Chính phủ Séc đã thông qua dự luật nhằm đơn giản hóa quy định nộp thuế giá trị gia tăng (DPH) trong hoạt động thương mại xuyên biên giới trong Liên minh châu Âu. Sau cuộc họp nội các, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) cho biết dự luật này sẽ đưa các quy định tương ứng của EU vào hệ thống pháp luật Séc.

Theo Thủ tướng Andrej Babiš (ANO), nội các cũng sẽ không tiếp tục xem xét lại quyết định chuyển mảng nhân quyền và chính sách nghiện chất từ Văn phòng Chính phủ sang 4 bộ khác nhau. Ông khẳng định đây là quyết định cuối cùng, bất chấp đề xuất từ giới chuyên gia về việc thành lập một Vụ Nhân quyền trực thuộc Văn phòng Chính phủ và một Cơ quan Quốc gia về Nghiện chất độc lập, tương tự mô hình Cơ quan Thể thao Quốc gia.

Siết và đơn giản hóa quy định DPH trong thương mại nội khối
Dự luật về DPH sẽ nội luật hóa chỉ thị tương ứng của EU vào pháp luật Séc. Bộ Tài chính cho biết các thay đổi này không được kỳ vọng sẽ tạo tác động đáng kể tới ngân sách công.

Theo tờ trình của bộ, luật mới sẽ đưa ra quy định mới về xác định địa điểm và thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế, với mục tiêu đơn giản hóa việc nộp DPH trong các giao dịch xuyên biên giới trong EU, giảm chi phí hành chính và tránh tình trạng phải đăng ký DPH nhiều lần tại các quốc gia thành viên khác nhau.

Dự luật cũng quy định cách áp dụng DPH đối với việc mua các sản phẩm quốc phòng được tài trợ từ khoản vay châu Âu mang tên Hành động An ninh vì châu Âu (SAFE). Theo đó, các giao dịch mua sắm này sẽ được miễn thuế.

Bộ Tài chính đề xuất luật có hiệu lực từ tháng 1/2027, đúng theo mốc thời gian mà chỉ thị châu Âu dự kiến. Một phần quy định sẽ bắt đầu được áp dụng từ giữa năm 2028, theo bà Schillerová.

Ngoại trưởng cảnh báo tác động tài chính từ Expo 2025
Tại buổi họp báo, Ngoại trưởng Petr Macinka (Motoristé) cũng đề cập tới tác động tài chính từ việc đầu tư cho gian hàng Cộng hòa Séc tại Expo 2025 ở Osaka, cho rằng điều này có thể ảnh hưởng đến tương lai và tình hình tài chính của Trung tâm Séc.

Theo ông Macinka, ngân sách ban đầu cho phần tham gia Expo của Séc là 290 triệu korun, do chính phủ tiền nhiệm phê duyệt, đã không đủ và buộc phải tăng thêm 120 triệu korun. Ông chỉ trích cựu Ngoại trưởng Jan Lipavský (ODS) cùng cựu Tổng ủy viên phụ trách Expo của Séc Ondřej Soška, người đã bị chính phủ bãi nhiệm vào cuối tháng 3.

Tuy nhiên, Chủ tịch ODS Martin Kupka phản bác, cho rằng nếu Trung tâm Séc đang bị đe dọa, thì nguyên nhân là do “sự yếu kém trong quản lý của vị ngoại trưởng hiện tại”. Ông nói thêm rằng Lipavský luôn chú trọng việc chi tiêu tài chính cho Expo một cách tiết kiệm, và việc liên hệ vấn đề này với hoạt động của Trung tâm Séc chỉ là cách đổ lỗi cho sai sót của lãnh đạo hiện nay.

Về phần mình, ông Lipavský cho rằng việc viện dẫn kinh phí Expo chỉ là cái cớ để cắt giảm hoạt động của Trung tâm Séc cũng như che giấu việc không thương lượng được ngân sách cho Bộ Ngoại giao. Theo ông, so với đề xuất ngân sách do ông trình khi còn đương nhiệm, ông Macinka hiện có ít hơn 750 triệu korun.

Cảnh báo nguy cơ Trung tâm Séc có thể phải đóng cửa
Phần lớn kinh phí cho sự tham gia của Séc tại Expo 2025 do chính phủ chi trả, dựa trên mức ngân sách dự kiến ban đầu là 290 triệu korun. Bên cạnh đó, kế hoạch ban đầu cũng đặt mục tiêu huy động thêm từ 150 đến 210 triệu korun từ các nguồn bên ngoài.

Theo ông Macinka, kể từ tháng 1/2023, văn phòng Tổng ủy viên Expo đã được sáp nhập với Trung tâm Séc, và hiện tổ chức này đang phải gánh chịu hậu quả tài chính từ dự án. Ông cảnh báo mức thua lỗ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của đơn vị này.

“Chúng ta đã rơi vào tình huống mà Trung tâm Séc có thể lâm vào thâm hụt lớn tới mức có nguy cơ phải đóng cửa toàn bộ hệ thống,” ông nói. Dù vậy, theo ông, Bộ Ngoại giao không muốn giải thể Trung tâm Séc và đang tìm giải pháp để duy trì hoạt động, dù điều đó sẽ tạo sức ép rất lớn lên ngân sách.

Ngoại trưởng cũng cho biết bộ đã yêu cầu tiến hành kiểm toán quy trình và kiểm toán pháp chứng, qua đó phát hiện nhiều thiếu sót nghiêm trọng trong công tác điều hành từ phía ông Soška. “Trong những ngày qua, chúng tôi đã nộp 2 đơn tố giác hình sự, hiện chưa xác định danh tính thủ phạm, nhưng tôi tin rằng sẽ sớm làm rõ. Và tôi cho rằng còn nhiều đơn tố giác khác nữa sẽ tiếp tục được gửi đi,” ông Macinka nói.

Trong khi đó, ông Ondřej Soška trước đó khẳng định việc bị miễn nhiệm chỉ một ngày trước khi kết thúc nhiệm kỳ là một “trò chơi chính trị”, nhằm làm mất uy tín của phần tham gia thành công của Séc tại Expo 2025. Ông cũng cho rằng ngân sách thực tế, khoảng 500 triệu korun, không hề bị vượt mức.

Chính phủ bác đề xuất hạ độ tuổi cử tri lần đầu tại bầu cử địa phương
Chính phủ Séc cũng đã bác bỏ đề xuất giảm độ tuổi cử tri lần đầu trong bầu cử địa phương từ 18 xuống 16 tuổi, theo dự thảo sửa đổi do các nghị sĩ đối lập thuộc đảng TOP 09 đề xuất. Bộ trưởng Tư pháp Jeroným Tejc (ANO) cho biết nội các sẽ gửi ý kiến không đồng tình tới Quốc hội.

Theo các tác giả đề xuất, ngưỡng tuổi hiện tại không phản ánh đúng mức độ tham gia của thanh niên vào đời sống công cộng, trách nhiệm công dân và năng lực tham gia vào quá trình ra quyết định dân chủ. Tuy nhiên, chính phủ nhấn mạnh rằng điều kiện để được đi bầu là một trong những yếu tố quan trọng nhất của quyền bầu cử.

“Việc đưa ra đề xuất như vậy mà không có thảo luận rộng hơn và không có lập luận đủ sức thuyết phục là điều rất bất thường,” ông Tejc nói, đồng thời chỉ ra rằng dự thảo không giải thích vì sao thay đổi này chỉ áp dụng cho bầu cử cấp địa phương.

Liên minh cầm quyền thống nhất ngưỡng hợp lệ của trưng cầu dân ý
Tại cuộc họp hội đồng liên minh cầm quyền hôm thứ Hai, đại diện các đảng ANO, SPD và Motoristé cũng thống nhất rằng để một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc có hiệu lực và mang tính ràng buộc, cần có ít nhất 35% tổng số cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu tán thành, theo Chủ tịch SPD Tomio Okamura.

Ông Okamura cho biết mức này là một giải pháp thỏa hiệp. SPD mong muốn ngưỡng thấp nhất có thể, nhưng không muốn tiếp tục kéo dài tranh cãi trong nội bộ liên minh.

Sau khi được đưa vào quy trình lập pháp, dự thảo sẽ tiếp tục được thảo luận tại Ủy ban Hiến pháp của Hạ viện. Ông Okamura cho rằng sẽ còn thời gian để điều chỉnh thêm các thông số của dự luật trong quá trình đọc lần hai tại Hạ viện.

Các thông số khác của dự luật hiến pháp về trưng cầu dân ý toàn quốc đã được các lãnh đạo liên minh thống nhất từ trước. Tuy nhiên, để được thông qua, một đạo luật hiến pháp cần sự ủng hộ của 3/5 tổng số nghị sĩ và 3/5 số thượng nghị sĩ có mặt. Điều đó có nghĩa là chính phủ cần 120 phiếu tại Hạ viện, trong khi liên minh ANO, SPD và Motoristé hiện chỉ nắm 108 ghế.

Dự luật về trưng cầu dân ý toàn quốc nhằm cho phép tổ chức các cuộc bỏ phiếu toàn dân và xác định rõ những vấn đề có thể được đưa ra trưng cầu. Trong cương lĩnh, chính phủ đã nêu rõ rằng việc Séc có ở lại EU hay NATO hay không sẽ không được đưa ra trưng cầu. Trước đó, ông Babiš từng nhắc tới một số chủ đề có thể đưa ra toàn dân quyết định như quyền được chết êm ái (euthanasia) hay quyền trẻ em sử dụng mạng xã hội.

Quyết định chuyển mảng nhân quyền và chống nghiện là “cuối cùng”
Trước đó vào tuần trước, nội các đã thông qua đề xuất của ông Babiš và Chánh Văn phòng Chính phủ Tünde Bartha về việc chuyển mảng nhân quyền và chính sách chống ma túy sang 4 bộ khác nhau. Kế hoạch này cũng kéo theo việc chuyển bộ máy hỗ trợ của 8 hội đồng chính phủ liên quan.

Giới chuyên gia chỉ trích mạnh mẽ quyết định này, cho rằng các lĩnh vực bị chuyển giao có tính chất liên ngành rõ rệt và đòi hỏi sự điều phối xuyên bộ, thay vì bị phân tán. Họ đã đề nghị chính phủ xem xét lại.

Tuy nhiên, chính phủ khẳng định việc vận hành theo mô hình mới sẽ hiệu quả hơn. “Chúng tôi sẽ không bàn lại chuyện này nữa. Việc thay đổi đã được giải quyết xong. (…) Không có mảng công việc nào bị đe dọa cả. Chúng tôi chắc chắn sẽ không quay lại với quyết định này. Đây là quyết định cuối cùng,” Thủ tướng Babiš nói hôm thứ Hai.

Trước đó một tuần, ông từng hứa sẽ xem xét các đề xuất từ giới chuyên gia và đưa ra phản hồi trong ngày thứ Hai.

Cựu điều phối viên chống ma túy Jindřich Vobořil cảnh báo việc chuyển mảng chính sách chống nghiện khỏi Văn phòng Chính phủ có thể sẽ “giết chết toàn bộ chương trình nghị sự này”. Theo ông, lĩnh vực này từng thuộc Bộ Y tế, nhưng bộ chỉ tập trung vào thuốc lá và rượu, còn các vấn đề như cờ bạc, nghiện kỹ thuật số hay thị trường bất hợp pháp lại không được xử lý đầy đủ.

Ông Vobořil cho rằng đây là một lĩnh vực rất rộng, bao gồm từ điều trị, phòng ngừa đến chống buôn bán bất hợp pháp, và việc phân tán nó sẽ làm suy yếu hiệu quả quản lý.

Giới chuyên gia phản ứng gay gắt
Tuần trước, dự kiến đã diễn ra cuộc họp giữa 8 đại diện các hội đồng về nhân quyền với ông Babiš và bà Bartha. Tuy nhiên, cuối cùng, Chánh Văn phòng Chính phủ đã mời hàng chục chuyên gia בתחום nhân quyền và nghiện chất cùng tham dự. Một số người đã rời cuộc họp giữa chừng.

Những người này mô tả cuộc họp là một “bài giảng một chiều”, “trò hề”, “vở diễn phi lý”, “gây thất vọng”, “buồn bã” và “thiếu hoàn toàn cơ sở chuyên môn lẫn phân tích cần thiết”.

Theo CT24