Tiếp tục với đề tài “Những đứa trẻ chuối”, TamdaMedia xin lược dịch series bài viết về những người Séc gốc Việt của nhật báo Aktuálně. Nhân vật tiếp theo của series là bác sĩ tâm lý học Thai Hong Le. “Tôi muốn bọn trẻ biết nguồn gốc chúng đến từ đâu và biết tiếng Việt. Nhưng bản thân tôi là người Việt Nam lớn lên ở Cộng hòa Séc và tôi không thích khi ai đó hỏi tôi về nguồn gốc của mình. Tôi ước các con tôi có được những điều tốt đẹp nhất của cả hai thế giới văn hóa”, Thai Hong Le.

Mặc dù sinh ra ở Việt Nam, nhưng Thái đã dành phần lớn cuộc đời của mình ở miền bắc Čechy, nơi bố mẹ của anh mở một cửa hàng.

Thái Hồng Lê hiện là bác sĩ tại Khoa tâm thần của Bệnh viện Đại học Tổng hợp ở Praha (Všeobecná fakultní nemocnice v Praze). Anh vẫn coi Praha là một thành phố lớn, bởi vì cho đến khi anh 18 tuổi, Thái luôn sống ở phía bắc của Čechy và vì vậy không dễ dàng gì đối với anh để định hướng được giao thông hay những con phố rối ren của thủ đô Séc. “Ban đầu khi đi đâu tôi cũng phải cầm theo tấm bản đồ khổng lồ, tôi sợ rằng nếu tôi mua một chiếc điện thoại thông minh, tôi sẽ nghiện nó,” bác sĩ mỉm cười thừa nhận rằng sau nhiều năm, anh ấy đã cho phép mình mua chiếc điện thoại thông minh đầu tiên.

Sau khi học xong Trường Đại học 3 Lékařská – trực thuộc Đại học Karlova, Thái đã được nhận luôn vào bệnh viện thực tập. Hiện nay anh là một thành viên của khoa nam và anh còn bốn năm nữa để có thể nhận được văn bằng. Như anh cho biết, việc nghiên cứu y học không phải là chủ ý của anh. Bố mẹ anh là người đã đề nghị anh nên trở thành một bác sĩ. “Họ không đòi hỏi tôi phải kiếm thật nhiều tiền, họ muốn tôi khỏe mạnh và hài lòng. Họ suốt ngày phải khổ cực trong cửa hàng và sau này tôi đã tự cảm nhận được công việc đó khó khăn như thế nào.” bác sĩ chia sẻ với tâm thế của 1 người có trách nhiệm. “Tôi và anh trai tôi luôn bị nhắc nhở ở nhà ngay từ khi còn nhỏ rằng việc học là cần thiết. Hôm nay tôi biết rằng họ sợ rằng chúng tôi sẽ bị phân biệt đối xử. Đơn giản là chúng tôi phải giỏi hơn những người khác,” bác sĩ – người đã trở nên yêu thích y học khi vẫn còn đi học, giải thích.

“Người Việt Nam ở Cộng hòa Séc rất chăm chỉ, vì họ không có quyền lựa chọn. Cả gia đình phải góp sức để họ có thể làm việc ở Cộng hòa Séc – họ trả tiền cho các văn phòng hành chính, họ mua vé và mua một công việc trong một nhà máy nào đó. Và vào năm 2005, bạn có thể phải chi 10.000 đô la cho việc này. Đây là một số tiền ngoài sức tưởng tượng đối với những người xa quê. Và tất cả những gì còn lại của những người này là làm việc từ sáng đến tối để trả nợ. Tôi không nghĩ rằng người Việt Nam có một ham muốn làm việc chăm chỉ. Vì thường ở bất cứ đâu đều cũng có những người chăm chỉ và lười biếng. Họ cần sự đảm bảo và đồng thời họ đã quen với việc không nhận bất kỳ thứ gì miễn phí từ bất kỳ ai. Chúng ta sống ở Cộng hòa Séc với thực tế là chúng ta được chăm sóc sức khỏe, giáo dục “miễn phí” (mặc dù phải trả tiền từ thuế), chúng ta có thể đến các văn phòng hành chính hoặc đến một tổ chức phi lợi nhuận và ở đó họ sẽ cung cấp dịch vụ một số dịch vụ, thông tin hoặc lời khuyên miễn phí cho chúng ta. Ở Việt Nam hoàn toàn không có những trường hợp như thế này. Đó là lý do tại sao người Việt Nam rất “ghê gớm” (ý là predatory), đôi khi theo quan điểm của chúng ta có lẽ là tàn nhẫn.” Marta Lopatková, chuyên gia Việt Nam học

Là một trong những người trẻ nhất tại khoa, Thái phải trực ít nhất một ca trực đêm mỗi tuần. “Bây giờ tôi phải trực 5 đến 6 ca trong một tháng, đó là rất nhiều, nhưng chủ yếu cũng vì có ít bác sĩ,” vị bác sĩ mắt nâu với mái tóc đen và nụ cười ranh mãnh hài hước cho biết. Ở trường, anh tự hỏi xem liệu có phù hợp để một người không có vẻ ngoài điển hình như người Séc làm việc trong lĩnh vực tâm thần học hay không. “Khi đó giáo sư nói với tôi rằng bệnh nhân sẽ nhìn tôi như một bác sĩ chuyên nghiệp. Thật không may, điều này không phải luôn luôn như vậy. Tôi đã được chứng thực rằng khi tiếp xúc với môi trường bất ổn, mọi người có những nhận xét và lăng mạ phân biệt chủng tộc dưới nhiều hình thức khác nhau. Nhưng việc hợp tác với những bệnh nhân đã ổn định và mọi thứ diễn ra suôn sẻ,” Thái suy ngẫm.

Ví dụ, có bệnh nhân trong tình trạng cấp tính hỏi vị bác sĩ trẻ này xem liệu anh đã nhận được hàng đặt qua Internet chưa. Ngoài ra còn có các câu hỏi thường gặp về các chủ cửa hàng tiện lợi. “Đôi khi tôi rất tiếc. Mọi người cảm thấy rằng tất cả chúng tôi đều biết nhau, bởi vì các cửa hàng đều do một tên mafia người Việt sở hữu. Điều này không đúng”, Thái nói. “Người Séc có thể có nhiều thành kiến ​​hơn các quốc gia khác và họ có nhu cầu cần được đóng khung mọi thứ, họ nhấn mạnh vẻ ngoài châu Á của chúng tôi và ném người Việt Nam vào một cái khung có sẵn do họ tự đặt ra.”

“Người Việt Nam phải chứng minh rằng họ giỏi và làm cho Séc xấu hổ khi nói điều gì đó không tốt về mình. Mặt khác, chúng ta phải nói rằng nếu người Séc có những hành vi cư xử tồi tệ với một ai đó, thì đừng mong họ cho bạn cơ hội thứ hai. Nhưng dựa vào một cá thể, chúng ta không thể đánh giá cả cộng đồng. Ví dụ, có thể nêu tình huống minh họa là tình hình xung quanh Covid đến từ Trung Quốc, nhưng mọi người không muốn phân biệt liệu đó là người Việt Nam hay người Trung Quốc. Họ sợ mỗi người Việt Nam bước vào tàu điện ngầm hoặc xe buýt. Sau đó, chúng tôi đưa ra sáng kiến ​​trái tim đỏ cho các dịch vụ cứu hộ tổng hợp và chúng tôi đã xoay sở để biến nhận thức của người Séc thành người Việt. Và đây là một trong những trường hợp giúp người Việt không bị bắt nạt.” Trần Văn Sang, Trung tâm Hội nhập Sangu.

Bác sĩ Thái khi còn nhỏ không bao giờ bận tâm việc anh khác người Séc về nguồn gốc và ngoại hình. Khi nhớ lại bối cảnh thời thơ ấu của mình, anh luôn nói về nơi an toàn và yêu thương.

“Trong một thời gian dài, tôi không cần phải giải quyết vấn đề rằng tôi khác biệt. Sau đó, một người bạn cùng lớp đã nói với tôi rằng tôi là một quả chuối, bởi vì ở bên ngoài tôi màu vàng và màu trắng ở bên trong. Tôi đã cố gắng tẩy chay điều này, mặc dù tôi nghe về cách ví von này ngày càng nhiều và thường xuyên hơn. Tôi tự nhủ rằng ngay cả một quả chuối không phải lúc nào cũng giống nhau và tôi thấy không cần thiết phải ưu tiên nguồn gốc của mình, xét cho cùng, tất cả mọi người đều sống trên cùng một trái đất, trong cùng một hệ mặt trời và chúng ta có những khác biệt về văn hóa, nhưng không cần thiết phải nhấn mạnh đến vấn đề đó.” Thái tuyên bố.

Thái dần dần chấp nhận được điều đó, nhưng ngay cả bây giờ anh cũng không tự hào về ngoại hình của mình. “Nó chỉ là một phần của tôi.” Thái thích nói rằng anh là người theo chủ nghĩa quốc tế. Mặc dù sinh ra ở Việt Nam và sau đó đã quay về chơi một vài lần nữa, nhưng phần lớn cuộc đời mình, anh ở các vùng Ústí nad Labem và Liberec, nơi cha mẹ anh có một sạp bán và sau đó là một cửa hàng. “Khi tôi còn nhỏ, những lúc phải ngồi đằng sau máy tính tiền, tôi thường rất hư. Vì vậy tôi thường ở nhà các cô tây và bà tây cả ngày, tôi chạy quanh trang trại chăn nuôi, tôi ăn thịt thăn và đào khoai tây,” anh nhớ lại. Thái đã trải qua tuổi trẻ của mình ở Hřensko, Děčín, Teplice và Liberec. Những bà tây của anh đã nấu ăn cho ăn, anh ấy học nấu knedlík và anh cũng từng nhìn thấy cảnh giết mổ động vật. Có lẽ đó cũng là lý do tại sao chợ nông sản là địa điểm yêu thích của anh ở Praha ngày nay, nơi anh đến sau khi hết giờ làm việc. Đặc biệt là đến vì đồ ăn ngọt.

Bố mẹ của Thái gặp nhau tại khu vực Středočesko vào năm 1988. Sau đó họ đã trở lại Việt Nam, nơi bác sĩ tương lai được sinh ra và sau này họ cùng anh trở về Cộng hòa Séc. “Ban đầu, chúng tôi chuyển nhà khá thường xuyên nên tôi gặp khó khăn trong việc tìm kiếm bạn bè. Tôi đã gặp người bạn Việt Nam đầu tiên của mình khi tôi khoảng 3 – 4 tuổi,” Thái nhớ lại. Bố mẹ của Thái nói rằng anh là một đứa trẻ quả quyết và trong nhóm bạn, anh luôn giữ vững ý kiến của cá nhân. Khi còn bé, Thái hầu như không gặp các trường hợp bắt nạt nào, ngoại trừ một vài trường hợp ngoại lệ. “Bố mẹ của tôi đã hướng tôi đến với giáo dục ngay từ khi còn nhỏ và tôi đã học rất tốt. Một ngày nọ, một giáo viên nói với tôi rằng hãy giúp đỡ hai bạn học kém hơn. Tôi nhớ rằng họ đã đi tiểu trong dép của tôi vì điều đó,” anh nói.

Thái bắt đầu nhận thức ẩn ý về việc phân biệt chủng tộc khi hồi tưởng lại mọi chuyện. “Tôi nhớ khi đi ngang qua một bà già với túi đồ trên phố vào năm 12 tuổi, bà ấy nhìn tôi và nói, ‘Tao nguyền rủa mày!’ Một lần khác khi tôi đang ngồi trên một chiếc ghế dài và cặp vợ chồng lớn tuổi thì thầm thành tiếng: “Hãy nhìn xem cái thứ gì đang ở cạnh chúng ta,” bác sĩ nhớ lại.

Anh đã chuẩn bị tâm lý cho bố mẹ về việc đưa một phụ nữ Séc về nhà

Khi rảnh rỗi, Thái thích vẽ chân dung và chơi các trò chơi theo chủ đề thời trung cổ. Anh chia sẻ anh đang ở căn hộ của mình ở Žižkov với anh trai và bạn của mình. Đôi khi bạn gái của anh ấy cũng đến thăm anh ấy. “Một trong những điều tôi và bố mẹ tôi không thể thống nhất, đó chính là là lý lịch của người vợ tương lai của tôi phải như thế nào. Họ luôn sợ rằng tôi sẽ mang người con gái Séc về nhà và cô ấy sẽ không hiểu họ”, Thái nói với thông tin khiến họ vui mừng vì giờ anh đã có bạn gái là người gốc Việt. Mặc dù anh có mối quan hệ tuyệt vời với bố mẹ, nhưng họ thường xuyên xảy ra xung đột trong các cuộc thảo luận về nguồn gốc của nàng dâu tương lai.
“Đối với nhiều phụ nữ Séc, tôi đã thất bại hoặc vì nhiều lý do khác nhau mà không có tương lai cho một mối quan hệ lâu dài. Riêng tôi, tôi không bao giờ phân biệt điều đó, một thời gian dài tôi đã cố gắng chuẩn bị tâm lý cho bố mẹ về việc tôi có thể mang người Séc về nhà. Tôi đã trêu chọc họ. Một năm trước, cuối cùng tôi đã nói với họ rằng tôi đang hẹn hò với ai đó, nhưng tôi cố tình không nói với họ đó là người Việt Nam. Đã có những lần cãi vã và cuối cùng tôi cũng phải thừa nhận”.

Mặc dù không đồng ý với cha mẹ về nguồn gốc của bạn gái mình, nhưng đáng ngạc nhiên thay khi anh lại tìm thấy nhiều điểm chung với họ. “Ví dụ, tôi muốn bọn trẻ biết nguồn gốc chúng đến từ đâu và biết tiếng Việt. Nhưng bản thân tôi là người Việt Nam lớn lên ở Cộng hòa Séc và tôi không thích khi ai đó hỏi tôi về nguồn gốc của mình. Tôi ước các con tôi có được những điều tốt đẹp nhất của cả hai thế giới văn hóa”.

“Người Việt từ Việt Nam đến Cộng hòa Séc đã gìn giữ một cách mạnh mẽ nền văn hóa của thời đó trong họ, về nhiều mặt, nghịch lý là họ thậm chí còn bảo thủ hơn những người Việt sống tại Việt Nam. Và những yêu cầu đối với trẻ em và bạn đời tương lai của chúng cũng tương tự như thế. Điều rất quan trọng đó là đứa trẻ sinh ra trong gia đình. Con trai đầu lòng theo truyền thống thờ cúng tổ tiên, điều này rất quan trọng với người Việt. Khi được chăm sóc đúng cách, chúng có thể giúp bạn nhưng nếu bạn không chăm sóc chúng, chúng có thể gây hại và gây ra nhiều vấn đề lớn. Đó là lý do tại sao, trên cương vị là bố mẹ, bạn muốn có một người vợ tốt cho con trai đầu lòng của mình, người sẽ giúp anh ta trong vai trò quan trọng này. Con trai thường khó khăn hơn, gia đình đòi hỏi trách nhiệm và vai trò của họ.” Marta Lopatková, chuyên gia Việt Nam học

Nhưng Thái cho rằng, khác với bố mẹ, trong một số vấn đề và anh là người suy nghĩ rất tự do. “Tôi rất khoan dung với các quốc gia khác, chủng tộc và nền giáo dục của tôi. Tôi coi mình là một người theo chủ nghĩa quốc tế. Tôi biết rất nhiều trường hợp những người bạn cùng lứa của tôi đã bị trầm cảm hoặc có sự phát triển nhân cách không hài hòa, bởi vì họ đã bị nuôi dạy khó khăn mà không có đủ tình yêu thương hoặc không thể làm những gì họ muốn. Đối với vấn đề giáo dục, tôi sẽ nhân từ hơn với trẻ em, tôi sẽ không bận tâm nếu chúng đi học nghề, đặc biệt là để tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống của chúng”, anh nói.

Ngoài việc bác sĩ khoa tâm thần không thích đi du lịch bên ngoài Cộng hòa Séc, anh còn có một đặc thù khác. Khi có thời gian rảnh sau giờ làm việc, anh sẽ làm đồ ngọt. “Tôi nướng bánh koláč, bánh quy, nướng bánh cừu cho lễ Phục sinh và vánočka cho lễ Giáng sinh, tôi cũng đã thử làm bánh sừng bò. Tôi muốn học cách nướng chleba, tôi thích bánh mì, nhưng tôi không thực sự thích tekutý chléb, nói chung tôi không thích rượu”, anh kết luận.

(BBT TamdaMedia)