Mùa xuân đến, người dân và cộng đồng người nước ngoài tại Séc lại đổ ra công viên, rừng, vùng nông thôn để tận hưởng không khí ấm áp. Tuy nhiên, song hành với những ngày nắng đẹp là sự trở lại của một “vị khách” khó chịu: ve bám (ve chó, ve rừng).

Dù mật độ ve cao thường được ghi nhận tại Nam Bohemia, các bản đồ nguy cơ cho thấy ve xuất hiện trên khắp lãnh thổ, kể cả ở các đô thị như Praha. Với nhiều người mới đến, việc chỉ đi dạo ở Riegrovy sady, Stromovka hay công viên gần nhà cũng có thể đã là tiếp xúc với ve là điều khá bất ngờ.

Các bác sĩ tại phòng khám Canadian Medical ở Praha nhấn mạnh: nếu hiểu rõ mùa ve hoạt động, các bệnh thường gặp và cách phòng ngừa – đặc biệt là tiêm vắc xin – thì phần lớn bệnh lây truyền qua ve đều có thể tránh được.

Khi nào là mùa bọ ve ở Séc?  
Mùa ve tại Séc thường bắt đầu từ đầu mùa xuân, khi nhiệt độ ổn định trên khoảng 5°C và độ ẩm đất tăng lên. Mức độ hoạt động tăng dần trong mùa xuân và đạt đỉnh từ tháng 5 đến tháng 7, trùng với thời điểm người dân ra ngoài nhiều nhất.

Trong những giai đoạn nắng nóng, khô hạn kéo dài, hoạt động của ve có thể giảm, nhưng thường tăng trở lại vào đầu mùa thu. Vì vậy, các cơ sở y tế như Canadian Medical khuyến cáo nên chủ động phòng ngừa và tiêm vắc xin trước khi bước vào giai đoạn cao điểm.

Các bệnh do bọ ve truyền thường gặp ở Séc  
Séc thuộc nhóm các nước có tỷ lệ viêm não do ve cao nhất châu Âu, với hàng trăm ca được ghi nhận mỗi năm. Đây cũng là bệnh nghiêm trọng nhất có thể mắc khi bị ve cắn.

- Viêm não do ve (Tick-Borne Encephalitis – TBE):  
 - Lây qua vết cắn của ve nhiễm virus, tấn công hệ thần kinh trung ương.  
 - Giai đoạn đầu thường giống cảm cúm nhẹ: sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ.  
 - Ở một số bệnh nhân, bệnh chuyển sang giai đoạn hai, ảnh hưởng não hoặc màng não, có thể phải nhập viện.  
 - Do là bệnh do virus, hiện không có thuốc đặc hiệu điều trị nguyên nhân, chủ yếu điều trị triệu chứng.

- Bệnh Lyme:  
 - Cũng do ve truyền, nhưng là bệnh do vi khuẩn, thường có thể điều trị bằng kháng sinh nếu phát hiện sớm.  
 - Cách diễn tiến và điều trị khác với TBE.

Các bác sĩ cho biết một số bệnh nhân sau viêm não do ve có thể chịu di chứng thần kinh kéo dài như mệt mỏi, đau đầu, giảm tập trung.

Vì sao tiêm vắc xin lại quan trọng?  
Do TBE không có thuốc điều trị đặc hiệu, dự phòng là yếu tố then chốt. Các bác sĩ tại Trung Âu khẳng định vắc xin là biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất chống lại viêm não do ve.

- Vắc xin TBE đã được sử dụng nhiều thập kỷ, có hồ sơ an toàn tốt cho cả người lớn và trẻ em.  
- Phác đồ cơ bản gồm 3 mũi:  
 - Mũi 2: cách mũi 1 từ 1–3 tháng.  
 - Mũi 3: thường tiêm sau 5–12 tháng để tạo miễn dịch bền vững hơn.  
- Có thể bắt đầu tiêm bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng nên tiêm trước mùa ve cao điểm để cơ thể kịp tạo kháng thể.  
- Mũi nhắc lại được khuyến cáo mỗi 3–5 năm để duy trì miễn dịch.

Chi phí vắc xin phụ thuộc vào địa điểm tiêm và mức chi trả của bảo hiểm. Tại Séc, người từ 50 tuổi trở lên thường được bảo hiểm y tế công chi trả toàn bộ vắc xin viêm não do ve; một số hãng bảo hiểm cũng hỗ trợ một phần cho người trẻ và trẻ em.

Nguy cơ hằng ngày – không chỉ trong rừng sâu  
Một quan niệm sai lầm phổ biến là bệnh do ve chỉ đe dọa những người leo núi, đi rừng nhiều giờ. Ở Séc, chỉ cần:  

- dắt chó đi dạo,  
- chạy bộ trên đường mòn tự nhiên,  
- làm vườn,  
- về nghỉ cuối tuần tại “chalupa” (nhà nghỉ ngoại ô, nhà gỗ)…  

là đã có thể tiếp xúc với ve.

Canadian Medical khuyến nghị:  
- Dùng thuốc xua ve/ côn trùng;  
- Mặc quần áo dài, sáng màu, che phủ tốt khi vào khu vực cỏ, bụi rậm;  
- Kiểm tra toàn thân sau khi ở ngoài trời (“tick check”), đặc biệt vùng da đầu, sau tai, nách, bẹn, khoeo chân. Càng phát hiện và lấy ve ra sớm, nguy cơ lây bệnh càng giảm.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo không biện pháp nào trong số này bảo vệ 100%. Tiêm vắc xin vẫn là cách duy nhất giúp cơ thể có miễn dịch trực tiếp chống lại viêm não do ve.

Ve là một phần “không mời mà đến” của mùa ấm tại Séc, nhưng chúng không nhất thiết phải làm bạn từ bỏ việc tận hưởng thiên nhiên. Với kiến thức, biện pháp phòng ngừa phù hợp và tư vấn y tế kịp thời, cư dân có thể tiếp tục an tâm khám phá công viên, đường mòn và vùng nông thôn Séc suốt cả mùa.

Theo expats