Một nước vừa trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên chính thức tham gia chương trình máy bay chiến đấu hợp tác không người lái (CCA) của Mỹ, đồng thời tài trợ mua hai nguyên mẫu đầu tiên để tích hợp cùng tiêm kích F-35.

Bước đi chiến lược trong hợp tác quốc phòng

Theo thông báo từ Bộ Tư lệnh Không quân Mỹ, thỏa thuận hợp tác giữa Không quân Mỹ và Bộ Quốc phòng Hà Lan đã được chính thức hóa, nhằm thúc đẩy việc mua sắm các nguyên mẫu CCA. Hai bên hướng tới chiến lược chung là tăng khối lượng sức mạnh giá rẻ trên chiến trường, qua đó nâng cao khả năng răn đe và sẵn sàng đối phó với các đối thủ tiềm tàng.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương còn nhiều biến động, cho thấy Amsterdam vẫn đặt cược lớn vào hợp tác quân sự với Washington.

Chương trình hợp tác không chỉ dừng ở việc mua sắm, mà còn tập trung phát triển các công nghệ tự động hóa, kiến trúc mở và khả năng tương tác dữ liệu giữa các lực lượng. Điều này cho phép các hệ thống tác chiến của hai nước vận hành đồng bộ trong các chiến dịch liên hợp.

Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink nhấn mạnh rằng các cuộc xung đột trong tương lai sẽ được tiến hành với sự phối hợp chặt chẽ giữa đồng minh và đối tác. Việc thống nhất cách tiếp cận ngay từ đầu được kỳ vọng sẽ đảm bảo khả năng tương thích và tạo lợi thế chung trong kỷ nguyên phối hợp giữa con người và máy móc.

Trước đó, vào tháng 10/2025, Không quân Hoàng gia Hà Lan đã ký thư bày tỏ ý định tham gia chương trình, thể hiện tham vọng đẩy mạnh đổi mới và hợp tác trong lĩnh vực hệ thống không người lái.

“Cánh bay trung thành” - nhân tố thay đổi cục diện không chiến

Theo The EurAsian Times, chương trình CCA được khởi động từ năm 2023 dưới thời cựu Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall với mục tiêu triển khai số lượng lớn thiết bị bay không người lái có chi phí hợp lý, hoạt động song hành cùng máy bay có người lái. Những thiết bị này, thường được gọi là “cánh bay trung thành”, đóng vai trò như lực lượng nhân lên sức mạnh chiến đấu trong môi trường tác chiến phức tạp.

Một điểm đáng chú ý là chi phí của mỗi CCA chỉ dao động khoảng 25 - 35 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với tiêm kích F-35 Lightning II, vốn có giá từ 80 đến 115 triệu USD tùy biến thể. Sự kết hợp giữa nền tảng đắt tiền và các thiết bị giá rẻ, có thể chấp nhận tổn thất, được kỳ vọng sẽ tăng khả năng sống sót cho phi công cũng như hiệu quả nhiệm vụ.

Ở giai đoạn đầu, các CCA sẽ hoạt động như xe tải tên lửa trên không, bay đội hình với tiêm kích để tăng hỏa lực. Tuy nhiên, trong tương lai, chúng có thể đảm nhiệm thêm nhiều vai trò như trinh sát, tình báo, tác chiến điện tử và thậm chí thực hiện nhiệm vụ hoàn toàn tự động.

Không quân Mỹ đặt mục tiêu phát triển ít nhất 1.000 chiếc CCA để phối hợp cùng các tiêm kích thế hệ 5 như F-22 Raptor, F-35 Lightning II và cả nền tảng thế hệ 6 trong tương lai.

Hà Lan tăng sức mạnh cho phi đội F-35

Việc Hà Lan sở hữu tiêm kích F-35A giúp việc tích hợp CCA trở nên thuận lợi hơn. Khi đi vào vận hành, mỗi chiếc F-35 có thể được hỗ trợ bởi nhiều “cánh bay” không người lái, từ đó mở rộng đáng kể phạm vi cảm biến, hỏa lực và khả năng tác chiến mà không cần mua thêm nhiều máy bay có người lái đắt đỏ.

Với vai trò đối tác sớm, Hà Lan nhiều khả năng sẽ được tiếp cận sâu vào quá trình phát triển, từ dữ liệu đến khái niệm tác chiến. Điều này cho phép các kỹ sư và phi công nước này tham gia định hình chiến thuật, đặc biệt trong bối cảnh châu Âu ngày càng quan ngại về các mối đe dọa an ninh, trong đó Nga được xem là đối thủ chính.

Hai bên cũng sẽ triển khai huấn luyện và thử nghiệm chung tại đơn vị tác chiến thử nghiệm của Không quân Mỹ ở căn cứ Nellis, bang Nevada. Đây được coi là trung tâm phát triển học thuyết tác chiến cho CCA, nơi kết nối trực tiếp giữa nhà phát triển và lực lượng vận hành.

Cuộc đua công nghệ giữa các nguyên mẫu

Hiện Không quân Mỹ đã lựa chọn hai nguyên mẫu CCA bước vào giai đoạn thử nghiệm, gồm YFQ-42A do General Atomics phát triển và YFQ-44A của Anduril Industries. Hà Lan có thể lựa chọn một trong hai hoặc mua cả hai để đánh giá.

Cả hai thiết kế đều nhấn mạnh khả năng tàng hình, khoang vũ khí bên trong, vai trò không chiến bán tự động và khả năng sản xuất với chi phí hợp lý. Song song đó, Mỹ cũng thử nghiệm các hệ thống trí tuệ nhân tạo khác nhau nhằm nâng cao mức độ tự chủ của máy bay.

Theo kế hoạch, quyết định lựa chọn nguyên mẫu chính thức để sản xuất hàng loạt có thể được đưa ra vào cuối năm 2026. Ngân sách năm 2027 của Không quân Mỹ dự kiến dành gần 1 tỷ USD để khởi động sản xuất lô đầu tiên, cùng khoản đầu tư bổ sung cho các giai đoạn tiếp theo.

Trong khi đó, các kế hoạch cho giai đoạn phát triển tiếp theo - Increment 2 - cũng đang được hoàn thiện, với kỳ vọng tạo ra thế hệ CCA tiên tiến hơn, dù thông số cụ thể vẫn chưa được công bố.

Việc Hà Lan tham gia chương trình ngay từ giai đoạn đầu cho thấy quốc gia này đang đặt cược vào tương lai của không chiến, nơi các tiêm kích đắt tiền sẽ phối hợp chặt chẽ với các nền tảng không người lái chi phí thấp để tạo ra ưu thế chiến trường.

Theo baotintuc