Tập đoàn nửa quốc doanh ČEZ, thông qua công ty con ČEZ PV & Wind, trong nhiều tháng qua đã lên kế hoạch xây dựng 16 tua-bin gió khổng lồ trên địa bàn Ralsko – khu vực từng thuộc quân sự cũ. Đây sẽ là những nhà máy điện gió lớn nhất từng được xây dựng tại Cộng hòa Séc. 

Giờ đây lộ ra rằng ČEZ đã đưa ra một “phần thưởng đặc biệt” cho thành phố: 600 triệu korun trải dài trong vòng 30 năm, kèm theo đó là hàng loạt ưu đãi, điều mà các thị trấn, làng quê khác chỉ có thể mơ tới.

Một bước ngoặt bất ngờ  
Mới năm ngoái, ông Jan Kalina – thành viên ban điều hành ČEZ và giám đốc bộ phận năng lượng tái tạo và truyền thống – từng cho biết công ty ưu tiên xây dựng các tua-bin gió nhỏ và thấy hợp lý khi chỉ xây dựng cụm 2–4 máy phát điện.  

Chỉ sau một năm rưỡi, tình hình đã thay đổi đáng kể. Tại Ralsko (phía bắc Séc), ČEZ hiện đang phát triển một dự án nhà máy điện gió bao gồm 16 tua-bin khổng lồ, với trục quay cao 160 mét và đầu cánh quạt vươn cao tới 250 mét.  

Để so sánh: tòa nhà cao nhất tại Séc – AZ Tower ở Brno – chỉ cao 111 mét. Chiều cao 250 mét tương đương với các tòa nhà chọc trời của châu Âu, chẳng hạn như DC Tower 1 ở Vienna với 60 tầng.

Tại sao là Ralsko?  
Người phát ngôn của ČEZ, ông Martin Schreier, cho biết kế hoạch đặt các tua-bin công suất lớn ở Ralsko không đi ngược với chiến lược chung. Lý do là bởi Ralsko có điều kiện đặc thù: dân cư phân tán và khoảng cách giữa các khu dân cư xa hơn mức trung bình giúp tuân thủ tiêu chuẩn tiếng ồn cũng như yêu cầu về khoảng cách tối thiểu với nhà ở.

Đề nghị hấp dẫn  
Theo Schreier, Ralsko được đề nghị khoản tài trợ lên đến 600 triệu korun trong 30 năm. Khoản tiền này bao gồm một phần thưởng một lần sau khi hoàn thiện thay đổi quy hoạch khu vực, phí theo luật tính trên mỗi MWh điện sản xuất ra, và tiền thưởng bổ sung dựa trên sản lượng.

Ngoài ra, ČEZ còn đề nghị hỗ trợ thành phố thông qua quỹ tài trợ Nadace ČEZ – hỗ trợ nhà trẻ, trường học, trại hè, dịch vụ chăm sóc người già, nhóm nghệ thuật, sự kiện văn hóa, công trình cộng đồng, thể thao… Tập đoàn cũng sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn tiết kiệm năng lượng, chiếu sáng công cộng, năng lượng mặt trời và xe điện.  

Bí mật với người dân  
Những chi tiết này đã được trình bày trước hội đồng thành phố trong các cuộc họp kín – mà không thông báo cho người dân địa phương. Thành phố vẫn luôn tuyên bố sẽ để cư dân quyết định qua trưng cầu ý dân, tuy nhiên các hành động cụ thể lại cho thấy sự ủng hộ âm thầm cho dự án.  

Ví dụ, hồi tháng 2, tất cả các đại biểu đều đồng thuận thông qua Nhiệm vụ sửa đổi quy hoạch số 8, mở đường cho các tua-bin gió và cả các nhà máy điện mặt trời khác – loại hình năng lượng đã nở rộ ở Ralsko đến mức khó kiểm soát.

Thủ phủ năng lượng mặt trời  
Ở Ralsko đã tồn tại nhà máy điện mặt trời lớn nhất Séc (56 MW), vận hành từ năm 2010. ČEZ còn mua lại công ty 3L real từ doanh nhân Richard Háva, vốn định xây dựng một nhà máy điện mặt trời công suất 70 MW tại Ralsko – dự án đã khởi công và nhận hỗ trợ từ Quỹ hiện đại hóa EU trị giá 204 triệu korun.

Tỉnh Liberec cũng đang chuẩn bị một nhà máy mặt trời công suất lên tới 80 MW tại sân bay cũ Ralsko-Hradčany, dự kiến dùng cả pin lưu trữ năng lượng cho giai đoạn tiếp theo.

Sự ủng hộ thầm lặng  
Chính quyền Ralsko không hề phản đối dự án của ČEZ trong quy trình đánh giá tác động môi trường (EIA). Trong khi có 160 tổ chức và địa phương gửi ý kiến, Ralsko chỉ gửi một câu duy nhất: “Yêu cầu đánh giá dự án theo luật định”, không kèm thêm thông tin nào.  

Ngược lại, các thành phố lân cận như Mimoň và Osečná (bao gồm cả Lázně Kundratice) có phản hồi mạnh mẽ và chi tiết. Osečná phản đối dự án thẳng thừng, còn Mimoň cho rằng kế hoạch là “vô cảm, không tương xứng và không bền vững.”

Và... hủy bỏ tham khảo ý kiến  
Chính quyền còn hủy cả khảo sát dư luận, nơi người dân có thể trình bày ý kiến. Lý do được viện dẫn là thời điểm không phù hợp do trùng bầu cử quốc hội và dự án chưa hoàn tất quy trình EIA.  

Thị trưởng Miloslav Tůma (đảng ANO) trên lý thuyết giữ thái độ trung lập, nói rằng sẽ “phù hợp với ý chí đa số người dân.” Tuy nhiên, truyền thông đã phát hiện ông sở hữu một số bất động sản đáng ngờ trong thời gian gần đây, khiến dư luận đặt dấu hỏi về tính minh bạch. Tůma phủ nhận, cho rằng đó là âm mưu bôi nhọ.

Câu chuyện đặt ra nhiều dấu hỏi về sự minh bạch, vai trò của cư dân trong quy trình ra quyết định, và việc sử dụng lợi ích tài chính từ tập đoàn nhà nước như một công cụ “mua chuộc yên lặng” cho các siêu dự án năng lượng. Trong khi những nơi khác phản đối hoặc yêu cầu thảo luận công khai, tại Ralsko, người dân thậm chí còn chưa được thông báo.

Theo Novinky