Những thay đổi được báo trước nhằm siết chặt điều kiện cư trú đối với người Ukraine cũng như người nước ngoài nói chung sẽ được giải quyết bằng một đạo luật duy nhất, theo chủ tịch SPD Tomio Okamura. Tuy nhiên, nhiều khả năng Hạ viện chỉ có thể thông qua luật này trong năm tới.

Dự luật dự kiến sẽ tăng cường kiểm soát việc những người tị nạn nhận trợ cấp có thực sự sinh sống trên lãnh thổ Séc hay không. Trong khi các biện pháp thắt chặt còn phải chờ, ngay thứ Hai tới chính phủ đã có thể bàn về một bước nới lỏng: người tị nạn tự chủ về tài chính nhiều khả năng sẽ lại được phép xin cư trú dài hạn với các điều kiện tương tự như do chính phủ Fiala đặt ra năm ngoái.

Theo ông Okamura, Bộ Nội vụ do Lubomír Metnar (ANO) lãnh đạo đã bắt đầu soạn thảo dự luật siết chặt chế độ cư trú của người nước ngoài. „Tại hội nghị lãnh đạo liên minh, bộ trưởng đã nhận nhiệm vụ trình dự thảo chậm nhất vào cuối tháng 5,“ ông Okamura nói với Novinky. Sau đó sẽ khởi động quy trình lập pháp, vốn trung bình kéo dài khoảng 11 tháng.

Về nguyên tắc, việc thông qua một đạo luật có thể diễn ra nhanh hơn nếu Hạ viện chấp thuận xử lý theo thủ tục rút gọn và thông qua ngay ở lần đọc đầu tiên. Tuy nhiên, để bác thủ tục rút gọn chỉ cần tối thiểu hai câu lạc bộ nghị sĩ hoặc 50 dân biểu phản đối. Như vậy, phe đối lập có thể dễ dàng chặn con đường “nhanh” này.

Trong kịch bản thông thường, luật mới có thể chỉ được Hạ viện thông qua trong năm tới; đồng thời vẫn còn câu hỏi từ thời điểm nào nó sẽ có hiệu lực. Trên đường đến hiệu lực, văn bản còn có thể bị Thượng viện hoặc Tổng thống làm chậm lại hay trả lại. Trong cương lĩnh 10 điểm trước bầu cử, SPD từng nêu rõ mục tiêu: „Không trợ cấp cho người nước ngoài và những người không thích nghi! Đưa tay giúp đỡ cho công dân tử tế. Rà soát quy chế cư trú của người Ukraine“.

Trợ cấp nhân đạo vẫn giữ, chỉ tính điều chỉnh

Ngay từ bây giờ đã rõ là khoản trợ cấp nhân đạo dành cho người tị nạn Ukraine sẽ không bị bãi bỏ. Cuối tháng 1, Bộ trưởng Lao động và Xã hội Aleš Juchelka (ANO) xác nhận điều này, dù ông không loại trừ khả năng điều chỉnh một số thông số, song việc xóa bỏ hoàn toàn chế độ trợ cấp là không nằm trong kế hoạch.

Novinky đã đặt câu hỏi với ông Okamura về nội dung cụ thể của cái gọi là „rà soát cư trú“ đối với toàn bộ người Ukraine. „Dự luật có hai tầng: thứ nhất là siết chặt điều kiện bảo hộ tạm thời cho người Ukraine tại Séc, thứ hai là siết chặt Luật cư trú của người nước ngoài,“ ông mô tả.

Với nhóm người Ukraine, trước mắt lãnh đạo SPD nói đến các thay đổi từng phần, có tính kỹ thuật. „Về hỗ trợ xã hội, chúng tôi sẽ yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn việc họ có thực sự lưu trú tại Cộng hòa Séc hay không,“ ông Okamura nêu. Mục tiêu là ngăn chặn tình trạng người tị nạn sống lâu dài tại Ukraine nhưng vẫn sang Séc định kỳ chỉ để lĩnh trợ cấp – những trường hợp như vậy đã được ghi nhận. Chủ tịch SPD đồng thời muốn giới hạn thời gian tối đa mà người tị nạn được phép ở ngoài lãnh thổ Séc.

Theo ông Okamura, cần phải siết chặt hơn nữa việc kiểm tra điều kiện tài sản của người nhận trợ cấp. Đối với người nước ngoài nói chung, SPD muốn tăng hình phạt tù cho các đối tượng tổ chức vượt biên (người đưa người qua biên giới trái phép) và mở rộng khả năng trục xuất tội phạm là người nước ngoài.

Trong khi các biện pháp siết chặt này còn phải chờ hàng tháng, một bước nới lỏng, hay nói đúng hơn là một „ưu đãi“ cho người tị nạn, có thể được chính phủ thông qua ngay vào thứ Hai. Nội các sẽ quyết định việc có khởi động thêm một đợt cấp các “quy chế cư trú dài hạn đặc biệt” hay không.

Quy chế này được chính phủ tiền nhiệm của Petr Fiala (ODS) cùng bộ trưởng Nội vụ khi đó là Vít Rakušan (STAN) đưa vào áp dụng. Những người tị nạn đáp ứng các điều kiện khắt khe – chẳng hạn mức thu nhập tối thiểu 440 nghìn korun/năm trước thuế – đã có thể xin loại cư trú dài hạn đặc biệt nói trên.

Nhờ đó, họ có được sự bảo đảm cư trú thêm 5 năm tại Séc và mở ra con đường tiến tới quy chế thường trú. Hiện chính phủ Andrej Babiš (ANO) dự định lặp lại việc cấp loại cư trú này. „Trên cơ sở sửa đổi nghị định, chính phủ cũng trong năm 2026 sẽ khởi động quy trình đăng ký cho người được bảo hộ tạm thời xin quy chế cư trú dài hạn đặc biệt, với các điều kiện tương tự như trong năm 2025,“ đoạn tài liệu kèm theo bản dự thảo nghị định nêu rõ theo văn phong hành chính.

Trong trường hợp này, không cần thông qua luật mà chỉ cần một nghị định của chính phủ, nên quyết định thuộc toàn quyền nội các. Novinky đã liên hệ hỏi chủ tịch SPD Tomio Okamura cũng như đảng này về cách bỏ phiếu của các bộ trưởng do SPD đề cử đối với nghị định nói trên, song đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi.

Theo Novinky