Giao lưu và tiếp xúc giữa người Việt và người Séc góp phần cải thiện mối quan hệ hai bên

Khoảng 80.000 người mang quốc tịch Việt Nam sinh sống tại Séc. Do đó, người Việt Nam là nhóm người nước ngoài đông thứ ba tại Cộng hòa Séc sau Slovakia và Ukraine. Từ trước đến nay, người Việt Nam tại Cộng hòa Séc chủ yếu được nhắc đến như một cộng đồng khép kín, không có mối quan tâm đến việc cởi mở quá nhiều với xã hội sở tại. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của Martina Hřebíčková và Sylvia Graf từ Phòng thí nghiệm Brno liên minh với Viện Tâm lý thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc cho thấy người Việt Nam hòa nhập rất tốt vào xã hội Séc và có mối quan hệ thân thiết với người dân sở tại và các dân tộc thiểu số khác.

Các nhà khoa học Martina Hřebíčková và Sylvie Graf từ Viện Tâm lý học của Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc đã nghiên cứu mối quan hệ giữa các nhóm người trong một thời gian dài. Tâm lý học của các mối quan hệ giữa các nhóm người phụ thuộc vào cách mọi người hành động, suy nghĩ và đánh giá bản thân và những mối quan hệ với các nhóm xã hội nhất định như dân tộc, tôn giáo hoặc quốc tịch của họ.

“Trong các dự án trước đây, chúng tôi tập trung vào định kiến ​​quốc gia và liên hệ giữa các nhóm của những người từ năm quốc gia Trung Âu. Chúng tôi đã hoàn thiện nghiên cứu và xuất bản chúng trên các tạp chí quốc tế được công nhận và một chuyên khảo khoa học đã giành được Giải thưởng của Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc và Viện Hàn lâm Khoa học Slovakia. Sau đó, chúng tôi quyết định dừng sự so sánh quốc tế và tập trung vào các vấn đề xã hội cấp bách hơn nữa – mối quan hệ giữa xã hội đa số và xã hội thiểu số sống trên cùng một lãnh thổ. Chúng tôi tập trung sự chú ý vào nhóm thiểu số nước ngoài lớn thứ ba ở Cộng hòa Séc – cộng đồng người Việt Nam “, Martina Hřebíčková tóm tắt phương thức cô và các đồng nghiệp thực hiện một dự án thành công do Cơ quan tài trợ của Cộng hòa Séc hỗ trợ.

Các nhà nghiên cứu muốn hiểu mối liên hệ giữa đa số xã hội và thiểu số và các chiến lược tiếp biến văn hóa của họ. Tiếp biến văn hóa bao gồm những thay đổi về tâm lý xã hội dẫn đến sự thích nghi của các cá nhân với một môi trường mà những người có trình độ văn hóa khác nhau cùng gặp gỡ. Các chiến lược tiếp biến văn hóa mô tả mức độ mà mọi người muốn giữ lại nền văn hóa của riêng mình và chấp nhận những ảnh hưởng từ các nền văn hóa khác. Bởi vì sự tiếp biến văn hóa xảy ra sau những tương tác với những người từ các nhóm xã hội khác, sự tiếp xúc giữa các nhóm này có thể ảnh hưởng đến các chiến lược tiếp biến văn hóa ưa thích của các thành viên của cả thiểu số xã hội và đa số.

“Hơn nữa, chúng tôi quan tâm đến việc liệu các chiến lược tiếp biến văn hóa được ưa chuộng- tức là niềm tin của mọi người về việc mong muốn giữ nền văn hóa của riêng mình hay tiếp nhận các yếu tố của nền văn hóa khác – có liên quan đến hành vi đối với các thành viên của nhóm xã hội khác và ủng hộ quyền của người thiểu số hay không. Cụ thể, chúng tôi đã kiểm tra xem liệu sự tiếp biến văn hóa có cho thấy sự sẵn sàng hỗ trợ tinh thần phát triển của các thành viên của nhóm khác hay quyền của người thiểu số, ví dụ như dưới hình thức kiến ​​nghị hoặc biểu tình cho quyền của người Việt gốc Séc “, Martina Hřebíčková giải thích.

Người Việt Nam hòa nhập rất tốt vào xã hội Séc, không giống như các dân tộc thiểu số khác ở Séc, họ có bạn bè và có quan hệ mật thiết với xã hội đa số. Do hiểu biết về tiếng Séc, các thành viên thuộc thế hệ thứ hai nói riêng có triển vọng tốt để có được nền giáo dục và tìm được việc làm phù hợp. Đây là một tin vui cho cả xã hội đa số và cộng đồng thiểu số Việt Nam.

Mặc dù theo bà, khó khăn nhất trong quá trình thực hiện dự án là duy trì đủ số lượng người trả lời trong ba đợt thu thập dữ liệu, nghiên cứu đã mang lại kết quả thú vị: “Đối với những người Việt Nam được hỏi, chúng tôi nhận thấy mối liên hệ tích cực trong quá trình giao lưu và tiếp xúc với những người dân khác của xã hội đa số và người Việt Nam thích tiếp nhận các yếu tố văn hóa Séc.

Chính sự tích cực trong giao lưu, trải nghiệm và tiếp xúc của người Séc gốc Việt với người Séc và các dân tộc thiểu số khác càng thường xuyên thì họ càng sẵn sàng tiếp nhận các yếu tố của văn hóa Séc, ví dụ như ngôn ngữ hoặc lối sống đặc trưng của xã hội Séc. Tiếp xúc tích cực với các thành viên của xã hội sở tại cũng góp phần làm cho người Việt ở Séc có xu hướng ứng xử tốt hơn với các thành viên của xã hội sở tại. Chúng tôi đã rất ngạc nhiên về điều này.

Kết quả song song thu được trong quá trình thực hiện dự án đó là do sự giao lưu tiếp nhận văn hóa của dân tộc thiểu số Việt Nam với người dân và xã hội Séc cho thấy sự tích cực, chủ động trong cả những hành động của họ. Cụ thể, những trải nghiệm tích cực của các thành viên xã hội sở tại với người Việt Nam dự đoán họ sẵn sàng hỗ trợ các hoạt động kinh doanh của họ, chẳng hạn bằng cách ghé thăm các cửa hàng và nhà hàng của họ.

Ngược lại, sự giao lưu tiếp xúc tiêu cực của người dân sở tại với người Việt Nam được phản ánh trong việc họ sau đó miễn cưỡng ủng hộ quyền của người Việt thiểu số tại Cộng hòa Séc và chấp nhận các yếu tố văn hóa Việt Nam. Tuy nhiên, điều đáng mừng là sự đánh giá của người Séc về những tiêu cực đối với người Việt Nam ít hơn và người Séc vẫn đánh giá cao hơn về nhiều mặt tích cực. “Các kết luận này nhấn mạnh lợi ích của các tương tác tích cực giữa người dân sở tại đa số và thiểu số có tác động trực tiếp trong các can thiệp nhằm cải thiện quan hệ giữa các nhóm. Các can thiệp mang lại cơ hội trải nghiệm tích cực giữ người dân của các nhóm xã hội khác nhau và do đó góp phần cải thiện mối quan hệ giữa các nhóm xã hội khác nhau hiệu quả hơn.

Trong thực tế, việc tổ chức các sự kiện văn hóa thể hiện, quảng bá những nét đặc trưng văn hóa của các dân tộc thiểu số trong xã hội cũng là 1 phương pháp “Sylvie Graf cho biết thêm. Trước đây, chưa có sự thống nhất về việc liệu nên để dân tộc thiểu số hoàn toàn hòa nhập với xã hội đa số và bỏ qua văn hóa gốc của họ hay bắt dân tộc thiểu số cố gắng thích nghi, nhưng đồng thời duy trì văn hóa nguồn cội. Nghiên cứu gần đây cho thấy những người thuộc các nhóm thiểu số khác nhau thành công và hài lòng hơn khi họ sử dụng cách thức thứ hai. “Có nghĩa là việc kết hợp và chịu ảnh hưởng của cả hai nền văn hóa có vẻ thuận lợi hơn.

Nghiên cứu của chúng tôi và quốc tế cho thấy rõ rằng yếu tố quan trọng nhất trong quá trình tiếp biến văn hóa là kiến ​​thức về ngôn ngữ. Đàn ông và phụ nữ Việt Nam sống tại Cộng hòa Séc có thể xây dựng, phát triển và duy trì mối quan hệ với văn hóa và truyền thống Việt Nam, đặc biệt nếu họ có trình độ tiếng Việt tốt”. Do khó khăn trong việc thu thập dữ liệu theo chiều sâu về đàn ông và phụ nữ Việt Nam ở Séc, các nhà nghiên cứu chỉ có thể hoàn thành nghiên cứu trong một dự án tiếp theo, với sự hỗ trợ của GAČR, hiện đang được thực hiện.

Nhóm nghiên cứu thuộc Phòng thí nghiệm Brno và liên minh các nhà khoa học tại PSÚ của Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc, được thành lập bởi các nhà khoa học nữ vào năm 2014. “Chúng tôi hiện có các đồng nghiệp trẻ và năng động trong nhóm nghiên cứu, các chuyên gia tiên tiến phân tích dữ liệu sâu hơn mà chúng tôi có thể chiêu mộ nhờ sự hỗ trợ của GAČR. Hợp tác liên minh rất thành công đối với chúng tôi – công việc của chúng tôi hiệu quả hơn và kết quả của nó cũng đa dạng, phong phú và hợp lệ hơn nhờ các quan điểm chuyên môn khác nhau”, Sylvie Graf nói.

Nhóm nghiên cứu của Phòng thí nghiệm Brno về các quá trình liên minh đã phản ứng linh hoạt với đại dịch Covid-19 và do Tibor Žingora dẫn đầu, đã chuẩn bị một nghiên cứu quốc tế về thái độ của xã hội sở tại với người nhập cư trong đại dịch. Người ta biết rằng chính trong thời kỳ khủng hoảng, thái độ đối với người thiểu số và người nhập cư có thể xấu đi. Chúng tôi đã chuẩn bị một nghiên cứu trong khoảng thời gian sáu tháng kể từ khi bắt đầu đại dịch và bởi vì nhóm của chúng tôi là quốc tế, chúng tôi đã quản lý để thực hiện nghiên cứu ở 6 quốc gia châu Âu. Tin tức tích cực và lạc quan là thái độ đối với người di cư ở 6 quốc gia châu Âu không xấu đi ngay cả khi bắt đầu đại dịch.

Tiến sĩ Martina Hřebíčková, Ph.D., DSc., Là nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Tâm lý học của Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc. Chuyên môn chính của cô là mô hình 5 yếu tố về tính cách và phương pháp xác định tính cách. Việc này cũng giúp kiểm tra nhận thức xã hội, định kiến ​​quốc gia và sự tiếp biến văn hóa. Cô từng tham gia Ủy ban Điều hành của Hiệp hội Tâm lý Nhân cách Châu Âu, và hiện là biên tập viên của tạp chí Khoa học Nhân cách.

Tiến sĩ. M.Sc. Sylvie Graf, Ph.D., là nhà nghiên cứu cấp cao tại Phòng thí nghiệm Brno về các quá trình liên nhóm tại Viện Tâm lý học của Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc. Thông qua nghiên cứu của mình, Bà muốn cải thiện mối quan hệ giữa những người thuộc các nhóm xã hội khác nhau, như từ các dân tộc thiểu số hoặc có quốc tịch trong xã hội. Bà là một chuyên gia được quốc tế công nhận về giảm thiểu định kiến ​​và phân biệt đối xử bằng cách sử dụng liên hệ giữa các nhóm, ngôn ngữ nhóm và các phương tiện thông tin đại chúng.

(BBT Tamdamedia dịch nguồn GAČR)