Hàng trăm người Đức Sudeten cùng nhiều cư dân Brno nói tiếng Séc đã ngồi quanh một chiếc bàn dài đặt giữa trung tâm thành phố, tại quảng trường Moravské náměstí. 

Chương trình ngày thứ Sáu trong khuôn khổ đại hội của Hội đồng hương Sudeten Đức tiếp tục diễn ra tại đây bằng một lễ hội láng giềng và tiệc ngoài trời. Trong trang phục dân gian, các vị khách đến từ Đức biểu diễn âm nhạc và các điệu múa truyền thống gần khu vực từng là vị trí của Tòa nhà Đức. Những người phản đối đại hội cũng có mặt, trong đó có nghị sĩ Jindřich Rajchl phát biểu đại diện.

Sự kiện mang tên “Bữa tiệc Brno cùng ngồi một bàn” được tổ chức dưới chân bức tượng nổi tiếng của bá tước Jošt. Chiếc bàn dài được bày ra như một biểu tượng, kéo từ công viên trên quảng trường Moravské náměstí tới tận chân tượng ngựa của Jošt.

“Chúng tôi gọi đây là bữa trưa của tình hữu nghị,” Chủ tịch Hội đồng hương Sudeten Đức (SL) Bernd Posselt nói với iDNES.cz.

Tại sự kiện, khách tham dự được phục vụ xúc xích, bia và rượu vang Morava. Trên sân khấu, các đoàn văn nghệ dân gian đang tập dượt. Một số người Đức và khách tham dự thường xuyên bắt chuyện với nhóm biểu tình - những người chủ yếu đứng yên hoặc đọc tên những người đã ngã xuống trong chiến tranh. Tuy nhiên, hai bên phần lớn không tìm được tiếng nói chung, và các cuộc tranh luận thường kết thúc bằng những lời xúc phạm.

Ban tổ chức nói về đối thoại, người phản đối vẫn cảnh giác
Theo ban tổ chức, khi con người cùng chia sẻ không gian, món ăn và âm nhạc, họ có thể thấu hiểu nhau hơn, kể cả trong những vấn đề vốn không hề dễ dàng. Dự kiến cũng sẽ có mặt tại đây nhiều nhân vật đã nhiều năm nỗ lực thúc đẩy đối thoại giữa người Séc và người Đức.

“Ngay từ thập niên 1990, chúng tôi đã tổ chức các buổi hội thảo và thuyết trình, nơi những người trẻ Séc và Đức bắt đầu xích lại gần nhau hơn qua chủ đề này. Đó là những cuộc gặp giữa sinh viên và các nhân chứng lịch sử, và từ đó đã cho thấy rằng điều quan trọng nhất là phải hướng tới tương lai,” một người tham gia đến từ Cheb cho biết. “Chúng tôi từng nghĩ rằng chủ đề các sắc lệnh Beneš đã là chuyện của quá khứ,” người này nói thêm. Ông là hậu duệ của những người Đức Sudeten từng bị trục xuất khỏi vùng Cheb.

Sự kiện diễn ra không xa khu Tòa nhà Đức, từng là trung tâm sinh hoạt xã hội của cộng đồng người Đức ở Brno. Tuy nhiên, trong thời kỳ Đức Quốc xã chiếm đóng, nơi này lại trở thành trụ sở của lực lượng phát xít. Vì vậy, đối với cư dân Séc, nó trở thành biểu tượng của thời kỳ chiếm đóng và đã bị phá dỡ vào tháng 8/1945.

Người dân và người biểu tình đối đầu quan điểm
Bà Radmila Sedláčková từ thành phố Náchod đã tới Brno cùng chồng trong suốt cuối tuần. Bà dự định tham dự nhiều buổi thuyết trình cũng như cuộc hành hương hòa giải. Bà chủ động bắt chuyện với những người biểu tình và cố gắng phản biện quan điểm của họ. Trong một đoạn ghi âm, bà cho biết chính gia đình mình trước đây cũng từng ủng hộ tư tưởng phát xít. Tuy nhiên, điều mà bà trách gia đình nhiều nhất là họ không bao giờ nói về quá khứ, luôn che giấu mọi chuyện và né tránh đối thoại.

“Nỗ lực tìm ra tiếng nói chung - đó mới là điều giúp các mối quan hệ được cải thiện. Cần phải nói chuyện với nhau, nếu không ai cũng sẽ ở thế đối đầu,” bà nói.

Trên quảng trường trước trụ sở Tòa án Hành chính Tối cao, một nhóm phản đối khác cũng có mặt với cờ Séc, cờ Morava và biểu ngữ chống lại việc “phá bỏ” các sắc lệnh Beneš. Một người phụ nữ mang theo cờ đỏ cũng xuất hiện tại đây.

Trong khi đó, “Rào chắn câm lặng” - cuộc biểu tình buổi sáng từng bị ban tổ chức tháo dỡ tại khu triển lãm Brno - đã được dựng lại tại quảng trường Svobody.

Cuộc biểu tình này sau đó tiếp tục diễn ra tại quảng trường chính của Brno với khoảng 150 người tham gia, lắng nghe việc đọc tên những người đã ngã xuống trong thời kỳ Đức Quốc xã chiếm đóng.

Ông Rajchl: đại hội này không nên diễn ra
Tại cuộc biểu tình đã được thông báo trước ở quảng trường chính của Brno, nghị sĩ Jindřich Rajchl (đảng PRO) cũng đã phát biểu.

“Tôi tin rằng tổ chức này không có lý do gì để có mặt ở đây. Họ không mang lại hòa giải, mà trái lại còn khiến chúng ta xa rời nó hơn. Họ đã khơi lại những vết thương vốn đã liền sẹo,” ông tuyên bố.

Tuy nhiên, ông cũng trấn an những người ủng hộ mình rằng không nên nghĩ tới các hành động gây hấn.

Cảnh sát kiểm tra biểu ngữ có ký hiệu gợi nhớ tới chữ thập ngoặc
Vào khoảng 14 giờ, lực lượng cảnh sát đô thị nhận được tin báo qua đường dây 156 về việc có một người đàn ông đi lại quanh tượng Jošt với tấm biểu ngữ mang tên thủ lĩnh người Đức Sudeten là Posselt, nhưng thay vì hai chữ cái “s” trong họ, người này lại vẽ hai hình chữ thập ngoặc - biểu tượng của chủ nghĩa phát xít.

“Theo thỏa thuận, chúng tôi đã chuyển thông tin này cho cảnh sát quốc gia, lực lượng đang có mặt tại hiện trường,” người phát ngôn cảnh sát thành phố Jakub Ghanem xác nhận.

Người phát ngôn cảnh sát Nam Morava Pavel Šváb cho biết thêm: “Chúng tôi đã xác minh danh tính của người đàn ông mang biểu ngữ. Theo thông tin ban đầu, trong hình thức hiện tại, hành vi này có thể chưa cấu thành vi phạm pháp luật, tuy nhiên chúng tôi vẫn đang tiếp tục làm rõ tình huống.”

Chương trình kéo dài đến chiều, sau đó diễu hành tới Besední dům
Thủ lĩnh SL Bernd Posselt cũng có mặt tại sự kiện, song ông không dự kiến phát biểu mà chỉ trò chuyện với những người tham dự khác. Trong số những người có mặt còn có cựu Bộ trưởng Giáo dục Mikuláš Bek và nhà văn Kateřina Tučková.

Chương trình dự kiến kết thúc vào khoảng 17 giờ. Sau đó, người tham gia sẽ diễu hành tới Besední dům gần đó, nơi sẽ diễn ra buổi lễ chính thức gắn với việc trao Giải thưởng Văn hóa Sudeten Đức.

Đối với một bộ phận những người chỉ trích, việc lựa chọn địa điểm này cũng có thể bị xem là mang tính biểu tượng gây tranh cãi. Besední dům vốn được xây dựng vào thế kỷ 19 như một trung tâm đời sống xã hội của người Séc trong bối cảnh Brno khi đó chủ yếu là một thành phố của cộng đồng nói tiếng Đức.

Theo Idnes