Ung thư phổi hiện là loại ung thư gây tử vong nhiều nhất tại châu Âu. Mỗi năm, tại CH Séc có hơn 5.000 người tử vong vì căn bệnh này. Dù hút thuốc lá vẫn là nguyên nhân hàng đầu, các khối u ác tính ở phổi cũng xuất hiện ở những người chưa từng hút thuốc. Theo Chủ tịch Hội Hô hấp và Lao phổi CH Séc Vladimír Koblížek, có tới 20% bệnh nhân ung thư phổi là người chưa bao giờ hút thuốc.

Sau thuốc lá, giáo sư Koblížek cho rằng radon là yếu tố nguy cơ nghiêm trọng thứ hai. Ông cho biết: “Tại Séc, Áo và một số ít quốc gia khác, khí radon tồn tại trong lòng đất. Nếu ngôi nhà không được cách ly tốt, loại khí này có thể tích tụ trong không gian sống. Khi nhà cửa thiếu thông gió, người ở bên trong sẽ bị phơi nhiễm radon – một chất có khả năng gây ung thư.”

Những khu vực có nồng độ radon trong lòng đất cao tại Séc gồm một phần vùng Vysočina, khu vực Karlovy Vary hoặc vùng giáp ranh giữa ba tỉnh Trung Séc, Nam Séc và Plzeň.

Bên cạnh đó, các chất gây ung thư từ môi trường xung quanh như khí thải giao thông hay hoạt động công nghiệp cũng là mối đe dọa đáng lưu ý. “Những chất này thường bám vào các hạt bụi nhỏ, đi vào cơ thể qua đường hô hấp và bản thân chúng cũng có khả năng gây ung thư,” ông Koblížek nhấn mạnh.

Khói thuốc thụ động – tức người không hút thuốc nhưng hít phải khói từ thuốc lá của người khác – cũng là yếu tố nguy hiểm. Nhóm dễ bị tổn thương hơn cả là trẻ nhỏ, khi phổi vẫn đang trong giai đoạn phát triển.

Ung thư phổi có thể bắt nguồn từ căn bếp
Một nguy cơ khác khiến nhiều người bất ngờ là việc nấu nướng, đặc biệt là chiên rán. Giáo sư Koblížek cho biết: “Chúng tôi có dữ liệu từ châu Á cho thấy, nếu một người thường xuyên sử dụng nồi chiên, hằng ngày rán thực phẩm trong chảo lớn với dầu và hít phải các hơi bốc lên, thì đó đều là những tác nhân gây ung thư.”

Ông cũng dẫn thêm thông tin cho thấy trong môi trường không khí ô nhiễm ở không gian kín, nguy cơ mắc ung thư ở phụ nữ cao gấp đôi so với nam giới. Theo ông, nguyên nhân có thể không hẳn do phụ nữ “yếu hơn” về miễn dịch, mà là vì họ có mức độ tiếp xúc lớn hơn với các yếu tố nguy hại. “Phụ nữ trên toàn thế giới nhìn chung thường đảm nhiệm nhiều công việc có liên quan đến các tác nhân gây ung thư hơn,” ông nói, đồng thời cho rằng việc nấu ăn hoặc tiếp xúc với các chất tẩy rửa cũng có thể là yếu tố góp phần.

Thuốc lá điện tử có thực sự giúp giảm nguy cơ?
Mặc dù thừa nhận bản thân có khuyến nghị thuốc lá điện tử cho một số bệnh nhân trong quá trình cai thuốc, giáo sư Koblížek vẫn cảnh báo mạnh mẽ với một số nhóm đối tượng. Theo ông, chiến dịch tiếp thị của các nhà sản xuất thuốc lá điện tử không chỉ nhắm tới người nghiện thuốc hay người hút thuốc chủ động, mà còn hướng tới giới trẻ, phụ nữ mang thai, thanh thiếu niên và cả người chơi thể thao.

Ông cho rằng việc sử dụng thuốc lá điện tử có thể đi kèm rủi ro, dù các kết luận đầy đủ từ nghiên cứu dài hạn về nguy cơ hình thành khối u phải từ 10 đến 15 năm nữa mới rõ ràng. “Chúng tôi và các đồng nghiệp trên khắp châu Âu đều nói rằng hiện nay thực chất đang diễn ra một cuộc nghiên cứu quy mô lớn trong toàn xã hội,” ông nhận định.

Bỏ thuốc lá vẫn là biện pháp phòng ngừa tốt nhất
Theo giáo sư Koblížek, dù không thể loại bỏ hoàn toàn mọi nguyên nhân gây bệnh, vẫn có một yếu tố con người có thể chủ động kiểm soát, đó là hút thuốc lá. “Nếu mọi người từ bỏ thuốc lá, số ca ung thư phổi trong cộng đồng sẽ giảm mạnh chỉ sau vài năm,” ông nhấn mạnh tại cuộc họp báo nhân Ngày Thế giới Phòng chống Ung thư Phổi 1/8.

Các bác sĩ cũng cho rằng biện pháp dự phòng tốt nhất là đi khám bác sĩ đa khoa. Sau khi thăm khám hoặc nếu nghi ngờ bệnh lý nghiêm trọng, bác sĩ sẽ chuyển bệnh nhân đến chuyên khoa phù hợp.

Chia sẻ với truyền thông, bà Patricie – một bệnh nhân không hút thuốc nhưng từng mắc ung thư phổi – xúc động kể: “Tôi có hai con trai, một cháu vừa học xong cấp hai, cháu lớn thì sắp thi tốt nghiệp. Khi đó tôi không biết mình có thể sống để chứng kiến kỳ thi của con hay không. Đừng ngại đi khám khi có vấn đề về hô hấp, hoặc ngay cả khi chưa có triệu chứng cũng nên kiểm tra định kỳ. Đừng chần chừ, bởi trong trường hợp này, từng phút đều rất quan trọng.”

Nhờ sự đồng hành của gia đình, bạn bè và đội ngũ y bác sĩ, đến nay bà đã lui bệnh hơn ba năm rưỡi kể từ ngày được chẩn đoán.

Mỗi năm, tại Séc có khoảng 6.500 người mắc ung thư phổi và khoảng 5.300 người tử vong. Nguyên nhân chủ yếu là bệnh thường được phát hiện muộn.

Nguồn CNN Prima News