Cơ quan Công tố Công châu Âu (EPPO) đã khởi động thủ tục hình sự liên quan đến việc chi trả trợ cấp cho tập đoàn Agrofert, theo thông tin do trang Seznam Zprávy công bố ngày hôm nay. Động thái này được cho là xuất phát từ đơn tố giác hình sự mà đảng Piráti nộp hồi tháng 2, xoay quanh cáo buộc xung đột lợi ích của Thủ tướng Andrej Babiš thuộc phong trào ANO.

Theo Seznam Zprávy, các công tố viên châu Âu đang xem xét không chỉ việc cấp phát trợ cấp, mà còn rà soát vai trò của các chính trị gia và quan chức đã tạo điều kiện cho quá trình này. Cơ quan điều tra cũng quan tâm đến lý do vì sao Cộng hòa Séc không truy thu các khoản trợ cấp đã cấp cho tập đoàn trong quá khứ.

Thủ tướng Andrej Babiš đã chuyển cổ phần tại Agrofert vào quỹ tín thác RSVP Trust từ tháng 2 và cho rằng như vậy vấn đề xung đột lợi ích đã được giải quyết.

EPPO xác nhận đã ra quyết định khởi động thủ tục từ ngày 24/5/2026
Phó chủ tịch ANO, bà Alena Schillerová, nói với các phóng viên tại Hạ viện rằng bà mới chỉ biết thông tin này qua truyền thông và không muốn dự đoán kết quả. Bà phát biểu: “Hãy để EPPO thực hiện thẩm quyền của mình, các chính trị gia không có trách nhiệm bình luận về việc đó.” Bà cũng khẳng định tin tưởng rằng ông Babiš đã xử lý xung đột lợi ích của mình phù hợp với cả luật Séc lẫn luật châu Âu.

Đảng Piráti trước đó đã nộp đơn tố giác nhằm vào nghi phạm chưa xác định, với các cáo buộc có thể gồm gây thiệt hại đến lợi ích tài chính của Liên minh châu Âu, lạm dụng quyền hạn của người thi hành công vụ và vi phạm nghĩa vụ trong quản lý tài sản của người khác.

Theo Seznam Zprávy, công tố viên được EPPO ủy quyền là bà Daniela Bártíková cho biết: “Sau khi xác minh thông tin đầy đủ, ngày 24/5/2026 tôi đã ra quyết định khởi động thủ tục hình sự.” Bà cũng đã giao việc xác minh cho Trung tâm Quốc gia chống tội phạm có tổ chức (NCOZ).

EPPO chỉ điều tra trợ cấp châu Âu, phần trợ cấp quốc gia do cơ quan Séc xử lý
Thủ tục hình sự mà EPPO đang tiến hành chỉ liên quan đến các khoản trợ cấp của châu Âu. EPPO không có thẩm quyền đối với việc kiểm tra các khoản trợ cấp từ ngân sách quốc gia.

Bà Bártíková cho biết: “Thông tin đã được chuyển cho Viện Công tố cấp cao tại Praha và đồng thời cho Viện Công tố tối cao. Vì vậy, các bước tiếp theo hoàn toàn thuộc thẩm quyền của các cơ quan tố tụng hình sự quốc gia có liên quan.”

Seznam Zprávy lưu ý rằng hiện nay đảng Piráti cũng đã gửi thêm một thông báo tới các cơ quan Séc, lần này tập trung chính vào trợ cấp quốc gia.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Hạ viện, nghị sĩ Piráti Martin Šmída nói: “Trong khi công tố viên châu Âu thông báo với chúng tôi rằng họ đã bắt đầu điều tra phần liên quan tới tiền châu Âu, thì Viện Công tố cấp cao đến nay vẫn chưa khởi động điều tra phần liên quan tới nguồn tiền quốc gia.”

Theo ông, mục tiêu của Piráti là bảo vệ tiền của công dân Séc và nguyên tắc rằng luật pháp phải được áp dụng như nhau với tất cả mọi người. Cùng ngày, Chủ tịch đảng cầm quyền SPD, ông Tomio Okamura, cũng nhắc lại tại Hạ viện rằng đảng này kiên quyết đòi hỏi việc tuân thủ pháp luật trong vấn đề trợ cấp đối với bất kỳ ai.

EPPO không trực thuộc các cơ quan Séc. Tuy nhiên, theo các điều ước quốc tế, cơ quan này có thể truy tố trước tòa tại Séc những người bị nghi thực hiện hành vi phạm tội đe dọa lợi ích tài chính của EU. Dù vậy, Seznam Zprávy nhấn mạnh, việc khởi động thủ tục hình sự không đồng nghĩa cảnh sát cuối cùng chắc chắn sẽ truy tố hay buộc tội ai đó.

Trợ cấp cho Agrofert đã được nối lại từ cuối tháng 4
Quỹ Can thiệp Nông nghiệp Nhà nước (SZIF) đã bắt đầu cấp lại trợ cấp cho các công ty thuộc Agrofert từ cuối tháng 4, dựa trên các phân tích độc lập. Trong tháng 5, EU đã hoàn trả toàn bộ số tiền mà quỹ này chi cho Agrofert, tổng cộng 204 triệu korun.

Tuần trước, Ủy ban châu Âu (EC) trả lời câu hỏi của ČTK rằng các khoản thanh toán này liên quan đến những hồ sơ được nộp trước khi ông Babiš được bổ nhiệm làm thủ tướng.

Ủy ban châu Âu: Chúng tôi không chỉ đạo phải chi trả trợ cấp
Một số chính trị gia trong chính phủ trước đó đã bảo vệ quyết định gỡ phong tỏa trợ cấp của quỹ SZIF, trong đó viện dẫn một lá thư từ Tổng vụ Nông nghiệp của Ủy ban châu Âu (DG AGRI) mà theo họ là đã chấp thuận việc chi trả.

Tuy nhiên, theo Seznam Zprávy, đó chỉ là một email mang tính vận hành, xử lý vấn đề kỹ thuật kế toán. Bà Elisabeth Wernerová, người đứng đầu tổng vụ, thay mặt Ủy viên châu Âu phụ trách nông nghiệp Christophe Hansen, đã trả lời thư của đảng Piráti vào tuần trước rằng: “Ủy ban châu Âu không nói rằng Agrofert có quyền được nhận trợ cấp nông nghiệp, cũng không yêu cầu các cơ quan Séc phải phân bổ hoặc chi trả các khoản trợ cấp đó.”

Theo bà, trách nhiệm đối với việc gỡ bỏ phong tỏa thuộc về phía Séc.

Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, bà Louise Bogeyová, cũng nói với Seznam Zprávy: “Nếu cần thiết, Ủy ban châu Âu sẽ sử dụng các công cụ phù hợp hiện có, như gián đoạn thanh toán, đình chỉ thanh toán hoặc áp dụng các điều chỉnh tài chính.”

Ủy ban Kiểm soát ngân sách của Nghị viện châu Âu cũng vào cuộc
Vấn đề xung đột lợi ích này cũng đã thu hút sự chú ý của Ủy ban Kiểm soát ngân sách (CONT) thuộc Nghị viện châu Âu. Theo Seznam Zprávy, trong lá thư gửi tới Ủy viên châu Âu phụ trách ngân sách và chống gian lận Piotr Serafin, ủy ban này nêu rõ mong muốn Ủy ban châu Âu cung cấp toàn bộ thông tin đang có về việc thực thi các biện pháp bảo vệ nhằm bảo vệ lợi ích tài chính của Liên minh và đảm bảo tuân thủ các quy tắc tài chính của EU.

Agrofert là một trong những tập đoàn tư nhân lớn nhất Séc
Việc chi trả lại trợ cấp cho Agrofert đã vấp phải chỉ trích từ các đại diện phe đối lập. Họ yêu cầu tạm dừng cho đến khi chắc chắn EU sẽ không từ chối hoàn trả các khoản này, đồng thời cảnh báo rủi ro các khoản hỗ trợ cuối cùng có thể đổ gánh nặng lên ngân sách nhà nước Séc.

Theo số liệu được công bố, năm ngoái Agrofert có 28.184 nhân viên, trong đó khoảng 17.183 người làm việc tại Séc, đưa tập đoàn này trở thành một trong những nhà tuyển dụng tư nhân lớn nhất cả nước.

Doanh thu của Agrofert năm ngoái đạt 212,2 tỷ korun, tăng khoảng nửa tỷ korun so với năm trước đó. Tuy nhiên, lợi nhuận hợp nhất của tập đoàn – hoạt động trong các lĩnh vực như nông nghiệp, thực phẩm và hóa chất – đã giảm 4,9 tỷ korun so với cùng kỳ, xuống còn 2,2 tỷ korun.

Theo Denik