Ngũ cốc, sữa tươi chưa chế biến hay vật nuôi sống được Cộng hòa Séc xuất khẩu, trong khi các sản phẩm thực phẩm chế biến sẵn lại được nhập khẩu trở lạlại. Bộ Nông nghiệp cho biết điều này đang làm giảm tính tự cung tự cấp thực phẩm của đất nước xuống gần mức 50%. Theo các chuyên gia, điều này có thể trở thành vấn đề trong trường hợp khủng hoảng, khi việc nhập khẩu từ nước ngoài không thể đảm bảo.

“Một quốc gia không thể đảm bảo đủ thực phẩm cơ bản cho người dân sẽ trở nên dễ tổn thương trong các tình huống khủng hoảng,” Chủ tịch Liên đoàn Nông nghiệp Martin Pýcha cảnh báo. Theo ông, giải pháp không phải là đóng cửa biên giới, mà là duy trì các cơ sở sản xuất và chế biến quan trọng trong nước.

Bộ trưởng Nông nghiệp Martin Šebestyán (SPD) đã nhấn mạnh vấn đề tự cung tự cấp thực phẩm giảm sút vào tháng 1. Trong tuyên bố chương trình, chính phủ Andrej Babiš (ANO) cam kết tăng cường sản xuất thực phẩm trong nước, hỗ trợ các nhà chế biến và hạn chế nhập khẩu thực phẩm kém chất lượng.

Theo các chuyên gia, tự cung tự cấp thực phẩm là “bảo hiểm” trong các tình huống khủng hoảng. Đại dịch COVID-19, gián đoạn giao thông hay chiến tranh ở Ukraine đã cho thấy chuỗi cung ứng có thể trở nên rất dễ bị ảnh hưởng.

Trong khủng hoảng, ai cũng lo cho bản thân trước

“Thị trường vận hành tốt trong thời bình, nhưng trong khủng hoảng thì mỗi người chủ yếu lo cho chính mình. Không thể trông chờ ai đó sẽ cung cấp thực phẩm cho chúng ta nếu họ cũng cần dùng,” nhà phân tích Tomáš Maier từ Đại học Nông nghiệp Séc nhận định.

Theo dữ liệu của Cục Thống kê Séc, năm 2024 – năm có dữ liệu đầy đủ nhất – Cộng hòa Séc chỉ tự cung tự cấp thực phẩm trong ba mặt hàng: thịt bò và bê, sữa và các sản phẩm từ sữa, và đường. Các thực phẩm khác vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu. Xét về các mặt hàng nguyên liệu, tức là ngũ cốc, nguyên liệu thô và gia súc, Séc tự túc tốt hơn.

Điều này không có nghĩa là Séc sẽ thiếu lương thực. “Không có nhập khẩu, chúng ta sẽ không chết đói, nhưng tất cả sẽ đắt đỏ hơn rất nhiều,” ông Maier bổ sung.

Nguyên nhân chính khiến tự cung tự cấp thấp là việc chế biến nguyên liệu nội địa hạn chế. “Chúng ta xuất khẩu các mặt hàng cơ bản như ngũ cốc hay gia súc sống, rồi nhập lại thực phẩm chế biến sẵn, ví dụ phô mai hay các sản phẩm từ thịt,” phát ngôn viên Bộ Nông nghiệp Vojtěch Bílý cho biết.

Để cải thiện, theo Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Tư nhân Jaroslav Šebek, cần tăng hỗ trợ các nhà chế biến nhỏ và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Bộ Nông nghiệp dự kiến tăng công suất các cơ sở chế biến nông sản và đơn giản hóa việc sử dụng các khoản trợ cấp châu Âu, đồng thời khôi phục trợ cấp quốc gia trị giá 250 triệu korun.

Tuy nhiên, một số nông dân phê phán vì lo ngại chương trình sẽ ưu tiên doanh nghiệp lớn. Trước đây, các công ty thuộc tập đoàn Agrofert, Madeta hay Hamé đã nhận trợ cấp từ chương trình này. Chương trình từng bị Cơ quan Kiểm toán Tối cao chỉ trích năm 2022 vì không hiệu quả và thiếu minh bạch, và năm sau đó chính phủ Petra Fiala (ODS) đã bãi bỏ.

Bộ Nông nghiệp vẫn cho rằng cần hỗ trợ cả các doanh nghiệp thực phẩm lớn, để đảm bảo cung ứng cho dân trong những tình huống bất ngờ, ông Bílý giải thích về các khoản trợ cấp sắp tới.

(Theo Novinky)