Hạ viện CH Séc ngày 15/7 đã thông qua việc khôi phục hệ thống hóa đơn điện tử EET. Theo kế hoạch, phiên bản mới của cơ chế này sẽ được áp dụng trở lại từ đầu năm 2027. Liên minh cầm quyền gồm ANO, SPD và Motoristé kỳ vọng EET sẽ giúp siết chặt thu thuế, hạn chế kinh tế ngầm và tạo môi trường kinh doanh công bằng hơn, trong khi phe đối lập cho rằng hệ thống này chỉ làm tăng gánh nặng cho doanh nghiệp và lợi ích thực tế đang bị thổi phồng.

Phát biểu trước Hạ viện, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) nhấn mạnh phiên bản mới của hệ thống sẽ đơn giản hơn đáng kể so với trước đây.

“EET 2.0 là một hệ thống ghi nhận doanh thu hiện đại, đơn giản hơn rất nhiều, giúp hạn chế nền kinh tế ngầm, đảm bảo việc thu thuế công bằng hơn và tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng hơn tại đất nước này,” bà Schillerová tuyên bố.

ODS phản đối, cho rằng EET là luật “xấu và không cần thiết”
Dự luật vấp phải chỉ trích mạnh từ đảng Dân chủ Công dân (ODS). Đảng này nhắc lại rằng chính phủ của họ từng hủy bỏ EET từ năm 2023, sau khi hệ thống bị tạm dừng trong giai đoạn đại dịch COVID-19.

Theo ODS, chính phủ hiện nay đang nhìn doanh nhân như những đối tượng có khả năng gian lận thuế, còn hệ thống mới sẽ tạo thêm gánh nặng hành chính, đặc biệt cho các hộ kinh doanh nhỏ.

Phó Chủ tịch Hạ viện Jan Skopeček (ODS) nói: “Tôi cho rằng đạo luật này là sai lầm, nhưng trước hết là không cần thiết.”

Ông Skopeček cho rằng cơ quan thuế hiện đã có đủ công cụ để kiểm tra việc nộp thuế. Ông cũng chỉ ra xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng tăng, vốn để lại dấu vết điện tử mà doanh nghiệp không thể phủ nhận.

Phe đối lập nghi ngờ con số tăng thu 14 tỷ korun mỗi năm
Chính phủ ước tính EET có thể mang lại thêm khoảng 14 tỷ korun mỗi năm cho ngân sách công. Tuy nhiên, phe đối lập cho rằng dự báo này quá lạc quan.

Bà Lucie Sedmihradská, đại diện câu lạc bộ nghị sĩ đối lập STAN, cho biết đảng của bà ủng hộ các công cụ giúp nhà nước thu thuế hiệu quả hơn, nhưng không thể ủng hộ bản dự luật hiện nay.

“Chúng tôi ủng hộ những công cụ giúp nhà nước thu thuế hiệu quả hơn,” bà nói. Tuy nhiên, theo bà, dự luật đi kèm quá nhiều ngoại lệ, ưu đãi và giảm trừ thuế, khiến khoản thu kỳ vọng từ EET bị giảm đi.

“Thuế không nên bị biến thành công cụ cho những món quà chính trị,” bà nhấn mạnh.

EET mới bớt thủ tục hơn, nhưng sẽ ghi nhận cả thanh toán không tiền mặt
Chính phủ cam kết EET phiên bản mới sẽ giảm nghĩa vụ cho doanh nghiệp và có chi phí thấp hơn so với mô hình trước đại dịch.

Theo quy định mới, hệ thống sẽ không còn yêu cầu in hóa đơn như trước. Tuy nhiên, doanh nghiệp sẽ phải ghi nhận cả các khoản thanh toán không dùng tiền mặt.

Ở chiều ngược lại, người kinh doanh cá thể (OSVČ) thuộc bậc 1 của chế độ thuế khoán, với thu nhập hằng năm dưới 1 triệu korun, sẽ không phải ghi nhận doanh thu trong hệ thống EET.

Chuyên gia cảnh báo nguy cơ suy yếu khả năng kiểm soát
Một số chuyên gia cho rằng việc đơn giản hóa hệ thống có thể làm giảm hiệu quả giám sát.

Ông Miloslav Rut, đối tác của nhóm tư vấn Moore Czech Republic, cảnh báo rằng EET 2.0 đang làm suy yếu chức năng kiểm tra cốt lõi của hệ thống.

“EET 2.0 tuy hứa hẹn ít thủ tục hành chính hơn, nhưng việc loại bỏ mã tài chính và mở rộng chế độ ngoại tuyến lại khiến hệ thống mất đi điều cốt lõi, đó là khả năng xác minh ngay lập tức rằng hóa đơn đã phát hành thực sự được gửi vào hệ thống. Khoảng trống thời gian phát sinh từ đó mở ra không gian cho việc thao túng doanh thu và làm gia tăng kinh tế ngầm,” ông nói.

Theo ông Rut, EET có ý nghĩa lớn nhất đối với các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, nơi thường thiếu những cơ chế kiểm tra khác.

“Chính vì thế, việc loại trừ những người kinh doanh theo chế độ thuế khoán là điều gây tranh cãi. Đơn giản hóa không thể đồng nghĩa với việc nhà nước đánh mất khả năng giám sát tính công bằng của thị trường và việc thu thuế đúng quy định,” ông nói thêm.

Nhiều điểm bất hợp lý trong áp dụng thực tế
Ông Lukáš Urban, chuyên gia số hóa của tập đoàn Piano, cũng lưu ý đến một loạt vấn đề thực tiễn mà dự luật có thể tạo ra.

Theo ông, luật mới dẫn đến nhiều khác biệt thiếu logic. Ví dụ, một tiệc cưới thanh toán bằng thẻ sẽ phải ghi nhận doanh thu vào EET, trong khi cùng dịch vụ đó nếu thanh toán bằng hóa đơn lại không bị áp dụng.

Ông Urban cũng cho rằng quy định miễn thuế đối với tiền boa có vấn đề, khi mức trần 7% được tính cho toàn bộ mã số doanh nghiệp, chứ không phải cho từng cơ sở kinh doanh riêng lẻ.

Ngoài ra, chế độ thuế khác nhau còn có thể áp dụng ngay trong cùng một khách sạn: tiền boa cho nhân viên phục vụ nhà hàng sẽ được miễn thuế, trong khi tiền tip cho nhân viên buồng phòng vẫn phải chịu thuế.

Đi kèm loạt thay đổi thuế, từ tiền boa đến “học phí mẫu giáo”
Dự luật nay sẽ được chuyển lên Thượng viện, sau đó trình Tổng thống Petr Pavel ký ban hành.

Theo kế hoạch, EET mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Tháng đầu tiên sẽ được vận hành theo chế độ thử nghiệm.

Ngoài việc khôi phục hệ thống hóa đơn điện tử, dự luật còn bao gồm nhiều thay đổi quan trọng về thuế. Trong đó có việc khôi phục một số ưu đãi thuế từng bị chính phủ trước của Thủ tướng Petr Fiala (ODS) bãi bỏ, giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với đồ uống không cồn phục vụ tại nhà hàng, và miễn thuế thu nhập đối với tiền boa ở mức tối đa 7% doanh thu.

Dự luật cũng khôi phục lại khoản giảm trừ thuế được gọi là “školkovné”, tức ưu đãi thuế dành cho chi phí gửi trẻ tại trường mẫu giáo.

Theo Novinky