Từ tháng Bảy, xe buýt giao thông công cộng ở Klatovy sẽ chở tất cả hành khách miễn phí. Chính quyền thành phố đang chuẩn bị tối ưu hóa hệ thống giao thông công cộng và chủ yếu muốn tăng tốc độ di chuyển. Cho đến nay, hành khách vẫn mua vé trực tiếp từ tài xế, điều này gây chậm trễ đáng kể do số lượng điểm dừng nhiều. Trước đây, các thành phố như Frýdek-Místek, Valašské Meziříčí hay Kolín cũng đã áp dụng giao thông công cộng miễn phí. Phần lớn các thành phố lớn chỉ miễn phí cho một số nhóm cư dân nhất định, thường là người cao tuổi và trẻ em.

Cho đến nay, tại Klatovy người được đi xe buýt miễn phí gồm người hưu trí trên 70 tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi và người khuyết tật. Những hành khách khác phải trả mức vé cơ bản là 8 korun. Tuy nhiên, từ ngày 1 tháng 7, giao thông công cộng (MHD) sẽ miễn phí cho tất cả hành khách. Đây là một phần trong kế hoạch tối ưu hóa giao thông của thành phố.

“Để việc vận hành xe buýt được thuận lợi hơn, hành khách sẽ có thể lên xe bằng bất kỳ cửa nào,” Phó thị trưởng Klatovy Václav Chroust (ODS) cho biết.

Hiện nay, người dân chỉ được lên bằng cửa trước và phải mua vé trực tiếp từ tài xế. Với số lượng điểm dừng lớn trong thành phố, điều này gây chậm trễ đáng kể. Hệ thống giao thông công cộng ở Klatovy có ba tuyến xe buýt. Các tuyến này xuất phát từ những khu vực ngoại ô và thường gặp nhau ở trung tâm thành phố.

Việc miễn phí giao thông sẽ khiến ngân sách thành phố tăng thêm khoảng 3,5 triệu korun so với mức hiện tại là 7,5 triệu korun. “Tổng chi phí sẽ vượt quá 10 triệu korun,” ông Chroust tính toán.

Tăng tốc giao thông công cộng

Xe buýt trên các tuyến hiện chạy khoảng mỗi giờ một chuyến. Chính quyền thành phố chỉ dự định tăng nhẹ số lượng chuyến xe. Tuy nhiên, thời gian di chuyển qua thành phố sẽ được rút ngắn đáng kể.

“Tất cả các điểm dừng sẽ trở thành điểm dừng theo yêu cầu, nhờ đó chúng tôi sẽ có thêm thời gian để khai thác đủ số kilomet mà hợp đồng cho phép,” trưởng phòng kinh tế thành phố Klatovy Michael Nový giải thích.

Tại Domažlice, hành khách cũng thường trả 8 korun cho một chuyến đi. Thành phố đặt dịch vụ giao thông từ chính quyền vùng và hiện không có kế hoạch miễn phí MHD.

“Chi phí vào khoảng 2,5 triệu korun, trong đó thành phố bù khoảng 2 triệu korun từ ngân sách và nửa triệu korun được thu từ vé,” Thị trưởng Domažlice Stanislav Antoš (KDU-ČSL) cho biết.

Domažlice chỉ vận hành một tuyến xe buýt duy nhất, phục vụ từ bệnh viện địa phương qua trung tâm thành phố tới khu công nghiệp.

Giảm áp lực giao thông trong thành phố

MHD miễn phí cũng đang được áp dụng tại Valašské Meziříčí, nơi công ty vận tải điều hành 7 tuyến xe buýt.

“Mục tiêu là làm cho loại hình giao thông này hấp dẫn hơn đối với người dân và du khách. Valašské Meziříčí là nút giao thông lớn với hơn 20 nghìn phương tiện đi qua mỗi ngày. Mỗi tài xế để xe ở nhà và sử dụng MHD đều góp phần làm giảm áp lực giao thông và bảo vệ môi trường,” Thị trưởng Robert Stržínek (ANO) giải thích.

Trước khi áp dụng MHD miễn phí, số lượng hành khách hàng năm trung bình chỉ khoảng 650 nghìn người và liên tục giảm. “Sau khi chúng tôi tái áp dụng MHD miễn phí cho tất cả hành khách vào giữa năm 2022, xu hướng đã đảo ngược hoàn toàn. Trong các năm 2024 và 2025, mỗi năm có hơn một triệu lượt người đi trên những chiếc xe buýt màu đỏ mang logo thành phố chạy bằng khí thiên nhiên nén CNG thân thiện môi trường,” thị trưởng cho biết.

Theo lãnh đạo thành phố, điều đó khẳng định quyết định miễn phí MHD là đúng đắn và họ sẽ tiếp tục duy trì.

Chính quyền địa phương cũng đang hiện đại hóa và mở rộng mạng lưới giao thông công cộng. Từ giữa tháng 12 năm ngoái, xe buýt đã phục vụ thêm khu dân cư Vyhlídka. Trong những năm tới, thành phố muốn mở rộng tuyến đến khu Podlesí và khu nhà ở dành cho người cao tuổi trên phố J. K. Tyla.

Chi phí hàng năm cho MHD khoảng 21 triệu korun. Hai làng Krhová và Poličná đóng góp khoảng 4,2 triệu korun.

Số lượng hành khách tăng gấp đôi

Kolín cũng áp dụng MHD miễn phí từ năm 2022. Theo khảo sát của thành phố, số lượng hành khách năm 2025 đã tăng gấp đôi so với thời điểm bắt đầu chính sách này.

Cùng năm đó, Třeboň cũng triển khai MHD miễn phí. Trước đó, Frýdek-Místek đã áp dụng lợi ích này từ năm 2011.

“Lý do là ưu tiên giao thông công cộng hơn phương tiện cá nhân, góp phần giảm lưu lượng xe trong thành phố và nâng cao hiệu quả sử dụng MHD,” phát ngôn viên thành phố Frýdek-Místek Jana Musálková Jeckelová cho biết.

Thành phố cung cấp vé dài hạn 365 ngày cho mọi lứa tuổi với giá tượng trưng chỉ 1 korun. Vé này chỉ áp dụng cho các tuyến MHD số 301–330 trong phạm vi thành phố và các xã lân cận, đồng thời hành khách phải có thẻ chip.

Theo phát ngôn viên, thành phố có trải nghiệm tích cực với mô hình này và không có ý định thay đổi. “Số lượng hành khách tăng rất mạnh trong những năm đầu — từ 3,8 triệu người năm 2011 lên 7,4 triệu người năm 2016. Chỉ trong thời kỳ dịch COVID mới có sự sụt giảm rõ rệt,” bà cho biết.

Znojmo sẽ mở tuyến xe buýt miễn phí vào trung tâm

Znojmo dự định cuối tháng 5 sẽ triển khai dự án “Centrumbus” — tuyến xe buýt miễn phí chở người dân và du khách giữa nhà ga tàu hỏa và khu trung tâm lịch sử.

Mục tiêu là hỗ trợ các doanh nghiệp tại trung tâm thành phố, nơi không có chỗ đậu xe miễn phí nên nhiều khách hàng ngại tới.

Tuyến xe sẽ tiêu tốn khoảng 190 nghìn korun mỗi tháng từ ngân sách thành phố. Xe hoạt động vào các ngày làm việc từ sáng đến chiều và sáng thứ Bảy với tần suất mỗi 30 phút.

“Chúng tôi điều chỉnh thời gian hoạt động phù hợp với giờ mở cửa của cửa hàng và dịch vụ. Chúng tôi muốn giúp mọi người dễ dàng đến trung tâm, đến cửa hàng, quán cà phê và các dịch vụ khác,” Phó thị trưởng Jakub Malačka (Naše Znojmo) cho biết.

Hiện tại, thành phố dự định vận hành tuyến này đến hết tháng 9. Vì hành khách không phải trả vé, cảnh sát thành phố sẽ kiểm tra ngẫu nhiên để đảm bảo trật tự.

Centrumbus từng hoạt động ở Znojmo khoảng 20 năm trước nhưng bị hủy vào năm 2008 do ít người sử dụng. “Tôi nhận thấy một số thứ trước đây từng hoạt động tốt ở Znojmo, sau đó bị hủy bỏ vì lý do nào đó, giờ đang quay trở lại hoặc lại có nhu cầu,” Malačka nhận xét.

Các thành phố lớn

Những thành phố lớn như Praha, Brno hay Ostrava thường chỉ miễn phí MHD cho trẻ em, người cao tuổi hoặc những người hiến máu.

Ostrava từng áp dụng MHD miễn phí trong thời gian ô nhiễm không khí năm 2019, nhưng biện pháp này không hiệu quả về kinh tế và đã bị hủy bỏ.

Tại Brno, khoảng 15 năm trước từng có đề xuất áp dụng MHD miễn phí, nhưng lãnh đạo thành phố khi đó không ủng hộ. Ở Praha, ý tưởng này cuối cùng chỉ dừng lại ở những lời hứa tranh cử.

(Theo ČT24)