Mỹ buộc Iran phải làm gì nếu muốn đạt thỏa thuận hòa bình?

Phó tổng thống Mỹ JD Vance tuyên bố Iran phải cắt giảm đáng kể năng lực làm giàu hạt nhân để đáp ứng yêu cầu của Washington và chấm dứt xung đột.

Chia sẻ với Hãng tin Reuters ngày 5-10, Phó tổng thống Vance khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải đi kèm yêu cầu Iran thu hẹp năng lực làm giàu hạt nhân, thay vì chỉ đưa ra những cam kết cắt giảm trong tương lai.

"Nếu không muốn sở hữu vũ khí hạt nhân, tại sao họ lại cần nhiên liệu làm giàu ở mức 60%? Và nếu muốn chứng minh cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân, đừng sản xuất nhiên liệu làm giàu ở cấp độ cao. Đó là lằn ranh hết sức cơ bản" - ông Vance nhấn mạnh.

"Tôi cho rằng nếu muốn chứng tỏ cam kết không chế tạo vũ khí hạt nhân, họ phải có những động thái thực chất đối với năng lực làm giàu [uranium] của mình" - Phó tổng thống Mỹ nói thêm.

Những tuần gần đây, Iran và Mỹ đã trao đổi nhiều đề xuất nhằm chấm dứt xung đột và mở cửa lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch của năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, ông Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Tehran và cảnh báo các chiến dịch quân sự có thể sẽ leo thang sau kỳ bầu cử giữa kỳ.

Ông Vance cho biết Mỹ vẫn để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận, song yêu cầu Iran phải đưa ra những nhượng bộ cụ thể về vấn đề hạt nhân.

"Chúng tôi cần những hành động cụ thể, chứ không chỉ là lời nói" - ông Vance nói.

Theo ông Vance, một yếu tố làm phức tạp thêm tình hình là việc Washington không chắc chắn về việc ai đang nắm quyền ra quyết định tại Tehran.

Ông Vance xác nhận Mỹ đang tiến hành đàm phán với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araqchi. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ hai quan chức này có bao nhiêu thẩm quyền trong cấu trúc quyền lực của Iran.

"Một trong những điều chúng tôi nhận thấy là quy trình ra quyết định của họ không hoàn toàn rõ ràng" - ông Vance cho hay. Liên quan đến vấn đề này, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6-10 cũng phát biểu rằng "vấn đề lớn nhất" của ông là không ai biết ai thực sự đang điều hành Iran.

Về phía Tehran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei hôm 4-10 nói rằng các quan chức Mỹ thực ra biết rõ họ đang đàm phán với ai ở phía Iran và quá trình ra quyết định của Tehran diễn ra như thế nào.

Ông cho rằng vấn đề không phải Mỹ không hiểu cách Iran ra quyết định, mà ngược lại, vấn đề nằm ở việc các quan chức Mỹ liên tục đưa ra những thông điệp thiếu nhất quán.

Theo Tuoitre