Trong tuyên bố cương lĩnh, chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš đặt ra hàng loạt mục tiêu đầy tham vọng, phần lớn xuất phát từ các cam kết tranh cử của phong trào ANO. Sau 100 ngày đầu tiên, câu hỏi đặt ra là: nội các đã thực hiện đến đâu, và những gì mới chỉ dừng ở bước khởi động?

Dưới đây là tổng hợp theo ba nhóm: ĐÃ HOÀN THÀNH, ĐANG TRIỂN KHAI và CHƯA KHỞI ĐỘNG.

ĐÃ HOÀN THÀNH  

• Bác bỏ Hiệp ước di cư của EU  
Chính phủ cam kết: “Bác bỏ Hiệp ước di cư của Liên minh châu Âu và thông qua luật mới về di cư và tị nạn.” Ngay trong phiên họp làm việc đầu tiên ngày 16.12 năm ngoái, nội các đã chính thức phản đối hiệp ước. Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar (ANO) cho biết điều gây tranh cãi lớn nhất là “cơ chế đoàn kết” bắt buộc phân bổ người di cư. Tuy nhiên, các quy định chống di cư bất hợp pháp vốn đã được chính phủ tiền nhiệm đưa vào luật trong khuôn khổ gói di cư vẫn chưa được sửa đổi.

• Tăng lương khu vực công  
Gần 600.000 người làm việc trong bộ máy nhà nước và khu vực công được tăng lương cơ bản từ tháng 4. Với công chức, nhân viên phục vụ trong trường học, nhà ăn, bảo tàng, viện hàn lâm... mức tăng là 9 % vào lương cơ bản, thêm 1 % vào quỹ thưởng. Điều dưỡng và nhân viên dịch vụ xã hội được tăng 5 % vào bậc lương, 1 % vào phần không cố định; bác sĩ tăng 2 % vào lương cơ bản.

• Dừng kế hoạch hoàn tiền vỏ chai PET và lon  
Chính phủ mới đã cho dừng đề án đặt cọc hoàn tiền vỏ chai PET và lon, đồng thời “đóng băng” cả kế hoạch thu phí tái chế với tờ rơi quảng cáo – tất cả đều nằm trong dự thảo sửa Luật Bao bì do cựu Bộ trưởng Môi trường Petr Hladík (KDU‑ČSL) đệ trình. Với động thái này, nội các đã thực hiện đúng cương lĩnh (dù có thể sau này quay lại chủ đề này với phương án khác).

• Bãi bỏ chức Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu  
Chính phủ tuyên bố sẽ bãi bỏ chức danh Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu. Ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức, vị trí này chính thức bị xóa, nhiệm vụ được chuyển về Ban Các vấn đề châu Âu thuộc Văn phòng Chính phủ.

• Hỗ trợ doanh nghiệp  
Nội các thông qua – với vài điều chỉnh nhỏ – chiến lược kinh tế do Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại Karel Havlíček (ANO) đề xuất, nhằm khôi phục tăng trưởng dài hạn bằng cách dựa nhiều hơn vào doanh nghiệp nội địa, đầu tư, đổi mới và xuất khẩu có giá trị gia tăng cao. Mục tiêu là cải thiện môi trường kinh doanh, giảm gánh nặng hành chính và giữ giá năng lượng ở mức cạnh tranh.

• Giảm giá điện  
Từ tháng 1, hộ gia đình và doanh nghiệp không còn phải trả phần phụ thu để hỗ trợ các nguồn năng lượng tái tạo trong giá điện. Đối với một hộ gia đình có mức tiêu thụ trung bình, biện pháp này giúp tiết kiệm khoảng 1.800 korun mỗi năm, đồng thời góp phần kéo giảm lạm phát, nhưng lại đè nặng lên ngân sách nhà nước khoảng 7 tỉ korun mỗi năm. Nhà nước dự kiến tiếp tục gánh khoản này trong những năm tới.

ĐANG TRIỂN KHAI  

• Tăng trợ cấp nuôi con (rodičovský příspěvek)  
Từ năm tới, mức trợ cấp chăm con cho trẻ sinh mới sẽ tăng từ 350.000 lên 400.000 korun; với sinh đôi, sinh ba trở lên tăng từ 700.000 lên 800.000 korun. Nhà nước sẽ cho phép chi trả sớm từ hai tháng trước khi sinh, mức 15.000 korun/tháng.

• Bãi bỏ phí truyền hình, phát thanh  
Chính phủ cam kết xóa bỏ phí truyền hình và phát thanh công. Thủ tướng Babiš nói muốn thay bằng nguồn chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước từ năm 2027. Tuy nhiên, đến nay Bộ trưởng Văn hóa Oto Klempíř (ứng cử dưới danh nghĩa phong trào Motoristé) vẫn chưa đưa ra dự thảo cụ thể. Với thời gian lập pháp và sự phản đối của phe đối lập, khả năng kịp sửa luật đúng hạn đang giảm dần.

• Tăng cường kiểm soát Đài Truyền hình và Đài Phát thanh Séc  
Cương lĩnh tính tới việc trao quyền cho Cơ quan Kiểm toán Tối cao (NKÚ) được kiểm tra tài chính của truyền hình và phát thanh công. Dự thảo sửa đổi Hiến pháp đã được các thượng nghị sĩ trình lên, Hạ viện bắt đầu thảo luận. Đề xuất có sự ủng hộ của phe đối lập, được dự báo “thông qua suôn sẻ”.

• Cố định giá vignette cao tốc, siết ưu đãi cho xe điện  
Phí sử dụng đường cao tốc sẽ không tự động tăng mỗi năm bằng lạm phát nữa, và xe điện sẽ phải trả mức phí như các loại xe khác. Bộ Giao thông đã gửi dự thảo lấy ý kiến, dự kiến thông qua trong năm để kịp áp dụng từ tháng 1 năm sau. Hiện vé năm có giá 2.570 korun.

• Dự án “siêu bệnh viện” ở Praha  
Cương lĩnh nêu rõ: “Khởi động dự án xây dựng một bệnh viện đại học siêu hiện đại mới tại Praha, thay thế các khu bệnh viện cũ, không còn phù hợp.” Chính phủ và chính quyền Praha đang đàm phán xây bệnh viện mới tại Letňany. Thủ tướng Babiš đã thống nhất bước đi tiếp theo với thành phố. Một nhóm đặc nhiệm do Đặc phái viên Chính phủ Pavel Scholz đứng đầu đã được thành lập giữa tháng 2 để chuẩn bị dự án.

• Giảm tạm thời mức đóng bảo hiểm xã hội cho doanh nhân  
Từ tháng 1, doanh nhân phải đóng bảo hiểm xã hội hàng tháng nhiều hơn tới 715 korun. Chính phủ hứa trả lại phần tăng thêm, quy đổi thành khoản tạm ứng cho tháng sau; doanh nhân cũng có thể xin hoàn tiền. Dự luật đang chờ Hạ viện thông qua, dự kiến có hiệu lực từ tháng kế tiếp sau khi được công bố.

• Tái lập hệ thống EET (hóa đơn điện tử)  
Bộ Tài chính đã đưa dự thảo luật EET 2.0 (hệ thống ghi nhận doanh thu điện tử mới) vào vòng lấy ý kiến, dự kiến áp dụng từ tháng 1.2027. Hệ thống sẽ không bắt buộc đối với doanh nghiệp nộp thuế theo chế độ khoán thấp hoặc có doanh thu năm dưới 1 triệu korun.

• Giảm thuế đồ uống không cồn, miễn thuế tiền tip  
Từ năm tới, thuế VAT với đồ uống không cồn trong nhà hàng sẽ giảm từ 21 xuống 12 %. Tiền tip trong ngành dịch vụ ăn uống, theo mô hình Đức và Áo, sẽ không bị tính vào thuế thu nhập hay đóng góp của người lao động, nếu tổng tiền tip không vượt quá 7 % doanh thu tháng của nhà hàng.

• “Rà soát” thay vì xóa bỏ hoàn toàn giáo dục hòa nhập  
Phong trào Motoristé từng yêu cầu xóa bỏ ngay lập tức chế độ “inkluse” (giáo dục hòa nhập, dạy chung học sinh thường và học sinh có nhu cầu đặc biệt) và lấy đây làm điều kiện tham gia chính phủ. Bộ trưởng Giáo dục Robert Plaga (ANO) phản đối, gọi đó là không thực tế. Trong cương lĩnh cuối cùng chỉ còn mục tiêu “rà soát chế độ hòa nhập”, nhưng đến nay chưa có kết quả cụ thể.

• Tăng chi cho giáo dục lên mức OECD – mới tiến rất chậm  
Tương tự chính phủ tiền nhiệm, nội các Babiš đặt mục tiêu nâng chi tiêu cho giáo dục lên mức trung bình OECD. Nhưng cơ hội đầu tiên đã được tận dụng rất hạn chế: trong bản ngân sách giáo dục 2026 đã chỉnh sửa, so với đề xuất ban đầu của cựu Bộ trưởng Tài chính Zbyněk Stanjura (ODS) chỉ tăng thêm 2,2 tỉ korun – con số mà đích thân Bộ trưởng Plaga mô tả là “vừa đủ để hệ thống không tê liệt”.

• Khôi phục và tăng cường quan hệ trong Nhóm Visegrád  
Chính phủ coi “phục hồi và củng cố các mối quan hệ bị tổn hại trong khuôn khổ Visegrád” là một ưu tiên. Trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên theo truyền thống tới Slovakia, Thủ tướng Babiš đã thống nhất khôi phục các phiên họp chung của hai nội các, phiên đầu dự kiến diễn ra cuối tháng 3. Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka (Motoristé) cũng đã gặp người đồng cấp Hungary Péter Szijjártó.

• Khôi phục một số ưu đãi thuế cho gia đình  
Một số khoản giảm trừ thuế bị chính phủ trước cắt bỏ sẽ được tái lập, như “tiền nhà trẻ” (školkovné) và giảm trừ cho sinh viên đi làm. Giảm trừ thuế cho vợ/chồng nội trợ vẫn đang được thảo luận. Các phúc lợi tự chọn (benefit giải trí, thể thao…) sẽ lại được miễn thuế hoàn toàn, đồng thời mở rộng miễn thuế cho khoản doanh nghiệp hỗ trợ dịch vụ xã hội cho nhân viên.

• Sửa Luật Xây dựng để đẩy nhanh cấp phép  
Đề xuất sửa Luật Xây dựng để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở, công trình công nghiệp đã được các nghị sĩ thuộc phe cầm quyền trình ra Hạ viện. Dự luật hướng tới việc tập trung hóa hệ thống cơ quan cấp phép xây dựng và coi nhà ở là “lợi ích công cộng”. Hiện các ủy ban của Hạ viện đang xem xét.

• Tăng lương công an, cứu hỏa – nhưng trải đều trong cả nhiệm kỳ  
Chính phủ hứa nâng lương cảnh sát và lính cứu hỏa lên mức ngang với quân đội, với mức lương khởi điểm 50.000 korun. Tuy vậy, trước Giáng sinh, Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar (ANO) đã thừa nhận mục tiêu này chỉ có thể đạt được bằng lộ trình tăng dần trong suốt nhiệm kỳ 4 năm.

• “Sửa sai” trong tiết kiệm hưu trí  
Hạ viện đang xem xét dự luật cho phép người về hưu đã tham gia tiết kiệm hưu trí trước năm 2023 được rút tiền mà không bị phạt. Những người đã rút trước hạn và mất trợ cấp nhà nước hoặc một phần vốn cũng sẽ được bồi hoàn.

• Chống lao động chui  
Ba bộ Tài chính, Lao động và Nội vụ đã thống nhất chiến dịch chung mang tên Kobra 26 nhằm chống việc tuyển lao động không chính thức, đặc biệt trong các công ty và văn phòng môi giới đáng ngờ. Sau giai đoạn kiểm tra sẽ là một luật điều chỉnh việc làm thông qua nền tảng số.

• Giám sát giá và lợi nhuận trong chuỗi thực phẩm  
Bộ Nông nghiệp triển khai hệ thống theo dõi biên lợi nhuận và lập ra chức “Thanh tra thực phẩm” (ombudsman), nhằm tăng minh bạch giá cả từ khâu sản xuất, chế biến đến bán lẻ. Người tiêu dùng có thể gửi phản ánh trực tiếp.

• Luật về hỗ trợ nhà ở – thu hẹp đối tượng  
Chính phủ đã vượt qua vòng đọc đầu tiên tại Hạ viện với dự luật sửa đổi hỗ trợ nhà ở, theo đó thu hẹp nhóm người được tư vấn chuyên môn về giải pháp cho khó khăn nhà ở. Ban đầu nội các muốn cắt giảm mạnh hơn, nhưng sau đó lùi lại. Bộ Phát triển Địa phương cũng hứa sẽ đưa ra mô hình tài chính mới cho chương trình xây nhà ở giá phải chăng, nhưng tới nay vẫn chưa hoàn thiện.

• Không mở rộng hệ thống hạn ngạch phát thải cho hộ gia đình  
Chính phủ phản đối việc mở rộng hệ thống mua bán khí thải (ETS) sang xăng, dầu, than và khí đốt sử dụng cho hộ gia đình từ năm 2028. Thay vì thu phí mới đối với hộ gia đình, Séc sẵn sàng chấp nhận bị EU phạt. Thủ tướng Babiš muốn kêu gọi trần giá cho cả các loại hạn ngạch đang áp dụng cho doanh nghiệp, nhưng đến nay chưa tìm được đồng minh trong EU.

• Hợp nhất CzechTrade và CzechInvest  
Hai cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp, xuất khẩu và thu hút đầu tư CzechTrade và CzechInvest sẽ được sáp nhập trước cuối năm 2027. Mục tiêu là cung cấp dịch vụ nhà nước cho doanh nghiệp và nhà xuất khẩu hiệu quả, rõ ràng hơn.

• Thắt chặt quan hệ với Hoa Kỳ  
Trong chuyến công tác tháng 2, Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka có các cuộc gặp với đại diện chính quyền đương nhiệm và đảng Cộng hòa tại Mỹ, đồng thời lên tiếng mạnh mẽ tại LHQ, lên án Nga xâm lược Ukraine. Tuy vậy, Washington vẫn nhiều lần chỉ trích Praha vì chi tiêu quốc phòng chưa đạt cam kết.

CHƯA KHỞI ĐỘNG / CHẬM TRỄ  

• Giảm phí cho các công ty quản lý quỹ hưu trí (trụ cột 3)  
Chính phủ cam kết “làm hấp dẫn và hiệu quả hơn” trụ cột thứ ba của hệ thống hưu trí. Các thay đổi dự kiến từ năm 2027, trong đó có việc giảm phí cho công ty quản lý quỹ, khuyến khích người dân mở tài khoản tiết kiệm cho con và chuyển từ các quỹ “cũ” an toàn nhưng ít lãi sang quỹ năng động có lợi suất cao hơn. Tuy nhiên, đến nay chưa có đề xuất cụ thể.

• Đảo ngược cải cách hưu trí của chính phủ Fiala – chỉ làm một phần  
Lời hứa hủy bỏ cải cách hưu trí của nội các trước chỉ được thực hiện một phần. Chính phủ dự định khôi phục cơ chế tăng lương hưu mạnh tay hơn, nhưng việc đặt lại trần tuổi nghỉ hưu ở 65 sẽ thực hiện sau. Khung tính toán mới vốn làm chậm tốc độ tăng của các lương hưu tương lai sẽ được giữ nguyên.

• Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp còn 19 % – chuyển sang ưu tiên khấu hao nhanh  
Các đảng cầm quyền hứa đưa thuế thu nhập doanh nghiệp từ 21 % trở lại 19 %. Tuy nhiên, đầu tháng 3, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) cho rằng Chính phủ nghiêng về phương án cho phép khấu hao nhanh hơn, coi đây là công cụ hỗ trợ đầu tư hiệu quả hơn so với giảm thuế suất danh nghĩa.

• Khôi phục mức giảm 75 % giá vé cho học sinh, sinh viên, người già  
Trong nhiệm kỳ Babiš trước, học sinh – sinh viên và người già được giảm 75 % giá vé tàu, xe buýt; chính phủ Fiala giảm còn 50 %. Bộ trưởng Giao thông Ivan Bednárik (SPD) từng hứa sẽ trả mức ưu đãi cũ vào mùa thu, sau đó lùi sang tháng 1 năm sau. Chưa có sửa luật cụ thể.

• “Siêu trợ cấp II”  
Trợ cấp “Superdávka” thay thế bốn khoản trợ cấp trước đây (đóng góp và bổ sung hỗ trợ nhà ở, hỗ trợ sống tối thiểu, trợ cấp nuôi con). Liên minh cầm quyền hứa khôi phục lại trợ cấp riêng cho trẻ em, nhưng nay Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka (ANO) đang cân nhắc một khoản trợ cấp gia đình mới để hỗ trợ chi trả hoạt động ngoại khóa, bữa trưa, đồ ăn nhẹ ở trường.

• Trái phiếu quốc gia “Dluhopisy Republiky”  
Bộ Tài chính dự định tung trở lại trái phiếu bán lẻ cho người dân trong nửa đầu năm nay, Bộ trưởng Alena Schillerová hứa hẹn “lợi suất tốt” cho hộ gia đình. Tuy vậy, các điều kiện cụ thể vẫn chưa được công bố.

• Luật mới về dịch vụ xã hội  
Luật Dịch vụ xã hội được hứa hẹn sẽ đối phó với tình trạng dân số già hóa, tăng cường dịch vụ chăm sóc tại cơ sở và tại nhà, cũng như hỗ trợ nhiều hơn cho người trực tiếp chăm sóc thân nhân ốm yếu. Nhưng văn bản cụ thể vẫn đang trong giai đoạn soạn thảo.

• Mức sống tối thiểu riêng cho người già và người nhận lương hưu tàn tật  
Chính phủ tuyên bố sẽ thiết lập ngưỡng sống tối thiểu riêng cho người cao tuổi và người hưởng trợ cấp tàn tật. Dự luật liên quan dự kiến sẽ được chuẩn bị trong năm tới.

• Số hóa toàn diện quy trình cấp phép xây dựng  
Trong cương lĩnh, nội các Babiš hứa “bảo đảm số hóa hiệu quả hệ thống thủ tục xây dựng”. Lịch trình đã thông qua mới chỉ dừng ở việc Bộ Phát triển Địa phương bắt đầu xây dựng hệ thống, còn thời điểm vận hành thực tế được ấn định cho nhiệm kỳ chính phủ sau, sau năm 2030.

• Thâu tóm toàn bộ tập đoàn năng lượng ČEZ  
Nhà nước hiện sở hữu khoảng 70 % cổ phần tập đoàn điện lực ČEZ và tuyên bố sẽ giành “toàn quyền kiểm soát” công ty này. Tuy nhiên, các bước chuẩn bị chưa được khởi động. Phương án được nêu là ČEZ tự mua lại cổ phiếu của mình trên thị trường, tức không trực tiếp làm phát sinh chi ngân sách.

Theo Novinky