Hàng trăm thi thể được quy tập sau trận lũ quét và sạt lở đất kinh hoàng ở Nepal đang đặt chính quyền nước này trước một thách thức lớn không kém công tác tìm kiếm cứu nạn, đó là xác định danh tính để bàn giao cho thân nhân.

Thách thức khi thi thể biến dạng và phân hủy
Sức tàn phá của lũ quét và sạt lở đất khiến cơ thể nạn nhân tổn thương nghiêm trọng. Nước lũ cuốn nạn nhân đi xa, trong khi đất đá và bùn lầy gây đa chấn thương và vùi lấp thi thể.

Đáng lo ngại hơn là quá trình phân hủy diễn ra nhanh chóng, nhất là khi số lượng tử thi vượt quá năng lực bảo quản của cơ quan chức năng sở tại, theo báo Kathmandu Post.

Tại Nepal, quy mô thảm họa đã khiến hệ thống nhà xác và các cơ sở tập kết tạm thời nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải. Chỉ tính riêng tại quận Chitwan, hàng trăm thi thể đã được quy tập, vượt xa giới hạn tiếp nhận của các bệnh viện địa phương.

Thực trạng này đặt ra một bài toán cấp bách là lực lượng chức năng phải xử lý tử thi nhằm đảm bảo an toàn dịch tễ trong điều kiện bảo quản hạn hẹp, song tuyệt đối không được đánh mất cơ hội xác minh danh tính nạn nhân.
Trong những trường hợp bất khả thi về nhận dạng bằng mắt thường, các chuyên gia pháp y buộc phải dựa vào phân tích ADN.

Hiện tại, Nepal đang khẩn trương thu thập mẫu sinh phẩm từ các thi thể vô danh. Nguồn dữ liệu này sau đó sẽ được đối khớp với mẫu ADN của thân nhân những người mất tích.

Nhằm hỗ trợ tiến trình này, Ấn Độ đã phái cử một đội ngũ gồm 10 chuyên gia thuộc Đại học Khoa học pháp y quốc gia sang Nepal tham gia công tác nhận dạng nạn nhân thảm họa.

Có quy chuẩn quốc tế
Trên thực tế, nhằm ứng phó với các sự cố gây thương vong hàng loạt, Tổ chức Cảnh sát Hình sự quốc tế (INTERPOL) đã ban hành Bộ tiêu chuẩn về nhận dạng nạn nhân thảm họa (DVI).

Đây là quy trình pháp y chuyên biệt được áp dụng trên toàn cầu nhằm xác minh danh tính người đã khuất, bất luận nguyên nhân thảm họa là thiên tai hay nhân tai.

Theo INTERPOL, việc định danh nạn nhân trong các thảm họa quy mô lớn hiếm khi có thể thực hiện thông qua nhận dạng bằng mắt thường.

Thay vào đó, việc đối khớp dấu vân tay, hồ sơ nha khoa pháp y hoặc mẫu phân tích ADN là thủ tục bắt buộc để đưa ra kết luận nhận dạng chính xác và mang tính pháp lý.

Quy trình DVI chuẩn được INTERPOL quy định nghiêm ngặt qua 4 giai đoạn.

Đầu tiên là khám nghiệm hiện trường, trong đó lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập thi thể và thu hồi những vật dụng, di vật liên quan.

Tiếp theo là thu thập dữ liệu sau khi chết (PM). Các chuyên gia khám nghiệm thi thể để ghi nhận dấu vân tay, hồ sơ nha khoa, ADN cùng những đặc điểm có giá trị nhận dạng như hình xăm, sẹo hoặc thiết bị y tế cấy ghép.

Song song đó là thu thập dữ liệu trước khi chết (AM). Cơ quan chức năng làm việc với gia đình người mất tích để thu thập những thông tin có thể đối chiếu, chẳng hạn ADN từ đồ dùng cá nhân, hồ sơ nha khoa, dấu vân tay hoặc hồ sơ y tế.

Cuối cùng là đối chiếu dữ liệu (Reconciliation). Các chuyên gia so sánh thông tin AM và PM để xác định liệu một thi thể có phải là người mất tích hay không. Kết luận được đưa ra dựa trên những bằng chứng nhận dạng có giá trị pháp y và phải đảm bảo không có thông tin mâu thuẫn.

INTERPOL quy định rõ rằng trong suốt quá trình nhận dạng, các lực lượng DVI phải thao tác với thi hài nạn nhân bằng sự cẩn trọng và tôn nghiêm tuyệt đối. Quá trình làm việc cần đảm bảo tính minh bạch nhằm cập nhật thông tin đầy đủ, kịp thời cho thân nhân.

Quá trình nhận dạng có thể kéo dài tùy vào số lượng thi thể, tình trạng thi thể và điều kiện hiện trường. Dù vậy quy trình này không thể bị thúc ép rút ngắn, mà đòi hỏi các chuyên gia phải thực hiện từng bước cẩn trọng theo quy trình của INTERPOL để bảo đảm xác định chính xác danh tính nạn nhân.

Theo Tuoitre