Đề xuất người dưới 18 tuổi được hiến tạng khi có nguyện vọng và được đồng ý

Ngày 21-10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng, dự luật được sửa đổi, bổ sung những quy định mới nhằm khắc phục những khoảng trống của quy định hiện hành.

Mở rộng phạm vi đối tượng hiến tạng, thêm hành vi bị nghiêm cấm

Dự luật hoàn thiện nguyên tắc và hành vi bị nghiêm cấm khi bổ sung nguyên tắc về việc bảo đảm các yếu tố không bị cưỡng ép, bảo đảm lợi ích tốt nhất đối với trẻ em và người không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

Trong 8 hành vi bị nghiêm cấm, đáng chú ý là quy định cấm lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế, nuôi con nuôi để hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi trái quy định; lấy bộ phận cơ thể ở người sống từ đủ 18 tuổi đến dưới 25 tuổi để ghép cho người không phải là thành viên gia đình.

Trong các nội dung bổ sung, dự luật mở rộng nguồn hiến tạng gắn với kiểm soát chặt chẽ điều kiện người hiến. Đó là việc lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết đối với người đã được xác định là chết tuần hoàn. Người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn với điều kiện là đã đăng ký hiến, có nguyện vọng trước khi chết và được người đại diện đồng ý.

Dự thảo bổ sung các quy định cho phép người vợ được nhận tinh trùng của người chồng đã chết, chết não, chết tuần hoàn hoặc phôi của chính hai vợ chồng để sinh con; lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng của người dưới 18 tuổi để bảo tồn khả năng sinh sản.

Để ngăn chặn các hành vi trục lợi, dự thảo quy định người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người không phải thành viên trong gia đình phải từ đủ 25 tuổi trở lên; bổ sung quy định xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người được ghép; bảo đảm tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến và tư vấn lấy, ghép, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi.

Đánh giá kỹ tác động, nguy cơ bị lợi dụng

Trong báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu một chính sách mới được quan tâm, đó là quy định người dưới 18 tuổi hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác. Quy định này nhằm tạo thêm cơ hội cứu chữa cho người bệnh, nhất là đối với bệnh nhi cần mô, bộ phận cơ thể có kích thước, đặc điểm giải phẫu phù hợp, đồng thời tôn trọng nguyện vọng hiến tặng của người dưới 18 tuổi và gia đình.

Ủy ban ghi nhận mục đích nhân văn, nhân đạo của chính sách, song cho rằng người dưới 18 tuổi, nhất là trẻ em, là chủ thể được bảo vệ đặc biệt, do đó đề nghị tiếp tục đánh giá tác động kỹ lưỡng hệ lụy về tâm lý, đạo đức, xã hội.

Đặc biệt là những nguy cơ lợi dụng quan hệ phụ thuộc để tạo áp lực, cưỡng ép lấy mô, bộ phận cơ thể, trên cơ sở đó tiếp tục nghiên cứu các quy định chặt chẽ để bảo đảm ý nghĩa tốt đẹp của chính sách.

Cùng đó, dù tán thành quy định về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể ở người, nhưng Ủy ban đề nghị Chính phủ quy định thống nhất về nguyện vọng hiến trước khi chết là căn cứ hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chết tuần hoàn.

Tiếp tục rà soát, quy định rõ ràng, hợp lý các tiêu chí xác định thứ tự ưu tiên ghép bộ phận cơ thể người, đồng thời trong quá trình xây dựng văn bản quy định chi tiết, đặc biệt lưu ý cách thức tính điểm xác định ưu tiên, nghiên cứu triển khai thuật toán bảo đảm điều phối minh bạch, khách quan.

Sáng cùng ngày, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng có tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Tại tờ trình Chính phủ gửi Quốc hội nhấn mạnh dù có nhiều nỗ lực và đạt được những kết quả ban đầu đáng ghi nhận trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, song Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN, gây ra nhiều bệnh mãn tính và ảnh hưởng tới sức khỏe.

Điểm đáng chú ý của luật này là việc luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người đã bị cấm tại Nghị quyết số 173/2024 của Quốc hội, bổ sung nội dung này vào các hành vi bị nghiêm cấm.

Bán thuốc lá trên môi trường điện tử cũng bị cấm để ngăn chặn hành vi này do không kiểm soát được độ tuổi người mua thuốc lá. Cùng đó, sửa đổi quy định để kiểm soát đầu tư việc sản xuất thuốc lá và sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước.

(Theo Tuổi Trẻ)