Tổng thống Donald Trump nói Iran và Mỹ đã đối thoại trong hai ngày qua và ông đã ra chỉ thị hoãn tấn công quân sự vào nhà máy điện và hạ tầng năng lượng của Iran.

Theo Hãng tin Reuters, ngày 23-3, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Mỹ và Iran đã "đối thoại tốt và hiệu quả trong hai ngày qua", nhằm giải quyết hoàn toàn và dứt khoát sự thù địch  ở Trung Đông.

Ông cũng cho biết đã chỉ thị Bộ Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Mỹ hoãn toàn bộ các cuộc tấn công quân sự vào các nhà máy điện và hạ tầng năng lượng của Iran trong thời hạn 5 ngày liên tiếp, tùy thuộc vào sự thành công của các cuộc thảo luận đang diễn ra.

Chứng khoán tăng, dầu giảm ngay sau thông báo của ông Trump
"Tôi rất vui được thông báo rằng Mỹ và Iran đã có những cuộc trao đổi rất tốt và hiệu quả trong hai ngày qua nhằm hướng tới một giải pháp hoàn toàn và triệt để cho tình trạng thù địch giữa hai bên tại Trung Đông.

Dựa trên tinh thần và giọng điệu của các cuộc thảo luận sâu sắc, chi tiết và mang tính xây dựng này, và sẽ còn tiếp tục diễn ra trong suốt tuần, tôi đã chỉ đạo Bộ Chiến tranh hoãn tất cả các cuộc tấn công quân sự nhằm vào các nhà máy điện và hạ tầng năng lượng của Iran trong thời hạn 5 ngày, tùy thuộc vào kết quả của các cuộc họp và thảo luận đang diễn ra", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Hợp đồng tương lai các chỉ số chứng khoán ở Mỹ đã tăng mạnh ngay sau thông tin mới nhất này. Trong đó hợp đồng tương lai Dow Jones tăng 1.246 điểm, tương đương 2,72%; S&P 500 tăng 156,75 điểm, tương đương 2,39%; Nasdaq 100 tăng 489 điểm, tương đương 2,03%.

Trong khi đó giá dầu Brent chuẩn giảm khoảng 7%, xuống gần mức 104 USD/thùng.

Trước đó hôm 21-3, Tổng thống Trump đã ra "tối hậu thư", cho Iran 48 giờ để mở cửa lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền qua lại, nếu không Mỹ sẽ ném bom các nhà máy điện của nước này.

Iran sau đó cảnh báo nếu lời đe dọa của ông Trump trở thành hiện thực, eo biển chiến lược Hormuz "sẽ bị đóng cửa hoàn toàn" và quân đội Iran sẽ tấn công hạ tầng trên toàn khu vực.

Ảnh được đăng trên mạng xã hội vào ngày 23-3 cho thấy tòa nhà thuộc về ngành công nghiệp điện tử (Bộ Quốc phòng Iran) ở Tehran bốc cháy sau một cuộc không kích - Ảnh: AFP

Ông Trump muốn Mỹ và Iran cùng kiểm soát eo biển Hormuz
Nói với Đài CNN, Tổng thống Trump tuyên bố eo biển Hormuz sẽ sớm được mở lại nếu đàm phán với Iran tiến triển, đồng thời mong muốn tuyến hàng hải này sẽ đặt dưới sự kiểm soát chung của Mỹ và Iran.

"Nó sẽ được kiểm soát chung. Tôi và đại giáo chủ, bất kể đó là ai, hay người kế nhiệm", ông nói.

Nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng các cuộc tấn công đã khiến phần lớn giới lãnh đạo cấp cao Iran và thiệt mạng, do đó "sẽ có một hình thức thay đổi chế độ" ở Iran.

"Nhưng chúng tôi đang làm việc với một số người mà tôi thấy rất hợp lý. Những người trong cuộc biết họ là ai, họ rất được tôn trọng, và có thể một trong số họ sẽ chính là điều chúng tôi đang tìm kiếm", ông nói.

Ông Trump nói đã đạt được "những điểm đồng thuận lớn", muốn kiểm soát uranium làm giàu cao của Iran

Theo Đài CNN, chia sẻ thêm về các cuộc đàm phán với Iran, Tổng thống Trump cho biết các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã tham gia các cuộc thảo luận kéo dài đến tối muộn ngày 22-3.

Ông không tiết lộ nhân vật từ phía Iran, nhưng cho biết đó là "một nhà lãnh đạo được kính trọng" và không phải Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei.

Ông cũng tuyên bố đã có "những điểm đồng thuận lớn" với Iran sau các cuộc thảo luận này, đồng thời khẳng định Iran là bên khởi xướng việc trao đổi.

"Chúng ta sẽ xem chúng dẫn tới đâu. Tôi cho rằng chúng diễn ra hoàn hảo. Tôi nghĩ nếu họ tiếp tục theo hướng đó, vấn đề đó, cuộc xung đột đó sẽ được giải quyết, và tôi tin là sẽ chấm dứt một cách triệt để", ông nói với các phóng viên tại sân bay ở West Palm Beach.

Ông Trump cũng nói rằng Iran "rất muốn đạt được thỏa thuận" và Mỹ cũng như vậy. Ông cho biết sẽ có thêm các cuộc điện đàm trong ngày 23-3, sau đó là một cuộc gặp trực tiếp sẽ diễn ra "rất, rất sớm".

Dù vậy, ông cảnh báo nếu mọi việc không thuận lợi sau thời hạn 5 ngày, Washington sẽ tiếp tục ném bom như đe dọa trước đó.

Ông cũng cho biết bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ yêu cầu Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân. "Chúng tôi muốn không có bom hạt nhân, không có vũ khí hạt nhân", ông nói, đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ nắm giữ lượng uranium làm giàu cao của Iran.

"Bụi hạt nhân. Chúng tôi sẽ muốn có nó. Và tôi nghĩ chúng tôi sẽ có được. Chúng tôi đã thống nhất về điều đó", ông nói.

Đức, Anh hoan nghênh tuyên bố của ông Trump
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết ông trân trọng việc Tổng thống Trump hoãn các cuộc tấn công vào nhà máy điện ở Iran.

"Tôi đã bày tỏ quan ngại với ông ấy về các cuộc tấn công được công bố nhằm vào các nhà máy điện ở Iran. Tôi trân trọng khi hôm nay ông ấy nói sẽ hoãn các cuộc tấn công đó thêm 5 ngày", ông Merz nói trong buổi họp báo tại Berlin.

Theo người phát ngôn của Thủ tướng Anh Keir Starmer, London hoan nghênh mọi thông tin về các cuộc đàm phán mang tính xây dựng giữa Mỹ và Iran.
"Chúng tôi luôn nhấn mạnh rằng việc sớm chấm dứt chiến tranh là lợi ích toàn cầu, và đặc biệt là eo biển Hormuz cần được mở lại. Như tuyên bố chung mà chúng tôi đưa ra cùng các đối tác tuần trước, đây là ưu tiên của chúng tôi", người phát ngôn nhấn mạnh.

Iran phủ nhận đối thoại với Mỹ, nói Washington "câu giờ"
Phản ứng trước việc ông Trump tuyên bố hoãn tấn công nhà máy điện của Iran, Đại sứ quán Iran tại Kabul (Afghanistan) nói rằng nhà lãnh đạo Mỹ đã không tấn công sau "lời cảnh báo nghiêm khắc từ Iran".

Theo Hãng tin Fars của Iran, ông Trump đã lùi bước trong việc nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện của Iran sau khi Iran cảnh báo sẽ tấn công hạ tầng năng lượng khắp Tây Á để đáp trả. Hãng này cũng dẫn các nguồn tin khẳng định Tehran không có bất kỳ liên lạc trực tiếp hay gián tiếp nào với Mỹ như tuyên bố của ông Trump.

Trong khi đó, Hãng tin Mehrs dẫn lời Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran phủ nhận việc đối thoại với Washington, đồng thời cho rằng đây là nỗ lực nhằm hạ giá năng lượng và câu giờ cho các kế hoạch quân sự, theo Đài CNN.

Bộ này cho biết các nước trong khu vực đã đưa ra một số "sáng kiến" nhằm giảm căng thẳng, song Iran đã phản hồi rằng nước này không phải bên khơi mào cuộc chiến và mọi yêu cầu nên được chuyển tới Washington.

Israel tấn công Tehran ngay sau tuyên bố của ông Trump
Theo báo Times of Israel, ngay sau tuyên bố của ông Trump, quân đội Israel tuyên bố đang tiến hành đợt tấn công nhằm các hạ tầng ở Tehran. Quân đội Israel sẽ cung cấp thêm thông tin chi tiết về đợt tập kích này.

Một máy xúc đang dọn dẹp đống đổ nát từ các tòa nhà dân cư bị phá hủy ở phía bắc Tehran vào ngày 23-3 - Ảnh: AFP

Ngoại trưởng Iran điện đàm ngoại trưởng Nga
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov.

Theo thông cáo từ Bộ Ngoại giao Nga, ông Lavrov kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và có một giải pháp chính trị tính đến lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, trên hết là Iran.

Mỹ quyết tâm đạt thỏa thuận với Iran
Chia sẻ với kênh CNBC vào ngày 23-3, Tổng thống Trump khẳng định "chúng tôi rất quyết tâm đạt được thỏa thuận với Iran".

Ông Trump cho biết các cuộc thảo luận với phía Iran rất căng thẳng và ông vẫn hy vọng có thể đạt được một kết quả thực chất. Ông cũng nói rằng những gì đang diễn ra ở Iran có thể được mô tả là một sự thay đổi chế độ.

Nga, Trung Quốc kêu gọi hạ nhiệt Trung Đông

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov (trái) và người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm (phải) - Ảnh: REUTERS

Trước đó cùng ngày, Nga và Trung Quốc đồng loạt kêu gọi giải pháp chính trị, cảnh báo nguy cơ leo thang mất kiểm soát tại Trung Đông sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ra tối hậu thư buộc Iran mở lại eo biển Hormuz trong 48 giờ.

Theo Hãng tin AFP, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 23-3 nhấn mạnh chỉ có con đường "chính trị và ngoại giao" mới có thể giúp hạ nhiệt tình hình đang ở mức "căng thẳng thảm họa".

Đồng thời, Nga cũng cảnh báo các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạt nhân Iran, đặc biệt là nhà máy Bushehr, có thể gây hậu quả "cực kỳ nguy hiểm, thậm chí không thể đảo ngược".

Ông Peskov nói: "Chúng tôi tin rằng các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân tiềm ẩn mức độ nguy hiểm cực kỳ lớn… Vì vậy, phía Nga, với lập trường hết sức có trách nhiệm về vấn đề này, đã nhiều lần bày tỏ quan ngại" với phía Mỹ.

Ngoài ra, Matxcơva cho biết cũng đang duy trì đối thoại thường xuyên với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) về nhà máy Bushehr.
Cũng trong ngày 23-3, Trung Quốc cảnh báo các hành động quân sự tiếp diễn có thể đẩy khu vực vào "tình trạng mất kiểm soát".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lâm Kiếm (Lin Jian) cho rằng việc sử dụng vũ lực sẽ chỉ tạo ra "vòng xoáy luẩn quẩn", đe dọa an ninh năng lượng toàn cầu và nguồn cung dầu của Trung Quốc.

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trước đó cũng từng cho rằng cuộc chiến "lẽ ra không nên xảy ra" và kêu gọi chấm dứt giao tranh.

Dù là đối tác lâu năm của Iran - nước đang bị Mỹ và Israel triển khai các cuộc tấn công vũ trang, Trung Quốc tuyên bố "không ủng hộ" các cuộc tấn công của Tehran nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh có căn cứ quân sự Mỹ, đồng thời kêu gọi ngừng bắn và nối lại đàm phán.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump - người dự kiến thăm Bắc Kinh trong tháng này - đã hoãn chuyến đi để xử lý hệ quả của cuộc chiến, đồng thời kêu gọi Trung Quốc và các nước khác hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.

Bắc Kinh hiện chưa đáp lại lời kêu gọi này, nhưng đã tìm cách thúc đẩy vai trò trung gian tại Trung Đông, cử đặc phái viên Zhai Jun đi công du khu vực nhằm vận động giảm leo thang.

Theo Tuoitre