng một phần năm hộ gia đình theo Cục Thống kê Séc không thể tạo quỹ dự phòng cho chi phí bất ngờ khoảng 16 nghìn korun, nên một số người tìm đến các khoản vay ngoài ngân hàng.

Quy định tương tự đã được áp dụng ở Slovakia. Sau khi giới hạn giá được thiết lập vào năm 2015, số lượng nhà cung cấp tín dụng giảm từ 279 xuống còn khoảng 30. Tuy nhiên, khảo sát cho thấy cứ ba người Slovakia thì có một người biết cách vay trên thị trường phi pháp.

Ông Fanta cũng lưu ý rằng dự thảo luật không đưa ra tiêu chí rõ ràng để đánh giá mức độ thành công. Theo ông, trước khi thực hiện, cần xác định rõ các chỉ số mà nhà nước sẽ dựa vào sau vài năm để đánh giá liệu quy định có thực sự cải thiện quyền lợi người tiêu dùng hay không.

Ông Daniel Hůle từ tổ chức Člověk v tísni coi mức trần lãi suất là một sự thỏa hiệp hợp lý. Tuy nhiên, ông cảnh báo về một thay đổi khác trong luật. Bản sửa đổi bãi bỏ hình phạt khiến hợp đồng trở nên vô hiệu nếu nhà cung cấp không kiểm tra đầy đủ khả năng trả nợ của khách hàng. “Đây là một thay đổi cực kỳ lớn, làm tình hình người tiêu dùng xấu đi đáng kể,” ông Hůle cho biết.

Theo dữ liệu của Ngân hàng Quốc gia Séc, trong tháng 1 năm nay, lãi suất RPSN trung bình đối với các khoản vay tiêu dùng của ngân hàng là 8,34%. Năm 2022, con số này vượt quá 10%. Tuy nhiên, theo ông Hůle, một số công ty tài chính hiện nay cung cấp các khoản vay với mức lãi suất lên tới khoảng 2.000%.

(Theo Novinky)