Theo kênh Euronews ngày 16/2, Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Antti Häkkänen cảnh báo Nga đang tăng cường hiện diện quân sự và củng cố các năng lực hạt nhân chiến lược tại khu vực Bắc Cực, đặc biệt quanh bán đảo Kola và dọc biên giới với Phần Lan.

Phát biểu bên lề Hội nghị An ninh Munich, ông nhấn mạnh an ninh Bắc Cực có ý nghĩa then chốt đối với ổn định châu Âu, trong bối cảnh căng thẳng với Moskva chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo ông Häkkänen, Nga đang tập trung phần lớn các năng lực chiến lược quan trọng nhất tại bán đảo Kola, bao gồm tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân và máy bay ném bom tầm xa. Khu vực rộng khoảng 100.000 km² ở Tây Bắc nước Nga này từ lâu đã là trung tâm của lực lượng răn đe trên biển của Moskva. Ông cho biết Nga đồng thời xây dựng thêm các cơ sở quân sự mới dọc biên giới với Phần Lan, gợi nhớ cách bố trí thời Chiến tranh Lạnh.

Phần Lan, quốc gia gia nhập NATO sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine, cho rằng việc tăng cường giám sát và đầu tư năng lực tại Bắc Cực lẽ ra phải được ưu tiên từ nhiều năm trước. Ông Häkkänen đánh giá các bước đi gần đây của NATO tại khu vực High North, bao gồm sáng kiến tăng cường hiện diện mang tên Arctic Sentry, là cần thiết nhưng chưa đủ. Theo ông, Phần Lan sở hữu lực lượng được thiết kế toàn diện cho môi trường Bắc Cực và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với các đồng minh.

Bối cảnh an ninh mới cũng thúc đẩy Helsinki đẩy mạnh cải tổ quốc phòng. Năm ngoái, nước này khởi động kế hoạch cải cách lớn nhằm nâng cấp lực lượng lục quân trước năm 2035, tập trung vào tăng cường năng lực tấn công, hiện đại hóa hạ tầng, phát triển hệ thống không người lái và nâng cao tự chủ vật tư trong tình huống khẩn cấp.

Ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU), Phần Lan đã đề nghị vay 1 tỷ euro từ gói hỗ trợ quốc phòng trị giá 150 tỷ euro của khối và được Ủy ban châu Âu phê duyệt. Một phần đáng kể nguồn vốn dự kiến dành cho việc mua sắm xe bọc thép và thiết bị bay không người lái, trong bối cảnh các nước EU tăng chi tiêu quốc phòng để ứng phó môi trường an ninh biến động.

Tuy nhiên, dù châu Âu đẩy mạnh củng cố năng lực tự chủ, ông Häkkänen cho rằng vai trò của Mỹ vẫn mang tính quyết định trong ngắn hạn và trung hạn. Ông khẳng định Mỹ tiếp tục cam kết vững chắc với Điều 5 của NATO về phòng thủ tập thể và đây vẫn là nền tảng răn đe chủ yếu đối với châu Âu.

Những phát biểu này được đưa ra khi quan hệ xuyên Đại Tây Dương có lúc căng thẳng. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng gây tranh cãi khi đề cập khả năng sử dụng biện pháp quân sự nhằm kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch. Dù sau đó ông giảm nhẹ tuyên bố, sự việc đã thúc đẩy thảo luận trong nội bộ NATO về việc tăng cường “trụ cột châu Âu” trong liên minh.

Liên quan đến răn đe hạt nhân, Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan đánh giá đề xuất của Pháp và Anh về việc mở rộng bảo trợ hạt nhân cho phần còn lại của châu Âu là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều này không thể thay thế “ô hạt nhân” của Mỹ trong giai đoạn hiện nay.

Diễn biến tại Bắc Cực cho thấy khu vực từng được coi là ngoại vi nay trở thành trọng tâm chiến lược mới. Việc Nga củng cố năng lực hạt nhân và cơ sở hạ tầng quân sự tại đây, cùng với việc NATO mở rộng về phía bắc, đang định hình lại cán cân an ninh ở sườn đông bắc châu Âu. Trong ngắn hạn, Phần Lan và các đồng minh đặt cược vào sự hiện diện của Mỹ để duy trì răn đe. Về dài hạn, EU hướng tới tăng cường năng lực tự chủ nhằm thích ứng với môi trường an ninh ngày càng khó lường.

Nguồn: TTXVN