Rốt cuộc việc một nhóm binh sĩ Mỹ đổ bộ trực thăng vào thủ đô Caracas trong vòng hai giờ lúc rạng sáng 3-1 để bắt nhà lãnh đạo Venezuela và sau đó chuyển ông sang giam giữ tại một nhà tù ở New York là gì và vì điều gì?

Nhìn lại lịch sử, Tổng thống George H.W. Bush (Bush cha) từng ra lệnh tấn công Panama vào tháng 12-1989 để bắt giữ nhà lãnh đạo Manuel Noriega với cáo buộc buôn bán ma túy, nhưng ý định thực sau đó là thiết lập nền dân chủ.

Hay gần đây nhất, đầu tháng 12-2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ân xá cựu Tổng thống Honduras Juan Orlando Hernandez bị phạt 45 năm tù về tội danh liên quan ma túy.

Bảo vệ lợi ích ở Tây bán cầu

Ngoài việc viện dẫn lý do "chống lại các tổ chức buôn bán ma túy" để can thiệp quân sự vào Venezuela, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio còn nhấn mạnh"đây là Tây bán cầu", là "nơi mà người Mỹ sinh sống, nên Chính phủ Mỹ sẽ không cho phép Tây bán cầu trở thành căn cứ hoạt động cho các đối thủ, đối thủ cạnh tranh và kẻ thù của Mỹ".

Đây là một lời khẳng định phạm vi ảnh hưởng độc quyền của Mỹ trên cả khu vực Tây bán cầu vốn bao gồm Guatemala, Costa Rica, Panama, Brazil, Argentina, Chile, Peru, Colombia... và vùng Caribe.

Chính ông Rubio tỏ rõ những mục tiêu khác, chiến lược hơn nhiều: "Không còn sự hiện diện của Iran, Hezbollah ở đó. Không còn sử dụng ngành công nghiệp dầu mỏ để làm giàu cho tất cả các đối thủ của chúng ta trên khắp thế giới".

Đây là một phần của Sách lược An ninh quốc gia 2025 mà Nhà Trắng vừa công bố hồi tháng 11-2025, được nêu ở trang 13: "Sau nhiều năm bỏ bê, Mỹ sẽ tái khẳng định và... khôi phục vị thế thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu, và để bảo vệ lãnh thổ quốc gia và quyền tiếp cận các khu vực địa lý trọng yếu trong toàn khu vực".

Bản sách lược này nhấn mạnh quyết tâm bảo vệ ưu thế độc quyền tại Tây bán cầu: "Chúng ta sẽ ngăn chặn các đối thủ ngoài bán cầu khả năng bố trí lực lượng hoặc các khả năng đe dọa khác, hoặc sở hữu hay kiểm soát các tài sản chiến lược quan trọng, trong bán cầu của chúng ta".

Sách lược An ninh quốc gia nêu quyết tâm: "Chúng tôi muốn đảm bảo rằng Tây bán cầu vẫn tương đối ổn định và được quản lý tốt để ngăn chặn và hạn chế tình trạng di cư ồ ạt đến Mỹ; chúng tôi muốn một bán cầu mà các chính phủ hợp tác với chúng tôi chống lại các phần tử khủng bố ma túy, các băng đảng và các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia khác".

"Những thay đổi cấp bách nhất là những thay đổi phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ. Đó là lý do tại sao chúng tôi tham gia vào đây - bởi vì nó áp dụng và có tác động trực tiếp đến Mỹ" - Ngoại trưởng Rubio kết luận về vụ tập kích Venezuela.

Quyền lợi dầu mỏ

Một mẫu thông tin trên mạng xã hội X đăng ngày 30-12-2025 của mạng lưới truyền hình TeleSur của châu Mỹ Latin thuật lại thông tin: "Trong chuyến thăm một cộng đồng nông nghiệp, Tổng thống Nicolas Maduro của Venezuela đã nhấn mạnh công việc mà Lực lượng vũ trang quốc gia Bolivar thực hiện để chống lại nạn buôn bán ma túy và các băng đảng tội phạm".

Washington thì cáo buộc ông Maduro dính dáng băng đảng ma túy, TeleSur thì đưa tin ông chống ma túy. Ai đúng ai sai chưa biết, nhưng rõ ràng là Mỹ đã tìm cách lật đổ ông Maduro như đã từng nỗ lực lật đổ ông Hugo Chavez vào năm 2001.

Năm đó, ông Hugo Chavez đã thông qua một đạo luật gọi là Luật Dầu khí hữu cơ, khẳng định quyền sở hữu nhà nước đối với tất cả các trữ lượng dầu khí, giao các hoạt động thăm dò và khai thác thượng nguồn cho các công ty do Nhà nước kiểm soát, nhưng cho phép các công ty tư nhân - bao gồm cả các công ty nước ngoài - tham gia vào các hoạt động hạ nguồn (như lọc dầu và bán hàng).

Bộ luật mới đó đã đưa Nhà nước Venezuela trở lại kiểm soát ngành công nghiệp dầu mỏ với doanh thu bán dầu ra nước ngoài chiếm 80% tổng thu ngoại tệ của đất nước. Điều này đã khiến các công ty dầu mỏ thuộc sở hữu của Mỹ - đặc biệt là ExxonMobil và Chevron - vô cùng tức giận. Một âm mưu đảo chính nhằm lật đổ ông Chavez nổ ra vào năm 2002, song chỉ kéo dài vài ngày. Ông Chavez đã vượt qua nhờ có sự ủng hộ rộng lớn của người dân.

Có thể ông Maduro đã không có được sự ủng hộ như dưới thời ông Chavez, nhất là của quân đội, nên đã thọ nạn.

Theo Tuoitre