Dự án sắp được Tổng thống Donald Trump khởi động được cho là đã thu hút sự tham gia vượt dự kiến, do doanh nghiệp kỳ vọng có công cụ bảo vệ trước biến động giá của các nguyên liệu chủ chốt mà không cần tự duy trì kho dự trữ riêng.

Ngày 2-2, Hãng tin Bloomberg dẫn các nguồn thạo tin cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến sẽ triển khai dự án mang tên Project Vault - kho dự trữ chiến lược các khoáng sản quan trọng phục vụ nhu cầu dân sự, với số vốn ban đầu trị giá 12 tỉ USD.

Động thái này nhằm bảo vệ các nhà sản xuất Mỹ trước rủi ro gián đoạn nguồn cung, trong bối cảnh Washington đã đẩy mạnh giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng, sau khi Trung Quốc siết kiểm soát xuất khẩu một số khoáng sản quan trọng vào năm ngoái.

Hiện Mỹ đã vận hành một kho dự trữ quốc gia về khoáng sản quan trọng phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng, nhưng chưa có kho dự trữ dành cho nhu cầu dân sự. Do đó, đây là dự án dự trữ khoáng sản chiến lược đầu tiên dành cho khu vực tư nhân của Mỹ.

Mỹ nỗ lực giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc

Theo thông tin, Project Vault sẽ kết hợp 1,67 tỉ USD vốn tư nhân với khoản vay 10 tỉ USD có thời hạn 15 năm từ Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ (Ex-Im Bank), nhằm thu mua và dự trữ khoáng sản phục vụ các hãng ô tô, công ty công nghệ và các ngành sản xuất khác.

Dự án đã thu hút sự tham gia của hơn chục doanh nghiệp, trong đó có General Motors, Stellantis, Boeing, Corning, GE Vernova và Google thuộc Tập đoàn Alphabet. Các công ty thương mại Hartree Partners, Traxys North America và Mercuria Energy Group sẽ phụ trách việc thu mua nguyên liệu thô cho kho dự trữ.
Kế hoạch này được so sánh với kho dự trữ dầu khẩn cấp của Mỹ hiện nay. Điểm khác biệt là thay vì dầu thô, Mỹ sẽ dự trữ các khoáng sản như đất hiếm, gallium và cobalt - nguyên liệu cho các sản phẩm như iPhone, pin và động cơ máy bay.

Hội đồng quản trị Ex-Im Bank dự kiến sẽ bỏ phiếu vào cuối ngày 2-2 để phê duyệt khoản vay kỷ lục cho dự án.

Cùng ngày, ông Trump dự kiến sẽ gặp giám đốc điều hành GM Mary Barra và tỉ phú ngành khai khoáng Robert Friedland - những người đại diện cho nhà sản xuất và bên sử dụng khoáng sản.

Cổ phiếu các công ty đất hiếm của Mỹ đã tăng mạnh trong giao dịch trước giờ mở cửa sau khi xuất hiện thông tin về kế hoạch nêu trên, trong đó có USA Rare Earth Inc., Critical Metals Corp., United States Antimony Corp. và NioCorp Developments Ltd.

Cấu trúc kho dự trữ khoáng sản chiến lược của Mỹ

Dự án được kỳ vọng sẽ mang lại một công cụ giúp bảo vệ doanh nghiệp trước những biến động giá của các nguyên liệu chủ chốt, mà không cần tự duy trì kho dự trữ riêng.

Giới chức nói rằng dự án nhận được sự quan tâm vượt dự kiến, do nhà đầu tư bị thu hút bởi nhóm nhà sản xuất uy tín, cam kết dài hạn và sự tham gia của Ex-Im Bank.

Một số chi tiết về cấu trúc của Project Vault hiện chưa được tiết lộ như danh tính các nhà đầu tư cung cấp khoản vốn 1,67 tỉ USD hay chi phí lưu kho.

Theo cơ chế, các doanh nghiệp sẽ phải cam kết mua khoáng sản ở một mức giá tồn kho được xác định trong tương lai và trả một số khoản phí ban đầu. Khi đó, họ sẽ được phép gửi cho Project Vault danh sách các nguyên liệu ưu tiên mà họ cần.

Dự án sẽ tiến hành mua và lưu trữ, còn các nhà sản xuất sẽ chịu chi phí duy trì, liên quan đến lãi vay và chi phí lưu trữ.

Theo các quan chức, các doanh nghiệp sẽ được phép rút dần nguyên liệu từ kho này, song phải bổ sung bù lại sau đó. Trong trường hợp xảy ra gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng, họ sẽ được quyền tiếp cận toàn bộ lượng khoáng sản dự trữ.

Điểm then chốt là các nhà sản xuất cam kết mua một lượng nguyên liệu với giá cố định, và sau này sẽ mua lại đúng lượng đó với chính mức giá này. Chính quyền Mỹ coi đây là cơ chế ổn định, giúp kiềm chế biến động giá.

Dưới thời ông Trump, Mỹ cũng đã có bước đi hiếm hoi khi đầu tư trực tiếp vào các công ty khoáng sản trong nước, nhằm thúc đẩy khai thác và chế biến đất hiếm nội địa. Chính quyền Mỹ đã ký các thỏa thuận hợp tác với Úc, Nhật Bản, Malaysia cùng một số quốc gia khác về vấn đề này, đồng thời sẽ thúc đẩy thêm nhiều nước tham gia.

Theo Tuoitre