Đảng Cộng hòa chia rẽ trước lời hứa phát 5.000 USD của ông Trump
Ông Trump hứa phát 5.000 USD cho mỗi người Mỹ trưởng thành khiến đảng Cộng hòa chia rẽ, với nhiều nghị sĩ nghi ngờ tính khả thi của kế hoạch.
Tổng thống Donald Trump ngày 9/9 cam kết tặng 5.000 USD cho mỗi công dân Mỹ trưởng thành nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 và vẫn giữ thế đa số tại lưỡng viện. Ông mô tả đây giống như khoản cổ tức người dân nhận được từ những thành tựu của kinh tế Mỹ. Điều kiện duy nhất đặt ra là khoản tiền đó phải được sử dụng tại Mỹ.
Nếu ông Trump thực sự có thể thực hiện lời hứa, với khoảng 270 triệu người Mỹ trưởng thành, ý tưởng sẽ tiêu tốn khoảng 1.300 tỷ USD và cần được quốc hội phê chuẩn.
Tuyên bố lập tức gây chia rẽ quan điểm trong nội bộ đảng Cộng hòa. Một số nghị sĩ phản đối ý tưởng, đặc biệt là trong nhóm có quan điểm cứng rắn về tài chính, trong khi các đồng minh của Tổng thống Trump tìm cách lý giải và bảo vệ quan điểm.
"Việc khiến người dân phụ thuộc vào chính phủ là điều tai hại, bởi nó bào mòn tinh thần tự lực dưới bất kỳ hình thức nào", hạ nghị sĩ Chip Roy viết trên X.
Cựu hạ nghị sĩ Bob Good, từng là chủ tịch nhóm Freedom Caucus gồm các thành viên Cộng hòa theo đường lối cứng rắn tại Hạ viện, gọi hứa hẹn của ông Trump về bản chất là "kế hoạch dùng tiền để mua phiếu".
Marc Short, cựu giám đốc phụ trách hoạt động lập pháp của ông Trump trong nhiệm kỳ đầu, cho rằng cam kết mới nhất cho thấy Nhà Trắng đang xa rời "trách nhiệm tài khóa và nguyên tắc kinh tế bảo thủ".
"Tổng thống luôn biết cách tạo sự chú ý, và với sân khấu của một hội nghị như thế này, ông ấy thường sẽ đưa ra một thông điệp nào đó", ông Short nói.
Đề xuất này cũng đặt ra nhiều vấn đề về kinh tế, khiến khả năng được triển khai thực tế vẫn rất khó. Theo ít nhất hai ước tính, kế hoạch có thể khiến ngân sách liên bang tăng thêm 1.200 tỷ USD thâm hụt, trong bối cảnh nợ công Mỹ đang không ngừng gia tăng.
"Tôi muốn biết họ định lấy tiền từ đâu để chi trả, khi tính sơ bộ cũng sẽ lên tới hơn 1.000 tỷ USD", nghị sĩ Roy nói.
Theo Politico, các lãnh đạo phe Cộng hòa không biết trước cam kết này. "Điều duy nhất tôi biết là ông ấy luôn có ý tưởng về một khoản cổ tức, để tất cả người Mỹ có thể cùng hưởng thành quả của nước Mỹ", phó lãnh đạo phe đa số tại Hạ viện Tom Emmer nói. "Nhưng còn về thông báo hôm 9/9, tôi cũng bất ngờ như mọi người mà thôi. Khi nghe ông ấy nêu ý tưởng, tôi chỉ nghĩ 'chà, thật là thú vị'".
Chủ tịch Ủy ban Vận động tranh cử Hạ viện của đảng Cộng hòa (NRCC) Richard Hudson cho biết ông muốn trao đổi với Tổng thống Trump và tìm hiểu thêm thông tin trước khi đưa ra bình luận.
Nghị sĩ Hudson gọi ý tưởng này là "đầy hứa hẹn", nhưng không cho biết bộ phận vận động tranh cử của đảng Cộng hòa tại Hạ viện có đưa lời hứa này vào các quảng cáo dành cho những ứng viên ở các bang chiến trường trong bầu cử giữa kỳ hay không.
Khi được hỏi về khả năng đề xuất được quốc hội thông qua, ông Hudson trả lời rằng "không phải trong khóa này, bởi các nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện sẽ không bao giờ thông qua".
Một số nghị sĩ Cộng hòa còn lo ngại động thái của ông Trump sẽ làm chệch hướng thông điệp mà họ đã dày công xây dựng về những lợi ích kinh tế từ gói cắt giảm thuế lớn. Theo 5 nghị sĩ Cộng hòa cấp cao, những lợi ích này phần lớn đã bị chiến sự với Iran và chính sách thuế quan làm lu mờ.
"Động thái này có vẻ như một nước cờ quẫn bách", một nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện nói.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phản đối ý tưởng của ông Trump. Phó Tổng thống JD Vance bảo vệ đề xuất của ông Trump trên Fox News, cho rằng mục tiêu là "hỗ trợ tầng lớp trung lưu Mỹ".
Thượng nghị sĩ Ted Cruz gọi khoản tiền này là "động lực khuyến khích làm việc", trong khi thượng nghị sĩ Cộng hòa Bernie Moreno cho biết ông sẽ soạn một dự luật để "cổ tức Trump được thông qua ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ".
Amy Natoce, phát ngôn viên của thượng nghị sĩ Jon Husted đang tái tranh cử vào tháng 11, cho biết họ đã liên hệ với Nhà Trắng để tìm hiểu thêm về đề xuất và cách thức triển khai. Natoce thêm rằng "đưa tiền trực tiếp trở lại túi của những người dân Ohio chăm chỉ phù hợp với các ưu tiên của Jon Husted".
Ông Emmer bác bỏ chỉ trích cho rằng khoản tiền này là "một hình thức mua chuộc", nói rằng ông Trump muốn người Mỹ "cùng hưởng thành quả" của đất nước. Ông bày tỏ tin tưởng đảng Cộng hòa có thể thực hiện lời hứa của ông Trump sau bầu cử.
"Về cơ bản, đảng Cộng hòa đang thực sự đưa tiền cho người dân, trong khi đảng Dân chủ muốn lấy đi mọi thứ. Sự lựa chọn không thể rõ ràng hơn", Matthew Boyle, trưởng văn phòng trang tin bảo thủ Breitbart News tại Washington, nói.
Đây không phải lần đầu Tổng thống Trump đề xuất chia "cổ tức" cho người dân Mỹ. Ông nhiều lần đưa ra ý tưởng phát khoản tiền 2.000 USD từ nguồn thu thuế quan, cũng như khoản 5.000 USD từ Ban Hiệu suất Chính phủ (DOGE). Cả hai kế hoạch đều chưa được triển khai.
Tổng thống Trump tháng 12/2025 gửi khoản tiền 1.776 USD cho tất cả quân nhân Mỹ, động thái được ông nhắc lại khi công bố lời hứa mới tối 9/9. Ngày 10/9, ông tiếp tục đưa ra một đề xuất khác, phát khoản hoàn tiền 500 USD cho khoảng 1 triệu người tham gia chương trình Obamacare tại 30 bang.
"Kinh tế Mỹ đang rất tốt. Chúng ta đã thu hàng nghìn tỷ USD từ thuế quan và có hơn 20.000 tỷ USD đầu tư vào các nhà máy, dự án trong nước. Chúng tôi cho rằng đây sẽ là một chính sách tốt, với điều kiện người dân chi số tiền đó tại Mỹ thay vì ở nước ngoài. Đây sẽ là nguồn lực lớn cho nền kinh tế", ông Trump nói.
Nguồn: VNE
