Các tổ chức công đoàn tại Séc không đồng tình với dự thảo luật về lao động nền tảng, tức hình thức làm việc chủ yếu của các tài xế và người giao hàng hoạt động theo giấy phép kinh doanh cá thể và nhận việc thông qua các ứng dụng.

Dự luật nhằm đưa các quy định mới của Liên minh châu Âu vào hệ thống pháp luật Séc, nhưng công đoàn cảnh báo rằng những thay đổi này đang góp phần hợp pháp hóa cái gọi là “švarcsystém” – hình thức lao động trá hình, khi người lao động làm việc như nhân viên nhưng được thuê dưới danh nghĩa là người kinh doanh cá thể. Tuy nhiên, Bộ Lao động khẳng định mục tiêu chỉ là điều chỉnh luật pháp cho phù hợp với thị trường lao động hiện đại.

Họ giao đồ ăn, chở hành khách và công việc được phân công thông qua các ứng dụng trên điện thoại. Theo các tổ chức công đoàn, hiện có hơn nửa triệu người ở Séc làm việc theo hình thức này. Sắp tới, loại hình lao động được gọi là “lao động nền tảng” sẽ được điều chỉnh bằng một đạo luật mới dựa trên chỉ thị của Liên minh châu Âu. Chủ tịch Liên đoàn Công đoàn Séc-Morava, Josef Středula, nhận định: “Điều đó sẽ không có gì đáng ngại nếu nó không kéo theo những hệ quả cực kỳ nghiêm trọng.”

Theo các công đoàn, dự luật có thể tạo điều kiện cho cái gọi là “švarcsystém” – tình trạng một người làm việc như nhân viên bình thường nhưng trên danh nghĩa lại là lao động tự kinh doanh (kinh doanh cá thể), nhằm né tránh các quy định của luật lao động và nghĩa vụ đóng bảo hiểm. Ông Středula nói: “Chúng tôi cho rằng điều này hoàn toàn điên rồ. Trên thực tế, đó là sự hợp pháp hóa kỹ thuật số của švarcsystém.” Luật sư Jan Černý giải thích thêm: “Những lao động nền tảng này sẽ không được hưởng kỳ nghỉ có lương, không được chủ sử dụng đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc và cũng không có chế độ nghỉ ốm được trả lương.”

Ngược lại, Bộ Lao động và Các vấn đề Xã hội khẳng định rằng không có nguy cơ hợp pháp hóa švarcsystém. Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka (ANO) phản bác: “Việc nói rằng dự luật này đi chệch khỏi Bộ luật Lao động theo bất kỳ cách nào là hoàn toàn vô lý. Những gì ông Středula nói là hoàn toàn vô lý. Cũng hoàn toàn vô lý khi suy đoán về động cơ của người sử dụng lao động đối với người lao động, trong khi việc chuyển đổi quy định này xuất phát từ Liên minh châu Âu.”

Người đứng đầu Hiệp hội Thương mại và Du lịch Séc, Tomáš Prouza, cũng chỉ trích các phát biểu của công đoàn. Theo ông, đề xuất của bộ trên thực tế sẽ khiến các quy định trở nên chặt chẽ hơn. “Ông Středula đang bịa đặt. Ông ấy không có bất kỳ lập luận thuyết phục nào và chỉ muốn gây hoang mang cho người dân. Việc họ thay đổi quan điểm vào phút chót, theo tôi, chỉ là nỗ lực để thu hút sự chú ý của truyền thông,” ông Prouza nói.

Nếu được thông qua theo đúng quy trình lập pháp, đạo luật này sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm sau. Những thay đổi chính bao gồm:

Định nghĩa mới về người lao động

Một số người hiện đang làm việc theo mã số kinh doanh cá nhân (IČO) hoặc thông qua ứng dụng có thể sẽ được coi là nhân viên chính thức. Nếu công việc của họ trên thực tế mang đặc điểm của một việc làm thông thường, chẳng hạn như phải tuân theo chỉ đạo cố định hoặc giờ làm việc cố định, doanh nghiệp sẽ phải ghi nhận họ là nhân viên. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đóng bảo hiểm cho họ, thanh toán chế độ nghỉ phép có lương và họ cũng sẽ được hưởng trợ cấp ốm đau.

Các ứng dụng phải minh bạch hơn

Các công ty sẽ phải giải thích rõ cách thức hoạt động của hệ thống hoặc thuật toán phân công công việc. Người lao động sẽ có quyền biết lý do vì sao họ được giao hoặc không được giao các đơn hàng, nhiệm vụ.

Chấm dứt việc “sa thải tự động”

Việc chấm dứt hợp tác sẽ không còn do máy tính tự động quyết định. Mỗi trường hợp đều phải được một con người xem xét và người lao động bị ảnh hưởng phải có cơ hội khiếu nại hoặc tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Tăng cường bảo vệ quyền riêng tư

Các công ty sẽ không được phép thu thập nhiều dữ liệu nhạy cảm hơn mức cần thiết. Đồng thời, họ sẽ có nghĩa vụ bảo vệ tốt hơn các dữ liệu cá nhân của người lao động.

(Theo TN Nova)