Từ Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ đến các sân bay châu Âu, nhiều du khách Việt đang trải qua những ngày căng thẳng khi xung đột Trung Đông khiến không phận đóng mở liên tục.

Có đoàn phải lập "kịch bản rút lui" xuyên biên giới, có gia đình mất ba ngày liên tục tìm đường bay mới giữa lúc vé máy bay tăng giá từng giờ.

"Chỉ chậm một nhịp thôi có thể kẹt ở biên giới"

"Thấy máy bay bay qua, thỉnh thoảng nghe tiếng nổ từ xa nhưng không xác định được hướng chính xác, cả đoàn khá căng thẳng", chị Phí Thị Bích Ngọc, Giám đốc Nplus Adventure, nhớ lại những giờ phút khó quên khi đoàn đang ở Erbil, miền bắc Iraq, khi trao đổi với Tuổi Trẻ.

Chuyến đi lần này, theo chị Ngọc, vốn là hành trình khảo sát tuyến tour mới, kết hợp đưa một vài khách quen đi cùng ưa thích "đi ngược dòng" tới các vùng đất ít phổ biến trong du lịch đại chúng, để tìm hiểu sâu văn hóa, lịch sử, kiến trúc và cảnh quan.

Khi đang ở Erbil, đoàn nhận thông tin không phận đóng cửa do căng thẳng chiến sự Iran - Israel, kéo theo chuyến bay về Việt Nam bị hủy. "Trong tình huống đó, điều đầu tiên là phải báo an toàn", chị Ngọc nói và cho biết đã liên hệ Đại sứ quán Việt Nam, đồng thời gửi định vị để thông báo tình hình và xin tư vấn hỗ trợ.

Erbil là khu vực có sự hiện diện của lực lượng quân sự Mỹ nên đoàn được khuyến nghị rời đi để đảm bảo an toàn, di chuyển về Duhok, khu vực gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ và được đánh giá an toàn hơn. "Sau khi rời Erbil không lâu, chúng tôi nhận tin khu vực đó bị đánh bom", chị kể.

Tại Duhok, dựa trên hướng dẫn từ cơ quan chức năng và kinh nghiệm xử lý đoàn đường dài, chị Ngọc cho cả nhóm chạy "kịch bản rút lui" theo hướng sang Thổ Nhĩ Kỳ làm visa Thổ Nhĩ Kỳ online, mua vé máy bay từ sân bay Şırnak về Istanbul.

"Dù chưa chắc có thể qua được cửa khẩu, tôi vẫn mua vé trước vì dự đoán các chuyến bay sẽ nhanh chóng kín chỗ", chị Ngọc nói và cho biết đến nay đoàn đã làm thủ tục đường bộ sang Thổ Nhĩ Kỳ và an toàn ở Istanbul.

Tuy vậy hành trình rời Iraq không hề "thông thoáng". Nhiều du khách và người nước ngoài tại Iraq đổ dồn về các cửa khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ, khiến khu vực biên giới "đông nghẹt", trong khi các chuyến bay nội địa kín chỗ rất nhanh.

"Trong tình huống đó, mỗi quyết định phải rất nhanh và tỉnh táo. Chỉ cần chậm một nhịp thôi có thể đã bị kẹt lại ở biên giới", chị nói và khuyến nghị du khách nếu đi tới các khu vực nhạy cảm về địa chính trị cần chuẩn bị phương án dự phòng, tìm hiểu trước cửa thoát sang nước lân cận. Đặc biệt cần lưu sẵn thông tin đại sứ quán Việt Nam và các kênh chính thống, đồng thời giữ bình tĩnh để xử lý theo thứ tự ưu tiên an toàn, giấy tờ và đường di chuyển.

"Nếu không có đường thoát và phương án dự phòng, chúng tôi đã không khởi hành chuyến đi từ Việt Nam sang Iraq ngay từ đầu", chị Ngọc nói.

Càng do dự, càng tăng rủi ro và chi phí

Anh Nguyễn Đức Giang cho biết chuyến du lịch của nhóm ban đầu theo tuyến nhiều quốc gia châu Âu, nhưng khi thông tin đường bay bị gián đoạn xuất hiện, cả đoàn phải điều chỉnh kế hoạch di chuyển.

Theo anh Giang, do đoàn có người sắp hết hạn visa, buộc phải rời khỏi khu vực đúng thời hạn để tránh rơi vào tình trạng cư trú quá hạn. Trong khi đó, giá vé máy bay tăng nhanh, khiến nhiều du khách tiến thoái lưỡng nan: chốt sớm thì "xót tiền", chờ thêm thì nguy cơ tăng giá và
hết chỗ.

Do vậy đoàn đã chia thành hai nhóm. Nhóm còn thời hạn visa ở lại theo dõi và tìm chuyến bay mới. Nhóm sắp hết hạn visa phải nhanh chóng tìm điểm đến có thể nhập cảnh ngay để tạm thời lưu trú trong lúc chờ đường bay về. Sau một thời gian "săn" vé, nhóm anh Giang đặt được chuyến bay về nước với mức giá chưa tăng quá cao.

"Nếu chậm, giá vé có thể tăng rất cao", anh Giang nói.

Nhiều hành khách cho biết hành trình bay bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông khiến việc đổi vé, liên hệ hãng bay trở thành trải nghiệm "mướt mồ hôi". Trường hợp được anh B. chi sẻ trên mạng xã hội là một ví dụ. Chuyến bay của mẹ anh từ Phần Lan về Hà Nội ngày 28-2 bất ngờ bị hủy khi không phận Qatar đóng cửa, khiến hành trình về nước bị đảo lộn.

Theo anh B., vé máy bay được mua qua Qatar Airways nhưng chặng bay đầu do Finnair khai thác từ Helsinki. Vài giờ sau khi thông báo hủy chuyến, hãng đề xuất hành trình thay thế quá cảnh tại Tokyo Nhật Bản. Tuy nhiên chuyến bay sẽ hạ cánh tại Haneda rồi hành khách tự di chuyển sang Narita để bay tiếp. Vì mẹ đi một mình, lớn tuổi và không rành tiếng Anh nên gia đình anh B. buộc phải từ chối.

Trong khi đó visa của bà tại Phần Lan chỉ còn hiệu lực đến ngày 7-3, khiến gia đình càng thêm áp lực. Trong ba ngày liên tiếp, anh B. liên tục gọi tổng đài và kết nối hệ thống hỗ trợ trực tuyến của Qatar Airways để tìm phương án đổi chuyến nhưng việc liên lạc gặp nhiều khó khăn.

Cùng lúc giá vé từ Helsinki về Việt Nam tăng nhanh. Nhiều hành trình một chiều quá cảnh qua châu Á hoặc Trung Đông đã lên tới hàng nghìn euro, khiến gia đình phải tính đến khả năng mua vé mới. Bước ngoặt xảy ra khi anh B. quyết định liên hệ trực tiếp với hãng bay khai thác chặng bay đầu tiên là Finnair của Phần Lan.

Sau khoảng 30 phút chờ điện thoại, nhân viên hãng đề xuất hai lựa chọn bay ngay trong ngày quá cảnh tại Seoul hoặc bay ngày hôm sau quá cảnh tại Haneda trước khi tiếp tục về Hà Nội. Gia đình chọn phương án bay ngày hôm sau để hành khách có thêm thời gian chuẩn bị.

Chỉ sau khoảng một giờ trao đổi qua điện thoại, vé mới được xác nhận mà không phát sinh chi phí. "Ba ngày gần như chỉ lo tìm đường bay cho mẹ. Khi hãng xác nhận đổi chuyến, tôi mới thật sự thở phào", anh B. chia sẻ và cho biết mẹ anh đã về Việt Nam
an toàn.

Doanh nghiệp lữ hành ưu tiên an toàn, kích hoạt điều hành 24/7

Với các công ty du lịch, không gì nặng lòng hơn khi chiến sự bùng lên ở Trung Đông, còn du khách của mình vẫn mắc kẹt nơi xứ người, chưa thể trở về Việt Nam an toàn.
Bà Nguyễn Nguyệt Vân Khanh, Giám đốc Ban Tiếp thị truyền thông Vietravel, cho biết trước khi xung đột bùng phát, nhiều đoàn khách của công ty đang trong hành trình tại Dubai và Ai Cập. Đến ngày 4-3, toàn bộ du khách này đã trở về Việt Nam an toàn.
"Việc các đoàn khách trở về Việt Nam an toàn hôm nay là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Vietravel và các đối tác trong việc bảo vệ hành trình của du khách", bà Khanh nói.
Theo các doanh nghiệp lữ hành, những tình huống đứt gãy chuyến bay do bất ổn địa chính trị thường có "độ trễ" rất ngắn thông tin đóng, mở không phận thay đổi nhanh, ghế trống biến mất theo từng giờ. Vì vậy việc điều phối phải chuyển sang trạng thái khẩn cấp cập nhật liên tục, bố trí lưu trú an toàn, giữ liên lạc với gia đình du khách và quan trọng nhất là điều chỉnh đường bay, điểm trung chuyển để đưa khách về sớm nhất có thể.

Vé máy bay Việt Nam - châu Âu tăng vọt, nhiều chặng "cháy" ghế

Phi hành đoàn và hành khách tại sân bay Paris Charles-de-Gaulle (Pháp) - Ảnh: VNA

Không chỉ gây đảo lộn hành trình, biến động địa chính trị tại Trung Đông còn khiến thị trường vé máy bay giữa Việt Nam và châu Âu xáo trộn mạnh. Chỉ trong vài ngày, giá vé tăng vọt, nhiều chặng cạn ghế phổ thông, hành khách chỉ còn lựa chọn hạng thương gia với mức giá rất cao.
Theo cập nhật kế hoạch bay ngày 5-3 của Cục Hàng không Việt Nam, nhiều chuyến bay của các hãng có đường bay đi và đến Trung Đông tiếp tục bị ảnh hưởng. Qatar Airways hủy liên tiếp các chuyến chở khách từ Hà Nội đi Doha, gồm chuyến QR983 dự kiến khởi hành lúc 8h55 ngày 5-3, ảnh hưởng 233 hành khách; chuyến QR977 dự kiến khởi hành lúc 19h10 cùng ngày và chuyến QR985 dự kiến khởi hành lúc 1h45 ngày 6-3.
Etihad Airways cũng hủy hai chuyến bay từ Hà Nội đi Abu Dhabi, gồm EY433 dự kiến khởi hành lúc 7h40 ngày 5-3, ảnh hưởng 246 hành khách, và EY431 dự kiến khởi hành lúc 20h ngày 5-3, ảnh hưởng 270 hành khách. Turkish Airlines cũng tiếp tục duy trì các chuyến chở khách và hàng hóa giữa Hà Nội và Istanbul theo kế hoạch.
Khảo sát trên các hệ thống đặt chỗ cho thấy từ nay đến giữa tháng 3, vé một chiều từ Hà Nội, TP.HCM đi Paris, Frankfurt và nhiều điểm đến châu Âu tăng rõ rệt, nhất là với khách mua sát ngày. Trên một số đường bay thẳng của Vietnam Airlines, giá vé phổ thông một chiều đi Paris hoặc Frankfurt phổ biến từ 30 - 35 triệu đồng, nhiều ngày đã hết ghế phổ thông.
Ở chiều ngược lại, vé từ Frankfurt, Paris, London về Hà Nội, TP.HCM cũng tăng 20 - 45% so với vài ngày trước. Riêng chặng Frankfurt - Nội Bài, vé khứ hồi hạng phổ thông vốn phổ biến ở mức 800 - 1.100USD, nay tăng lên 1.200 - 1.600USD tùy ngày bay và hãng khai thác.
Không chỉ các hãng bay trực tiếp từ Việt Nam, nhiều hãng hàng không nước ngoài cũng ghi nhận tình trạng khan hiếm ghế phổ thông trên các tuyến nối châu Á - châu Âu. Trên hệ thống của Air China, China Southern Airlines hay Cathay Pacific, nhiều ngày tới gần như chỉ còn vé thương gia. Khi các hạng vé thấp bán hết, giá vé tự động bị đẩy lên nhóm cao nhất, khiến nhiều hành trình một chiều đội lên từ 60 - 130 triệu đồng.
Một số tuyến còn rơi vào tình trạng kín chỗ kéo dài. Cathay Pacific gần như hết ghế phổ thông trên chặng Hong Kong - London đến ngày 11-3. Qantas không còn vé phổ thông trên tuyến Sydney - London đến ngày 17-3. Thai Airways cũng ghi nhận chặng Bangkok - London gần như kín ghế trong nhiều ngày.
Theo các doanh nghiệp hàng không, nguyên nhân chính là bất ổn tại Trung Đông - khu vực vốn là trục trung chuyển quan trọng giữa châu Á và châu Âu. Khi một số không phận bị hạn chế hoặc đóng cửa, các hãng buộc phải bay vòng để đảm bảo an toàn, khiến thời gian khai thác kéo dài, chi phí tăng và năng lực cung ứng giảm mạnh.
Đại diện Vietnam Airlines cho biết việc đổi hướng bay khiến mỗi chuyến kéo dài thêm 60 - 90 phút, tiêu tốn thêm 6 - 9 tấn nhiên liệu mỗi chặng. Trong bối cảnh đó giá vé tăng và ghế trống khan hiếm là điều khó tránh khỏi. Hãng vẫn duy trì 12 đường bay thẳng giữa Việt Nam và châu Âu, kết nối Hà Nội, TP.HCM với Paris, Frankfurt, Munich, London, Matxcơva, Milan, Copenhagen và Amsterdam.

Theo Tuoitre