Theo đại sứ Mỹ tại Praha, Nicholas Merrick, trong dự thảo ngân sách nhà nước năm nay, Cộng hòa Séc có nguy cơ thuộc nhóm các nước NATO chi tiêu ít nhất cho quốc phòng, xét theo tỷ lệ so với GDP. Ông Merrick cảnh báo rằng nước này cũng có nguy cơ không hoàn thành các cam kết với NATO về việc nâng cao năng lực quân đội.

Tại hội nghị “An ninh của chúng ta không phải là điều hiển nhiên” diễn ra hôm 5/3, đại sứ Mỹ tại Praha Nicholas Merrick lưu ý rằng các nước NATO đã nhất trí tăng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP vào năm 2035, đồng thời 1,5% GDP còn lại sẽ dành cho các khoản đầu tư liên quan không quân sự. Ông nhấn mạnh: “Đây không phải là ý muốn cá nhân, yêu cầu từ Mỹ hay một chữ ký của một chính phủ mà chính phủ khác có thể dễ dàng hủy bỏ. Đây là thỏa thuận giữa các đồng minh có chủ quyền, mà mỗi quốc gia đều phải dựa vào nhau một cách tuyệt đối.” Ông cũng nói thêm rằng không cần phải nhắc lại tầm quan trọng của việc các đồng minh tuân thủ các cam kết.

Chính phủ Thủ tướng Petr Fiala (ODS) năm ngoái đã thông qua nghị quyết, theo đó chi tiêu quốc phòng sẽ tăng 0,2% GDP mỗi năm đến năm 2030, đạt mức 3% GDP. Trong khi đó, Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) gần đây cho biết Cộng hòa Séc chắc chắn sẽ không theo con đường đạt 3,5% GDP cho quốc phòng. Ông nói với Deníku.cz: “Ưu tiên của chúng tôi là sức khỏe của người dân, để họ sống lâu.”

Trong bài phát biểu, ông Nicholas Merrick tuyên bố rằng trong tình hình an ninh phức tạp hiện nay, không có công cụ nào tốt hơn NATO để giải quyết các vấn đề. Bên cạnh Điều 5 của hiệp ước NATO về phòng thủ tập thể, ông cũng nhắc đến Điều 3, trong đó các đồng minh cam kết, cả riêng lẻ và cùng nhau, duy trì và phát triển khả năng cá nhân cũng như tập thể để chống lại một cuộc tấn công vũ trang.

Ông Merrick cho biết theo các cuộc khảo sát, người Séc tin tưởng vào NATO, nhưng niềm tin đó phải được hỗ trợ bằng năng lực và quyết tâm thực tế.
“Theo các chuyên gia, chi tiêu quốc phòng cơ bản trong dự thảo ngân sách năm 2026 sẽ chỉ đạt 1,8% GDP, thấp hơn nhiều không chỉ so với cam kết tại hội nghị thượng đỉnh ở La Hay mà còn thấp hơn cả mức của năm ngoái. Séc sẽ có nguy cơ nằm trong nhóm các quốc gia có mức chi tiêu thấp nhất trong Liên minh,” ông nói thêm.
Đại sứ cũng nhấn mạnh rằng Cộng hòa Séc sẽ thể hiện xu hướng tiêu cực so với các đối tác khác, và việc thực hiện các cam kết về phát triển năng lực quân sự có thể bị đe dọa.

Babiš: Chi tiêu quốc phòng tăng nhưng không theo cách chính phủ trước mong muốn

Trả lời về phát biểu của đại sứ Mỹ, Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) nói rằng chính phủ trước đây báo cáo chi tiêu quốc phòng một cách rất kỳ lạ, vì họ chỉ tính dư ứng cho máy bay F-35. Ông cho biết chính phủ hiện tại sẽ đạt khoảng 2,1% GDP và nhấn mạnh rằng chính phủ thường xuyên liên lạc với Tổng Thư ký NATO, ông Mark Rutte.

Ông Babiš nhấn mạnh rằng quốc phòng và quân đội quan trọng, nhưng y tế và các vấn đề xã hội cũng quan trọng không kém. Ông nói: “Do chúng tôi kế thừa một khoản thiếu hụt ngân sách khoảng 90 tỷ korun, nên ngân sách hiện nay là mức tối đa có thể thực hiện trong năm nay.” Trước đây, các quan chức chính phủ trước đã phủ nhận thông tin về khoản thiếu hụt này.

Ông Babiš cũng cho biết chi tiêu quốc phòng có tăng, nhưng không theo cách chính phủ trước mong muốn. “Chính phủ trước chỉ tập trung vào chiến tranh, chỉ quan tâm đến Ukraine. Chúng tôi giải quyết cuộc sống hàng ngày của người dân Séc,” ông nhấn mạnh.

Một phần trong ngân sách dành cho quốc phòng, phần còn lại ở các khoản khác

Theo dự thảo ngân sách của chính phủ, quốc phòng năm nay sẽ được phân bổ 154,79 tỷ korun, tương đương chưa đến 1,8% GDP. Tổng chi tiêu quốc phòng dự kiến khoảng 185 tỷ korun, trong đó 30 tỷ korun được lấy từ các khoản ngân sách khác. Theo dự báo kinh tế vĩ mô tháng 1, Cộng hòa Séc sẽ chi tiêu 2,07% GDP cho quốc phòng.
Đại sứ Nicholas Merrick nhấn mạnh rằng các quốc gia NATO ở châu Âu có tiềm năng chung mạnh hơn bất kỳ đối thủ nào, nhưng “mỗi nước, bao gồm cả Cộng hòa Séc, phải biến tiềm năng này thành khả năng thực tế”. Ông lưu ý rằng không thể trì hoãn quyết định này.
Ông cũng nói thêm: “Tất cả các thành viên NATO đều đối mặt với các cuộc bầu cử trong tương lai, các liên minh phức tạp, các cam kết bầu cử và yêu cầu cạnh tranh về nguồn lực chính phủ hạn chế. Tất cả các đồng minh Séc đều chịu áp lực chính trị và hạn chế tài chính riêng, nhưng vẫn phải đưa ra những quyết định khó khăn.”

(Theo ČT24)