Việc đặt tên cho trẻ sơ sinh tại Séc vẫn chịu sự điều chỉnh bởi các tiêu chuẩn ngôn ngữ nghiêm ngặt, song ngày càng có nhiều bậc cha mẹ chọn cách phá vỡ những khuôn mẫu truyền thống.

Các chuyên gia của Viện Ngôn ngữ Séc (ÚJČ) vừa công bố thống kê năm 2025, cho biết năm ngoái họ đã đưa ra 366 ý kiến thẩm định về các tên gọi “lạ” cho trẻ sơ sinh, giảm nhẹ so với con số 374 của năm 2024.

Nếu như những cái tên như Regulus, Germano và Xia được chấp thuận trong năm qua, thì một số đề xuất khác đã không vượt qua được “bài kiểm tra”. Các nhà ngôn ngữ học từ chối khuyến nghị các tên như Gambrinus (một thương hiệu bia phổ biến) và Bonbóna (nghĩa là “kẹo” trong tiếng Séc).

Trao đổi với Đài Truyền hình Séc, ông Pavel Štěpán, Trưởng bộ môn danh xưng học (onomastics) của ÚJČ, nhấn mạnh rằng các ý kiến bác bỏ là khá hiếm.

“Chúng tôi chỉ đưa ra ý kiến tiêu cực trong những trường hợp thật sự ngoại lệ. Nếu không thể cung cấp ý kiến tích cực, chúng tôi sẽ thông báo cho người nộp đơn, và đơn xin đặt tên đó thường sẽ bị hủy,” ông nói.

Tên con phải được phê chuẩn?

Vừa có, vừa không. Việc lựa chọn tên cho trẻ sơ sinh tại Cộng hòa Séc vẫn được điều chỉnh bởi những chuẩn mực ngôn ngữ chặt chẽ, nhưng ngày càng có nhiều bậc phụ huynh thành công trong việc mở rộng biên độ của truyền thống.

Khi cha mẹ tại Séc chọn một cái tên không có trong danh sách chính thức của Bộ Nội vụ (bản cập nhật năm 2026 được công bố trực tuyến), họ thường phải xin ý kiến thẩm định ngôn ngữ chuyên môn.

“Con bạn sẽ tên là gì?”

Với các bậc phụ huynh đang “lội nước” thủ tục hành chính tại Cộng hòa Séc, cuốn sách “Jak se bude vaše dítě jmenovat?” (Con bạn sẽ tên là gì?) của Miloslava Knappová vẫn được coi là “Kinh thánh” về đặt tên trẻ em. Không chỉ đơn thuần là một danh sách gợi ý, ấn phẩm có tính thẩm quyền này – hiện đã có hơn 17.000 mục từ, từ các biến thể truyền thống của tên Séc đến những tên quốc tế mang màu sắc ngoại lai – đóng vai trò như thước đo chính thức cho các phòng hộ tịch (matrika) trên toàn quốc.

Chi phí cho một ý kiến thẩm định ngôn ngữ thường dao động từ 800 đến 1.500 CZK. ÚJČ đánh giá tính chuẩn xác về mặt ngôn ngữ của tên gọi cũng như sự tồn tại của nó trong các nền văn hóa khác, dù quyết định cuối cùng về việc ghi nhận tên vẫn thuộc về phòng hộ tịch địa phương.

Trong số những cái tên đặc biệt được khuyến nghị đăng ký chính thức trong năm 2025 có Malachiáš, Jera và Christoforos. Các tên trung tính về giới (gender-neutral) cũng đã được đưa vào danh mục tên gọi chính thức.

Theo bản cập nhật mới nhất của Bộ Nội vụ công bố cuối tháng 3, danh sách hiện bao gồm trên 4.000 tên nữ, hơn 3.000 tên nam và khoảng 4.000 tên trung tính về giới.

Nếu cả cha lẫn mẹ đều là công dân nước ngoài (thuộc hay không thuộc EU), hầu như mọi dạng tên và tên đệm được đề xuất đều sẽ được chấp nhận. Tuy nhiên, nếu tên trẻ không nằm trong danh sách tên và tên đệm được công nhận chính thức, cha mẹ có thể phải trải qua thêm một số bước thủ tục bổ sung.

Những thay đổi pháp lý gần đây

Bất chấp việc luật sửa đổi năm 2024 đã cho phép đăng ký các dạng tên gọi ở dạng thân mật, dạng “tên nhà” (diminutive), mức độ quan tâm trên thực tế lại khá hạn chế, theo phản ánh của các phòng hộ tịch.

Một vài cái tên như Mikeš hay Honzík đã xuất hiện trong sổ hộ tịch, song giới chức tại Praha và Hradec Králové cho biết phần lớn phụ huynh sau cùng vẫn chọn các dạng tên chuẩn mực.

Quá trình số hóa được kỳ vọng sẽ tiếp tục đơn giản hóa thủ tục.

Bộ Nội vụ dự kiến triển khai hệ thống điện tử “eMatrika” vào năm tới, nhằm tăng tốc trao đổi thông tin giữa các phòng hộ tịch và cung cấp dữ liệu tốt hơn về tần suất xuất hiện của các tên gọi “lạ” trên toàn quốc.

Dù ngày càng nhiều bậc cha mẹ nỗ lực vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống với những cái tên khác thường, theo số liệu của Cơ quan Thống kê Séc, những lựa chọn an toàn là Jakub và Eliška vẫn tiếp tục giữ vị trí các tên trẻ em phổ biến nhất tại Séc.

Theo Expats