Việt Nam liệu có tạo nên cuộc đổi ngôi lịch sử trong nền kinh tế Đông Nam Á năm 2026?

Tờ Nikkei Asian Review cho hay Việt Nam đang trên đà vượt qua Thái Lan về GDP danh nghĩa ngay trong năm nay, khi các dự án công trình công cộng quy mô lớn đang thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh chóng.

Theo Nikkei, cục diện kinh tế của Đông Nam Á đang thay đổi trong bối cảnh bất ổn chính trị trong nước và xung đột biên giới với Campuchia làm giảm tốc nền kinh tế Thái Lan.

Trái lại, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế của Việt Nam ước tính tăng trưởng khoảng 8% vào năm 2025, và nền kinh tế này đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 trở về sau.

Mặc dù một số người coi mục tiêu này là quá tham vọng, các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam đã nhấn mạnh tại một sự kiện kinh tế vào tháng 12/2025 rằng "tăng trưởng hai con số là có thể đạt được".

Nếu tăng trưởng tăng tốc đúng như kế hoạch, GDP danh nghĩa của Việt Nam có thể đạt mức hơn 500 tỷ USD vào năm 2026 hoặc 2027, vượt qua Thái Lan và có khả năng trở thành nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á sau Indonesia. GDP bình quân đầu người sẽ vượt 5.000 USD, tiệm cận mức của Indonesia.

Động lực từ phát triển hạ tầng

Theo dự báo của ông Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), việc phát triển cơ sở hạ tầng trên toàn quốc đang thúc đẩy tăng trưởng. Kế hoạch đầu tư công cho năm 2026 sẽ tăng khoảng 26%, giúp nâng mức tăng trưởng kinh tế thêm 1,6 điểm phần trăm.

Một sân bay mới dự kiến sẽ khai trương gần Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2026, trong khi việc xây dựng một tuyến đường sắt đã bắt đầu ở miền Bắc.

Tuy nhiên, cải cách pháp lý và tinh giản thủ tục hành chính được coi là yếu tố then chốt để thúc đẩy đầu tư hơn nữa. Chuyên gia Cấn Văn Lực lưu ý rằng có hơn 2.000 dự án đầu tư đang đối mặt với một số loại rào cản.

Trong khi đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo GDP thực tế của Thái Lan sẽ tăng trưởng 1,5% vào năm 2026, giảm 0,5 điểm phần trăm so với năm trước.

Nợ hộ gia đình gia tăng đang kìm hãm tiêu dùng của người Thái, trong khi ngành du lịch phục hồi chậm chạp. Do các rào cản thuế quan từ Mỹ gây trở ngại cho ngành sản xuất, Thái Lan có nguy cơ không chỉ bị Việt Nam mà cả Philippines vượt qua.

Doanh số bán xe mới cũng minh họa cho sự thay đổi kinh tế trong khu vực. Tại Indonesia, thị trường lớn nhất Đông Nam Á, doanh số từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2025 đạt tổng cộng khoảng 660.000 chiếc, giảm khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước. Con số này xấp xỉ mức của Malaysia, quốc gia có dân số chỉ bằng khoảng 1/10.

Thái Lan và Indonesia từng là điểm đến chính của các công ty Nhật Bản khi mở rộng sang Đông Nam Á. Các nhà sản xuất ô tô đã tận dụng lực lượng lao động dồi dào tại hai quốc gia này để thiết lập chuỗi cung ứng địa phương.

Tuy nhiên hiện tại, họ đang đánh giá lại chiến lược của mình. Năm ngoái, Suzuki Motor đã rút khỏi mảng sản xuất xe bốn bánh tại Thái Lan, trong khi Honda Motor cũng thu hẹp quy mô.

Với dân số khoảng 700 triệu người, Đông Nam Á từng được coi là động cơ của kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, căng thẳng đã gia tăng quanh biên giới Thái Lan-Campuchia kể từ tháng 5 đã khiến giao thương giữa hai nước giảm sút và du lịch cũng bị ảnh hưởng nặng nề.

Trả lời Nikkei, ông Khang Vũ, học giả thỉnh giảng tại Đại học Boston nhận định sự ổn định địa chính trị là cần thiết cho tăng trưởng của Đông Nam Á. Ông nói thêm rằng xung đột biên giới có thể làm các nhà đầu tư nước ngoài lo sợ.

Bên cạnh đó, việc Mỹ áp mức thuế khoảng 20% đối với các nước Đông Nam Á cũng đang gây ra tác động khó khăn cho nền kinh tế khu vực. Bởi vậy theo ông Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương nhận định đa dạng hóa xuất khẩu sang Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ là điều cần thiết trong bối cảnh khó lường hiện nay.

Nguồn: Cafef