Tổng thống Donald Trump vận động lập 'Liên minh Hormuz' để mở lại tuyến vận tải dầu chiến lược, đồng thời cân nhắc phương án kiểm soát đảo Kharg của Iran.

Ông Trump tính lập "Liên minh Hormuz"

Theo các nguồn tin của trang Axios và báo Wall Street Journal, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các quan chức cấp cao đã dành cả cuối tuần liên lạc với các đồng minh ở châu Âu, Trung Đông và châu Á để vận động thành lập liên minh đa quốc gia, được Nhà Trắng gọi là "Liên minh Hormuz" (Hormuz Coalition).

Dù chưa nước nào công khai cam kết tham gia, Washington hy vọng có thể công bố liên minh này trong tuần này, và kỳ vọng một số quốc gia sẽ tuyên bố ủng hộ.

Các nước tham gia có thể đóng góp tàu chiến, máy bay không người lái, hệ thống chỉ huy - kiểm soát và các năng lực quân sự khác để bảo vệ hoạt động vận tải, hộ tống tàu dầu qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển một phần lớn nguồn cung dầu thô toàn cầu.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh giá năng lượng tăng vọt sau khi Iran bị cáo buộc phong tỏa eo biển Hormuz, khiến nhiều tàu chở dầu của các nước vùng Vịnh không thể xuất khẩu dầu ra thị trường quốc tế.

Theo một nguồn tin am hiểu tình hình, chừng nào lệnh phong tỏa còn kéo dài và việc khai thác dầu ở vùng Vịnh còn bị hạn chế, ông Trump sẽ khó có thể kết thúc cuộc chiến ngay cả khi ông muốn.

Trước đó trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 14-3, ông Trump cho biết Mỹ và một số quốc gia sẽ điều tàu chiến tới vịnh Ba Tư để bảo đảm tuyến hàng hải "mở và an toàn". Ông cũng kêu gọi các nước bị ảnh hưởng bởi việc đóng eo biển như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh tham gia hỗ trợ.

Tuy vậy phản ứng của các nước khá thận trọng: Hàn Quốc cho biết đang xem xét nhiều biện pháp để bảo đảm các tuyến vận chuyển năng lượng; trong khi Anh đang cân nhắc triển khai drone rà phá thủy lôi tại khu vực, do lo ngại việc điều tàu chiến có thể khiến tình hình leo thang. Trong khi đó Nhật Bản và Úc tuyên bố không gửi tàu chiến đến eo biển Hormuz.

Đến ngày 15-3, ông Trump phát biểu trên chuyên cơ Air Force One rằng Mỹ đang thảo luận với bảy quốc gia về việc tuần tra eo biển. Theo ông, nhiệm vụ này "sẽ không lớn" vì Iran "không còn nhiều hỏa lực".

Khả năng tấn công và chiếm đảo Kharg

Song song với nỗ lực ngoại giao, quân đội Mỹ vẫn tiếp tục tấn công các mục tiêu của Iran, đặc biệt tại khu vực ven vịnh Ba Tư và đảo Kharg - cảng dầu mỏ chiến lược của Iran và xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này.

Ông Trump cho biết đã ra lệnh không kích các cơ sở quân sự trên đảo Kharg hôm 14-3 nhưng chưa nhắm vào hạ tầng dầu khí "vì lý do nhân đạo". Tuy vậy, ông cũng nói Mỹ "có thể đánh thêm vài lần nữa cho vui".

Theo các quan chức Mỹ, tổng thống vẫn đang cân nhắc phương án chiếm giữ hoàn toàn đảo Kharg - động thái được cho là có thể giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Tehran vì làm gián đoạn nguồn thu dầu chủ chốt của nước này.

Tuy nhiên, kế hoạch này sẽ đòi hỏi triển khai binh sĩ Mỹ trực tiếp trên thực địa và có nguy cơ khiến Iran trả đũa các cơ sở dầu khí tại các nước vùng Vịnh, đặc biệt là Saudi Arabia.

Trong khi đó, ngành dầu khí toàn cầu cảnh báo việc gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz có thể tiếp tục gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng, tiếp tục đẩy giá dầu tăng mạnh tại Mỹ và trên thế giới. Tính đến sáng 16-3 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng trở lại, gần chạm mốc 105 USD/thùng.

Chính quyền Mỹ cho biết đang làm việc "suốt ngày đêm" với các công ty năng lượng để ổn định thị trường. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia trong ngành nhận định giải pháp duy nhất là phải mở lại tuyến hàng hải chiến lược Hormuz.

Theo Tuoitre