Phó tổng thống JD Vance khẳng định Washington sẵn sàng làm việc với cả các đối tác lẫn những quốc gia cạnh tranh nhằm thúc đẩy nỗ lực cắt giảm vũ khí hạt nhân trên toàn cầu.

Theo Hãng thông tấn TASS, ngày 4-2, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington mong muốn hợp tác với Nga, Trung Quốc cùng các quốc gia khác nhằm cắt giảm số lượng vũ khí hạt nhân trên toàn cầu, coi đây là mục tiêu chung vì an ninh của nhân loại.

Trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Megyn Kelly, ông Vance nhấn mạnh Mỹ sẵn sàng làm việc không chỉ với các đối tác mà cả những quốc gia đang cạnh tranh với Washington.

Ông khẳng định: “Chúng tôi sẽ hợp tác với Trung Quốc, Nga và bất kỳ quốc gia nào, dù là bạn hay đối thủ, để nỗ lực giảm số lượng vũ khí hạt nhân hiện có trên thế giới”.

Liên quan đến vấn đề kiểm soát vũ khí chiến lược, ngày 22-9 năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố tại cuộc họp Hội đồng An ninh Nga rằng nước này sẵn sàng tiếp tục tuân thủ các giới hạn định lượng theo Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược mới (New START) thêm một năm sau khi hiệp ước hết hạn vào tháng 2-2026.

Tuy nhiên, theo trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov, tính đến ngày 4-2, Nga vẫn chưa nhận được phản hồi chính thức từ phía Mỹ về đề xuất gia hạn các giới hạn của hiệp ước này.

Trước đó, hồi tháng 1, ông Trump từng tuyên bố ông sẽ đàm phán một thỏa thuận tốt hơn nếu New START hết hạn. Ông cũng bày tỏ mong muốn theo đuổi việc "phi hạt nhân hóa" không chỉ với Nga mà còn cả với Trung Quốc.

Song Bắc Kinh đã phản bác, cho rằng việc yêu cầu nước này ngồi vào bàn đàm phán với những nước "sở hữu kho vũ khí chiến lược lớn hơn mình nhiều lần" là phi thực tế.

Ngày 5-2, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi Mỹ và Nga nhanh chóng ký thỏa thuận hạt nhân mới, khi hiệp ước New START hết hiệu lực vào thời điểm được ông mô tả là "nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế".

Ông Guterres kêu gọi Washington và Matxcơva "ngay lập tức quay trở lại bàn đàm phán và nhất trí về một khuôn khổ kế thừa" cho hiệp ước nói trên.

New START là gì?

Hiệp ước New START được cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama và cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev (nay là Phó chủ tịch Hội đồng An ninh liên bang Nga) ký kết năm 2010, trong giai đoạn "tái khởi động" quan hệ giữa hai nước.
Hiệp ước giới hạn mỗi bên được triển khai tối đa 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược, 700 tên lửa và máy bay ném bom, kèm theo cơ chế thanh sát đột xuất và tại chỗ để đảm bảo việc tuân thủ.
Năm 2023, ông Putin đã đình chỉ việc Nga tham gia New START, nhằm phản đối việc Mỹ hỗ trợ Ukraine, khiến hoạt động thanh sát chấm dứt.
Theo văn bản hiệp ước, New START chỉ được gia hạn lần duy nhất, vào năm 2021 dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Do đó việc kéo dài hiệp ước sau thời điểm hết hạn vào ngày 5-2 sẽ đòi hỏi một thỏa thuận hoàn toàn mới. Giới chuyên gia đánh giá đây sẽ là một tiến trình vô cùng phức tạp và có thể kéo dài.

Theo Tuoitre