Hàng loạt cơ quan nhà nước như Phòng trưng bày Quốc gia, Vườn quốc gia Krkonoše, Bảo hiểm y tế toàn dân (VZP), Lesy ČR, Lâm trường Quân đội cùng nhiều đơn vị khác đang đồng loạt thay đổi lãnh đạo. 

Các thành viên nội các của Thủ tướng Andrej Babiš (phong trào ANO) đẩy mạnh việc miễn nhiệm người đứng đầu các tổ chức trực thuộc, hoặc “thỏa thuận” để họ rời nhiệm sở. Ở một số bộ, các vụ, cục cũng bị giải thể. Kế hoạch của chính phủ còn đi xa hơn: họ muốn sửa đổi luật để việc thay thế lãnh đạo và sa thải công chức trở nên dễ dàng hơn.

Nhiều chuyên gia theo dõi động thái của các bộ trưởng với sự lo ngại. “Đang xuất hiện một ‘tật xấu’ mới, đó là các vụ ra đi theo ‘thỏa thuận đôi bên’. Nhưng sự thỏa thuận này không hẳn là hai chiều, khi phía bị ảnh hưởng chỉ được báo trước vài giờ, rồi ngay sau đó thông cáo báo chí công bố họ rời chức ‘theo thỏa thuận’. Chuỗi việc này bắt đầu từ tổng giám đốc Lesy ČR tại Bộ Nông nghiệp, tiếp đến là giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Krkonoše tại Bộ Môi trường, và mới đây là tới lượt giám đốc Công ty quản lý lưu vực sông Odra, người mới tại vị được đúng một năm,” bà Eliška Vozníková thuộc phong trào Hnutí Duha bình luận.

Các thay đổi diễn ra trên nhiều lĩnh vực. Mới đây, hôm thứ Năm, Bộ trưởng Văn hóa Oto Klempíř gây bất ngờ khi miễn nhiệm giám đốc Phòng trưng bày Quốc gia, bà Alicja Knast.

Những kết thúc bất ngờ cũng diễn ra tại Bộ Y tế. Tháng 2, Hội đồng quản trị VZP bất ngờ bãi nhiệm ngay lập tức ông Zdeněk Kabátek, giám đốc điều hành lâu năm. Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch (ANO) tiến hành sắp xếp lại hệ thống bệnh viện tuyến trung ương: hai bệnh viện lớn tại Praha là Bệnh viện Hoàng gia Vinohrady và Bulovka được đặt dưới một ban lãnh đạo chung.

Động thái tương tự được áp dụng tại Brno, nơi ba cơ sở gồm Bệnh viện Đại học Brno, Bệnh viện Đại học Thánh Anna và Trung tâm Phẫu thuật Tim mạch & Cấy ghép được hợp nhất về một người đứng đầu.

Làn sóng ra đi không chỉ dừng ở cấp lãnh đạo. Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka đã giải thể đơn vị chuyên trách theo dõi ảnh hưởng của Nga.

Tình hình tại Bộ Phát triển địa phương do bà Zuzana Mrázová (ANO) lãnh đạo cũng đang rất căng thẳng. Theo ông Lukáš Houdek thuộc Cơ quan Hỗ trợ hòa nhập xã hội (trực thuộc bộ này), công đoàn đã tuyên bố tình trạng sẵn sàng đình công. Nguyên nhân là các thông tin về một “cơn địa chấn” nhân sự sắp diễn ra.

“Vài ngày trước, chúng tôi được báo rằng từ 1/4, bộ sẽ miễn nhiệm toàn bộ đội ngũ lãnh đạo các đơn vị,” ông Houdek cho biết, đồng thời thừa nhận việc công khai thông tin này gần như chắc chắn sẽ khiến ông mất việc.

Chuẩn bị khai tử luật công vụ và luật đề cử nhân sự

Để việc loại bỏ công chức diễn ra thuận lợi hơn, chính phủ lên kế hoạch sửa đổi luật công vụ, nhằm đưa quy định đối với bộ máy nhà nước tiến gần hơn với quan hệ lao động thông thường.

Cộng hòa Séc đã cam kết ban hành luật công vụ từ trước khi gia nhập Liên minh châu Âu. Đạo luật có hiệu lực từ năm 2015 này thiết lập khung pháp lý tách bạch công chức khỏi Bộ luật Lao động thông thường, đưa vào các quy định về thi tuyển, tuyên thệ công vụ, đào tạo bắt buộc và ngạch bậc nghề nghiệp. Mục tiêu là hạn chế tác động của thay đổi chính trị lên bộ máy hành chính và đảm bảo tính liên tục của nhà nước.

Một kế hoạch khác của các nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền là bãi bỏ luật đề cử nhân sự. Dự thảo do nữ nghị sĩ đảng Motoristé Renáta Vesecká soạn thảo hiện đã được trình lên Hạ viện.

Luật đề cử nhân sự vốn là sản phẩm của chính phủ tiền nhiệm do chính ông Andrej Babiš (ANO) đứng đầu, có hiệu lực từ năm 2020. Mục đích của luật là đảm bảo tính minh bạch trong lựa chọn và bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị, hội đồng giám sát tại các doanh nghiệp có vốn nhà nước. Theo đó, một Ủy ban Chính phủ phi chính trị về đề cử nhân sự đã được thành lập để thẩm định ứng viên. Bộ trưởng không bắt buộc phải làm theo khuyến nghị của ủy ban, nhưng nếu quyết định khác, họ phải công khai giải trình.

Theo Novinky