Hòa đàm Ukraine lại thêm khó khăn sau khi Nga chính thức bày tỏ sự không hài lòng với chính sách của Washington và sau vụ ám sát hụt tướng Alekseyev.

Đàm phán hòa bình Ukraine đang xuất hiện thêm các trở ngại. Matxcơva chính thức chỉ trích lời nói của chính quyền Mỹ mâu thuẫn với hành động.

"Không có hạn chót vào tháng 6"

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 9-2 phàn nàn trên kênh truyền hình BRICS: "Tại Anchorage, chúng tôi đã chấp nhận đề xuất của Mỹ... Họ đưa ra đề xuất, chúng tôi đồng ý, vấn đề phải được giải quyết". Bằng việc này, Matxcơva "đã hoàn thành nhiệm vụ giải quyết vấn đề Ukraine".

Nhưng thay vì tiến tới hợp tác toàn diện cùng có lợi, "trên thực tế, mọi thứ lại diễn ra theo chiều ngược lại": các lệnh trừng phạt mới đang được áp đặt chống Nga, cuộc chiến chống tàu chở dầu đang leo thang, và các nỗ lực đang được thực hiện để cấm Ấn Độ cùng các nước khác mua năng lượng giá rẻ của Nga. Theo ông Lavrov, "chúng tôi không thấy bất kỳ tương lai tươi sáng nào trong lĩnh vực kinh tế".

Nga còn cảm thấy tiến trình hòa đàm không tính đến lợi ích an ninh của mình.

Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Grushko ngày 9-2 tuyên bố trên tờ Izvestia rằng Matxcơva thừa nhận việc giải quyết xung đột phải tính đến lợi ích của Kiev, nhưng lợi ích an ninh của Nga cũng là yếu tố quan trọng hàng đầu.

Sau khi xem xét kỹ các tuyên bố của lãnh đạo EU, không ai đề cập đến các đảm bảo an ninh cho Nga. "Mà đây là yếu tố then chốt để đạt được một thỏa thuận. Nếu không có nó, sẽ không thể có một hiệp ước hòa bình", ông Grushko nhấn mạnh.

Trong khi đó, từ phía Ukraine và Mỹ, lại tiếp tục tình trạng "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược". Trả lời AP ngày 8-2, Tổng thống Volodymyr Zelensky nói Mỹ đã đặt hạn chót tháng 6 để Ukraine và Nga đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 năm, trong bối cảnh các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng buộc các nhà máy điện hạt nhân phải cắt giảm sản lượng.

Thế nhưng ngày 9-2, đại diện thường trực của Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, cho biết ông Zelensky đã "nhầm lẫn" khi tuyên bố rằng phía Mỹ muốn chấm dứt xung đột vào mùa hè. Trả lời báo Guardian, ông Whitaker khẳng định Mỹ chưa hề đưa ra tuyên bố nào như vậy, mặc dù Washington vẫn quan tâm đến việc chấm dứt xung đột "càng sớm càng tốt".

Cuối tháng 1 và đầu tháng 2, các cuộc đàm phán kín giữa đại diện từ Matxcơva, Kiev và Washington đã được tổ chức tại Abu Dhabi (UAE) để thảo luận kế hoạch hòa bình do Mỹ đề xuất.

Sáng kiến ban đầu bao gồm việc chuyển giao toàn bộ Donbass cho Matxcơva kiểm soát, công nhận Donbass và Crimea là lãnh thổ của Nga, đóng băng hầu hết đường ranh giới tiếp xúc ở các vùng Zaporizhzhia và Kherson, giảm một nửa quy mô lực lượng vũ trang Ukraine, và cấm triển khai quân đội nước ngoài cùng vũ khí tầm xa tại Ukraine.

Tuy nhiên, đến nay ông Zelensky nhiều lần công khai tuyên bố lập trường về vấn đề lãnh thổ không thay đổi và sẽ không có việc rút quân.

Viktor Vasin (trái) và Lubomir Korba, hai nghi can trong vụ ám sát hụt Tướng Alekseyev - Ảnh: VREMYA-PRESS/FSB

Vụ ám sát hụt gây rối tiến trình

Vụ ám sát hụt ngày 6-2 nhằm vào trung tướng Vladimir Alekseyev - Phó cục trưởng thứ nhất của Tổng cục Tình báo thuộc Bộ Tổng tham mưu lực lượng vũ trang Nga, phó trưởng phái đoàn đàm phán Nga - là dấu hiệu cho thấy tiến trình đàm phán trên thực tế rất khó khăn.

Vụ ám sát được thực hiện một ngày sau khi cuộc đàm phán tại Abu Dhabi kết thúc, làm dấy lên suy đoán nhằm phá hoại tiến trình đàm phán, như Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã tuyên bố khi cáo buộc Kiev vi phạm.

Ngày 8-2, Cơ quan An ninh liên bang Nga (FSB) và Bộ Nội vụ công bố danh tính nghi phạm: Lyubomir Korba (sinh năm 1960) bị bắt giữ tại Dubai và được dẫn độ về Nga, Viktor Vasin (sinh năm 1959) bị bắt giữ tại Matxcơva, và Zinaida Serebritskaya (sinh năm 1971) đã trốn sang Ukraine.

May mắn thay, trung tướng Alekseyev không gặp nguy hiểm tính mạng và đang hồi phục. Ngày 7-2, Tổng thống Vladimir Putin đã đích thân cảm ơn Tổng thống UAE vì sự hỗ trợ trong việc bắt giữ nghi phạm.

Theo cựu đại biểu Quốc hội (RADA) Ukraine Oleg Tsaryev, tướng Alekseyev có liên quan trực tiếp đến tất cả các tiến trình quan trọng ở Ukraine, quen biết cá nhân tất cả những chính khách Ukraine đã rời khỏi đất nước, và là "nhân chứng không mong muốn đối với Zelensky".

Về mặt chính thức, việc tìm kiếm những kẻ tổ chức vẫn đang tiếp diễn, nhưng rõ ràng tất cả các manh mối đều dẫn đến Kiev, đặc biệt khi người phụ nữ láng giềng sống cạnh nhà tướng Alekseyev để theo dõi ông đã trốn thoát sang Ukraine, trong khi kẻ nổ súng là người gốc vùng Ternopil (Ukraine).

Vụ ám sát tác động đến tiến trình đàm phán

Vụ ám sát hụt tướng Alekseyev có thể thúc đẩy Nga có động thái cứng rắn trong quá trình đàm phán - điều mà Kiev đang sử dụng để thuyết phục Tổng thống Trump về sự "thiếu tính xây dựng" của Matxcơva.
Nhưng từ phía khác, Điện Kremlin có thể sử dụng vụ ám sát hụt này để thuyết phục Tổng thống Donald Trump rằng Kiev thực sự không muốn chấm dứt chiến tranh mà đang cố gắng phá hoại các cuộc đàm phán, do đó cần phải gây áp lực mạnh mẽ lên chính quyền Ukraine để đảm bảo họ tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận Anchorage.
Rõ ràng Kiev cũng cảm nhận được mối nguy hiểm này, đó là lý do Ngoại trưởng Andriy Sybiha hôm qua đã phủ nhận sự liên quan của Ukraine trong vụ ám sát hụt.

Theo Tuoitre